Du mục cùng ong

Nghề nuôi ong lấy mật gắn với những bước chân du mục, khó định rõ một nơi lâu dài. Nơi dừng chân của người nuôi ong không phải phố thị mà là những rẫy vườn nhiều hoa lá.

Ông Tư Xuân kiểm tra các thùng ong tại khu phố Vĩnh An 2 (phường Trị An).

Cứ vậy, người nuôi du mục cùng ong từ nơi này đến nơi khác theo mùa hoa. Mỗi lần di chuyển, họ đều phải tính toán nhiều điều để bảo đảm an toàn cho đàn ong và bản thân.

Tìm nơi nhiều hoa lá

Chiếc điện thoại trong túi áo ông Nguyễn Văn Hải (thường gọi là Năm Hải, ở xã Gia Kiệm, hiện đang nuôi ong tại ấp Xuân Tiến, xã Xuân Quế) phát ra giai điệu du dương. Làn khói trắng từ chiếc lon hun ong tỏa ra, tạo nên khung cảnh nhàn nhã. Hình ảnh ấy khiến người ta ngỡ công việc chăm sóc 400 thùng ong của cha con ông khá thong thả.

Người nuôi ong lấy mật như những vị khách lãng du nơi vườn rẫy, quanh năm xa gia đình. Với họ, đàn ong là tài sản, nếu chăm sóc không tốt có thể vỡ nợ, khiến gia đình lâm vào cảnh khó khăn.

Ông Nguyễn Văn Ngà, quê tỉnh Tây Ninh đặt ong tại xã Xuân Thành (thành phố Đồng Nai)

“Sau khi uống cà phê, ăn sáng xong là cha con tôi quần quật lo cho đàn ong đến chiều mới xong. Hết lo cho ong ăn dặm lại quay sang kiểm tra từng thùng xem ong khỏe hay yếu” - ông Năm Hải bộc bạch.

Sau gần 2 tháng đưa đàn ong về ấp Xuân Tiến, xã Xuân Quế, cha con ông Năm Hải dự định nán lại thêm hơn 1 tháng rồi tiếp tục di chuyển đến vùng đất mới có nhiều hoa cà phê, điều, cao su ở xã Đức Trọng (tỉnh Lâm Đồng), chuẩn bị cho mùa lấy mật từ tháng 12 (dương lịch) đến tháng 7, 8 năm sau.

Mỗi lần di chuyển đàn ong đến vùng có nguồn mật mới, cha con ông phải thực hiện nhiều công đoạn như: liên hệ với chủ đất, chính quyền địa phương, thuê xe vận chuyển. Chi phí vận chuyển tốn hơn 10 triệu đồng, tùy quãng đường xa hay gần. Do cha con cùng ở với đàn ong nên khi nhớ nhà, họ luân phiên về thăm, không để trại ong vắng người trông coi, chăm sóc.

Trong khi đó, tại vườn tràm nằm sâu bên đường 768 (khu phố Vĩnh An 2, phường Trị An), trại ong 300 thùng của ông Phạm Minh Xuân (thường gọi là Tư Xuân, xã Gia Kiệm) chỉ nghe tiếng ong vo ve. Ông Tư Xuân cho biết: Năm 17 tuổi, ông đã theo cha di ong khắp vùng Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và miền Trung. Đến năm 22 tuổi, cha giao cho ông 200 thùng ong để tách ra làm ăn riêng. Từ đó đến nay, ông Tư Xuân phiêu bạt cùng đàn ong, đến nay đã 50 tuổi vẫn chưa lập gia đình.

“Ong dựa vào cây cỏ, hoa lá để tạo mật nên người nuôi ong cố định ở một nơi. Do đó họ thường chọn nơi nhiều hoa lá để dựng trại, lấy người dân địa phương, đàn ong, cỏ cây, nắng mưa làm bạn” - ông Tư Xuân bày tỏ.

Lãng du cùng đàn ong

Ông Tư Xuân đã từng ước mơ sở hữu một khu rẫy rộng 8ha ở xã Bảo Lâm 5, tỉnh Lâm Đồng, nhưng mong muốn ấy không thành hiện thực. Vì lẽ đó, ông tiếp tục di chuyển đàn ong 300 thùng từ vùng đất này sang vùng đất khác theo mùa hoa để phát triển kinh tế. Ngày Tết, ngày lễ, ông vẫn ở vườn rẫy cùng đàn ong.

Trong khi đó, chủ trại ong 400 thùng, ông Phùng Văn Dũng (thường gọi là Bảy Dũng, ở xã Xuân Định), vừa di chuyển đàn ong về khu phố Hiếu Liêm, phường Trị An. Ông dự định dưỡng ong đến cuối tháng 11, đầu tháng 12 (dương lịch) rồi chuyển đàn về vùng cao su tại các xã phía Bắc thành phố (thuộc tỉnh Bình Phước trước đây).

Người nuôi ong mật ở thành phố Đồng Nai luôn tận dụng lợi thế những vùng đất nhiều hoa lá để tìm nơi đặt ong. Nghề này giúp họ có thu nhập, ổn định cuộc sống và kết giao với nhiều bạn hữu phương xa.

Ông NĂM HẢI, ở xã Gia Kiệm

Ông Bảy Dũng cho biết: Dù ong là côn trùng có lợi cho cây trồng nhưng không phải chủ vườn nào cũng vui vẻ đón người nuôi ong đến đặt trại. Một số người lo ngại người nuôi ong có lai lịch không rõ ràng, cách ứng xử không phù hợp, dễ gây xung đột với người địa phương.

Hơn 20 năm di ong qua nhiều tỉnh, thành trong cả nước, ông Nguyễn Văn Ngà (tên thường gọi là Chín Cúc Ngà, quê tỉnh Tây Ninh, đặt ong tại xã Xuân Thành, thành phố Đồng Nai) chia sẻ: Mỗi khi chọn nơi đặt ong, ông phải dành cả tuần để liên hệ, hoàn tất thủ tục, ký hợp đồng thuê chỗ và tìm hiểu kỹ cách thức phun thuốc phòng bệnh cho cây trồng của các hộ dân trong bán kính 1km. Sau đó, ông mới quyết định đưa đàn ong đến. Cách làm này giúp đàn ong 350 thùng của ông có thể lưu trú lâu dài, khỏe mạnh, hạn chế những sự cố buộc phải di chuyển đến nơi khác, gây tốn kém chi phí.

Sau đợt mưa bão tháng 10 hàng năm, tiết trời bắt đầu có những ngày nắng kéo dài, vườn rẫy khô ráo, cây cho đợt hoa mới. Đây cũng là thời điểm thuận lợi để người nuôi ong chuyển đàn đến những vùng đất mới. Với họ, được trở về nơi quen thuộc cũng là niềm vui khi niềm tin với chủ đất được vun đắp sau những tháng ngày cùng đàn ong phiêu bạt.

Đoàn Phú