“Không để ai bị bỏ lại phía sau” trong bảo đảm quyền công dân

Từ người cao tuổi lần đầu được cấp giấy khai sinh đến trẻ em đủ điều kiện đến trường, việc giải quyết các vấn đề về hộ tịch cho nhóm dân cư yếu thế đang được nhiều địa phương trên địa bàn thành phố Đồng Nai triển khai quyết liệt.

Đằng sau mỗi hồ sơ được hoàn thiện là cơ hội để người dân được bảo đảm đầy đủ hơn các quyền công dân và chính sách an sinh.

Gỡ nút thắt từ cơ sở

Ở tuổi 44, chị Phạm Thị Tiệp (ở ấp An Phú, xã An Viễn) mới lần đầu tiên được cầm trên tay giấy khai sinh - giấy tờ hộ tịch gốc mà lẽ ra mỗi công dân đều có ngay từ khi chào đời.

Do chậm phát triển trí tuệ, cha mẹ mất sớm, chị Tiệp sống cùng anh trai và chưa từng được đăng ký khai sinh. Khi cán bộ tư pháp tiếp cận, chị gần như không nhớ thông tin cá nhân nên việc xác minh nhân thân gặp rất nhiều khó khăn.

Chị Lưu Thị Bích Huyền, công chức Tư pháp - Hộ tịch xã An Viễn giải quyết hồ sơ thủ tục hành chính cho người dân.

Chị Lưu Thị Bích Huyền, công chức Tư pháp - Hộ tịch xã An Viễn cho biết: Để hoàn thiện hồ sơ cho chị Tiệp, địa phương đã phối hợp với gia đình, lực lượng công an và chính quyền nơi cư trú trước đây xác minh thông tin.

“Giấy khai sinh là giấy tờ hộ tịch gốc để xác lập nhân thân. Thiếu giấy khai sinh, trẻ em khó đăng ký học tập, cấp thẻ bảo hiểm y tế; người trưởng thành gặp trở ngại khi làm căn cước, tham gia bảo hiểm xã hội hoặc thực hiện nhiều giao dịch dân sự” - chị Huyền chia sẻ.

Với chị Tiệp, tờ giấy khai sinh không chỉ hoàn thiện hồ sơ hộ tịch mà còn mở ra cơ hội tham gia bảo hiểm xã hội và thực hiện các thủ tục liên quan đến quyền thừa kế tài sản.

Theo chị Huyền, trường hợp của chị Tiệp chỉ là một trong nhiều hồ sơ được địa phương kiên trì giải quyết. Xã An Viễn cũng tích hợp mã QR hướng dẫn thủ tục, hỗ trợ người dân qua Zalo và các nền tảng trực tuyến; đồng thời theo sát các trường hợp thuộc nhóm yếu thế từ khâu hướng dẫn đến hoàn thiện hồ sơ, kịp thời tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm quyền lợi của người dân.

Phó Chủ tịch UBND xã An Viễn Dương Quốc Hường cho biết: Địa phương xác định việc giải quyết hộ tịch cho nhóm dân cư yếu thế không đơn thuần là một đợt cao điểm hành chính mà là nhiệm vụ mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Từ đó, xã triển khai Chiến dịch 30 ngày đăng ký hộ tịch lưu động và duy trì mô hình Ngày thứ Năm thân thiện. Với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”, tổ công tác liên ngành đến từng hộ dân để hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ. Đồng thời, địa phương chú trọng làm sạch dữ liệu từ gốc, chuẩn hóa, số hóa và cập nhật dữ liệu theo nguyên tắc “đúng - đủ - sạch - sống”, hạn chế phát sinh các trường hợp thiếu giấy tờ hộ tịch trong tương lai.

Nhờ cách làm chủ động, trong 6 tháng đầu năm 2026, xã An Viễn đã xử lý dứt điểm 627 trường hợp khó và cấp mới 124 giấy khai sinh cho người cao tuổi, trẻ em thông qua các đợt đăng ký hộ tịch lưu động.

Lan tỏa cách làm nhân văn

Không chỉ xã An Viễn, nhiều xã, phường trên địa bàn thành phố cũng chủ động triển khai các giải pháp hỗ trợ nhóm dân cư yếu thế hoàn thiện hồ sơ hộ tịch, với sự phối hợp của các sở, ngành.

Theo Sở Tư pháp, sau khi Kế hoạch số 139/KH-UBND của UBND tỉnh (nay là thành phố) Đồng Nai được ban hành tháng 10-2025, các địa phương đồng loạt rà soát, lập danh sách những trường hợp chưa có hoặc thiếu giấy tờ hộ tịch; thành lập tổ công tác liên ngành, phân công cán bộ trực tiếp xác minh, hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ. Nhiều nơi huy động lực lượng: công an, y tế, giáo dục, đoàn thể và trưởng ấp, khu phố cùng tham gia xử lý từng trường hợp.

Để hỗ trợ cơ sở, Sở Tư pháp đã tham mưu thành lập Tổ công tác 08 với sự tham gia của Sở Tư pháp, Công an thành phố và Sở Y tế; đồng thời ban hành biểu mẫu thống nhất, hướng dẫn quy trình rà soát, xác minh và trực tiếp hỗ trợ địa phương tháo gỡ các hồ sơ phức tạp. Nhờ đó, nhiều người cao tuổi lần đầu được đăng ký khai sinh, nhiều trẻ em được hoàn thiện giấy tờ để đến trường, tham gia bảo hiểm y tế và hưởng các chính sách an sinh.

Ngày 26-6-2026, UBND thành phố Đồng Nai đã ban hành Văn bản số 4027/UBND-NC yêu cầu các sở, ngành và UBND các xã, phường tiếp tục kiện toàn tổ công tác; phân công nhiệm vụ theo nguyên tắc “6 rõ”; đẩy nhanh xử lý hồ sơ đủ điều kiện; tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các ngành để tháo gỡ những trường hợp phức tạp, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Cũng theo Sở Tư pháp, quá trình triển khai vẫn còn nhiều khó khăn do không ít trường hợp thiếu giấy tờ tùy thân, thông tin nhân thân chưa đầy đủ nên việc xác minh, hoàn thiện hồ sơ mất nhiều thời gian. Trong 6 tháng cuối năm 2026, sở sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương đẩy mạnh rà soát, phân loại đối tượng; nâng cao chất lượng dữ liệu đầu vào; tập trung xử lý dứt điểm các hồ sơ đủ điều kiện; đồng thời phát huy vai trò của Tổ công tác 08 trong hướng dẫn, tháo gỡ những trường hợp phức tạp, kéo dài.

Từ những cách làm chủ động ở cơ sở và sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, việc giải quyết vấn đề về hộ tịch cho nhóm dân cư yếu thế ngày càng đi vào thực chất. Mỗi hồ sơ được hoàn thiện không chỉ giúp người dân có đầy đủ giấy tờ hộ tịch mà còn mở ra cơ hội thực hiện quyền công dân, tiếp cận giáo dục, y tế, việc làm và các chính sách an sinh, đúng với tinh thần không để ai bị bỏ lại phía sau.

Hồ Thảo