Chuyên gia, doanh nghiệp hiến kế xây dựng Đồng Nai xanh

Sau hơn một tháng trở thành thành phố, Đồng Nai đã tổ chức hội nghị về môi trường để nhận định, lắng nghe và tìm kiếm cách tiếp cận từ giới chuyên gia, nhà quản lý và cộng đồng doanh nghiệp về định hướng cho chặng đường phát triển mới.

Phát triển các khu đô thị xanh, hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu là mô hình Đồng Nai đang hướng đến. Ảnh minh họa

Đây là bước chuẩn bị mang tính chiến lược của thành phố nhằm tạo nền tảng cho mô hình tăng trưởng xanh, hướng đến mục tiêu phát triển đô thị hiện đại, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường.

Không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng

Đó là định hướng xuyên suốt của Đồng Nai trong nhiều năm qua. Theo đó, mọi quyết sách của Thành ủy, HĐND, UBND thành phố đều đặt ra yêu cầu phát triển bền vững, không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng.

PGS.TS. Nguyễn Tri Quang Hưng, Trưởng khoa Môi trường và Tài nguyên, Trường đại học Nông lâm Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: Đồng Nai đang bước vào giai đoạn phát triển với vị thế hoàn toàn khác trước. Tất nhiên, vị thế càng lớn thì trách nhiệm phát triển bền vững càng cao. Tuy nhiên, chỉ khi kiên trì theo đuổi quan điểm không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng ngắn hạn, Đồng Nai mới có thể vừa duy trì vai trò đầu tàu công nghiệp vừa tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài và bền vững.

Một khu đô thị sinh thái ở cù lao Tân Vạn, phường Biên Hòa. Ảnh: Hoàng Lộc

Từ đó, PGS.TS. Nguyễn Tri Quang Hưng đề xuất: Khu vực đô thị - công nghiệp phía Nam gắn với cực tăng trưởng Sân bay quốc tế Long Thành cần được quy hoạch theo cấu trúc xanh nhằm tránh nguy cơ trở thành những “khối bê tông khổng lồ” thiếu không gian sinh thái. Còn khu vực phía Đông Bắc cần được định hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao, du lịch xanh để duy trì vai trò “lá phổi” điều hòa cho toàn vùng.

Cùng với quy hoạch không gian, hạ tầng môi trường cũng cần được đầu tư tương xứng với tốc độ phát triển đô thị. Thành phố cần ưu tiên nguồn lực cho các dự án thoát nước và xử lý nước thải tập trung tại các đô thị lớn như: Trấn Biên, Biên Hòa, Long Thành, Nhơn Trạch, Long Khánh. Bên cạnh đó là siết chặt yêu cầu đối với các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, trang trại chăn nuôi lớn trong xây dựng và vận hành hạ tầng bảo vệ môi trường.

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Ngọc Thảo, Quản lý phòng Môi trường Công ty cổ phần Chăn nuôi  C.P. Việt Nam cho biết: Để đồng hành với thành phố trong lộ trình hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, doanh nghiệp đang triển khai nhiều giải pháp giảm phát thải và thúc đẩy sản xuất theo hướng xanh, bền vững.

Theo đó, C.P. Việt Nam tập trung vào xây dựng chuỗi cung ứng nguyên liệu bền vững; ứng dụng nhà máy thông minh; tăng sử dụng năng lượng tái tạo như: điện mặt trời, sinh khối, biogas; đồng thời tái sử dụng chất thải chăn nuôi để tạo năng lượng. Một vài ví dụ điển hình doanh nghiệp đã thực hiện như: khoảng 34% năng lượng tiêu thụ đến từ các nguồn năng lượng tái tạo; trồng hơn 1,5 triệu cây xanh giai đoạn 2021-2025; triển khai các dự án môi trường trong cộng đồng như: Bảo tồn khỉ đuôi dài tại rừng phòng hộ Long Thành; tái chế chai nhựa và nước sạch cho em tại một số trường học; lắp đặt điện mặt trời khu vực biên giới thành phố Đồng Nai…

Theo Đề án Giảm thiểu phát thải khí carbon của thành phố Đồng Nai, thành phố đặt lộ trình giảm phát thải theo 4 giai đoạn: giảm 20% trong giai đoạn 2025-2030; giảm 45% giai đoạn 2030-2035; trung hòa carbon giai đoạn 2035-2045 và đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Xây dựng Đồng Nai trở thành đô thị xanh là cả hành trình dài. Để có thể đi nhanh, về sớm hơn kế hoạch không thể chỉ dựa vào các quyết sách của chính quyền hay nguồn lực đầu tư, mà cần sự chung tay của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Khi môi trường được đặt ở vị trí trung tâm của phát triển thì tăng trưởng kinh tế và bảo tồn thiên nhiên sẽ song hành, trở thành các trụ cột để thành phố phát triển bền vững.

Xây dựng hệ sinh thái phát triển xanh

Thời gian qua, Đồng Nai đã triển khai nhiều chương trình, đề án, kế hoạch hướng tới kinh tế tuần hoàn, tăng trưởng xanh và giảm phát thải carbon. Thành phố cũng  ban hành Đề án Giảm thiểu phát thải khí carbon đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, với mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (net zero) đúng theo cam kết của Việt Nam tại Hội nghị các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 26 (COP26).

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trần Trọng Toàn cho rằng: Giai đoạn tới, thành phố sẽ tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực môi trường. Cùng với đó là tăng cường kiểm soát ô nhiễm, giám sát chất lượng môi trường, triển khai các dự án xử lý nước thải, thoát nước và cải tạo nguồn nước. Đẩy mạnh phân loại rác tại nguồn, ứng dụng công nghệ xử lý hiện đại, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải khí nhà kính và hướng đến mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Đồng Nai đang nỗ lực vượt khỏi giới hạn của một trung tâm công nghiệp truyền thống. Trong ảnh: Sản xuất công nghiệp theo tiêu chí xanh tại Khu công nghiệp Long Đức, xã Bình An.

Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Tuấn Anh khẳng định: Bảo vệ môi trường được Đồng Nai xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn tới.

Theo đó, các nhiệm vụ như: quản lý chất thải rắn sinh hoạt, thúc đẩy phân loại rác tại nguồn, phát triển hạ tầng kỹ thuật môi trường, kiểm soát nguồn thải từ hoạt động sản xuất, kinh doanh sẽ được triển khai đồng bộ. Thành phố sẽ quan tâm đầu tư nguồn lực và có chính sách thu hút doanh nghiệp triển khai các dự án vì sự phát triển bền vững như: nước sạch cho người dân, xử lý nước thải đô thị; phát triển đô thị xanh, thông minh và giao thông xanh; quan trắc, phòng ngừa sự cố môi trường; quản lý chặt chẽ nguồn tài nguyên đất đai, khoáng sản; đầu tư cho công tác bảo vệ rừng, đa dạng sinh học; phát triển mảng xanh, công viên để cải thiện môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Liên quan đến định hướng phát triển dài hạn của Đồng Nai, tại Thông báo số 69-TB/VPTW, ngày 30-5-2026 kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Đồng Nai đã đưa ra yêu cầu: Kiến tạo mô hình tăng trưởng mới, đưa Đồng Nai vượt khỏi giới hạn của một trung tâm công nghiệp truyền thống. Kết nối hệ thống công nghiệp hiện hữu, mạng lưới logistics, vị trí cửa ngõ và không gian đô thị mới của Long Thành thành hệ sinh thái phát triển hiện đại với công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ hàng không, dịch vụ giá trị cao, công nghiệp hỗ trợ, kinh tế số, kinh tế xanh và nông nghiệp công nghệ cao...

Hoàng Lộc