Xây dựng con đường di sản gốm Đồng Nai

Từ việc xây dựng những bộ sưu tập gốm xưa, không gian trải nghiệm nghề truyền thống đến các chương trình nghệ thuật và ẩm thực..., Đồng Nai đang nghiên cứu hình thành con đường di sản gốm.

Con đường di sản được kỳ vọng trở thành sản phẩm du lịch văn hóa mang dấu ấn riêng, góp phần quảng bá thương hiệu gốm truyền thống và giới thiệu những giá trị đặc sắc của vùng đất Đồng Nai gần 330 năm hình thành, phát triển đến với du khách trong nước và quốc tế.

Sinh viên tham quan, tìm hiểu về Điểm đến gốm Biên Hòa - con đường di sản tại Trường cao đẳng Mỹ thuật trang trí Đồng Nai.

Điểm đến gốm Biên Hòa - con đường di sản

Gốm Biên Hòa xưa từng có một thời kỳ vàng son “trên bến dưới thuyền”, khi mà gốm có mặt ở hầu hết các công trình trong và ngoài khu vực Đông Nam Bộ. Trải qua bao thăng trầm, gốm Biên Hòa vẫn bền bỉ giữ lửa, tạo nên những sản phẩm có giá trị về mỹ thuật, kỹ thuật chế tác; đồng thời hiện diện trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người dân qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, để những giá trị ấy đến gần hơn với công chúng, việc bảo tồn cần gắn với các hình thức giới thiệu, trải nghiệm, tạo ra sản phẩm mang bản sắc đặc trưng, độc đáo để thu hút du khách.

Từ định hướng đó, phương án xây dựng con đường di sản gốm Đồng Nai đang được các ngành, đơn vị nghiên cứu, triển khai trên cơ sở nâng cấp Điểm đến gốm Biên Hòa - con đường di sản được triển khai tại Trường cao đẳng Mỹ thuật trang trí Đồng Nai từ năm 2025. Điểm đến đã trưng bày, giới thiệu các bộ sưu tập gốm xưa của Đồng Nai, lò nung gốm truyền thống, hình ảnh làng nghề gốm xưa, các tác phẩm gốm đương đại...

Tiến sĩ Trương Đức Cường, Hiệu trưởng Trường cao đẳng Mỹ thuật trang trí Đồng Nai cho biết: Điểm đến gốm Biên Hòa - con đường di sản là cơ sở ban đầu để nhà trường phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục phát triển thành sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng, riêng có của Đồng Nai với nội dung phong phú hơn, kết nối hoạt động trưng bày với trải nghiệm nghề truyền thống và biểu diễn nghệ thuật, thưởng thức ẩm thực.

Con đường di sản gốm Đồng Nai được định hướng với 4 điểm nhấn. Trong đó, du khách tham quan sẽ được đón tiếp theo phong cách người Đồng Nai; thưởng thức và trải nghiệm các chương trình nghệ thuật truyền thống cũng như tìm hiểu, tham gia workshop gốm; khám phá những tác phẩm độc bản của giảng viên, sinh viên nhà trường, viết lưu bút, thưởng thức ẩm thực truyền thống và tham quan không gian con đường di sản.

“Điểm khác biệt trong xây dựng con đường di sản gốm Đồng Nai lần này được thể hiện ngay từ cách đón tiếp, tổ chức hoạt động trải nghiệm đến nội dung giới thiệu di sản. Đồng Nai là vùng đất có nhiều cộng đồng dân tộc cùng sinh sống, vì vậy, văn hóa địa phương cần được thể hiện qua cách ứng xử, qua tác phẩm nghệ thuật và ẩm thực truyền thống. Qua các sản phẩm gốm, các món ăn hay những điệu múa... góp phần quảng bá hình ảnh một Đồng Nai đa dạng về văn hóa, thân thiện và giàu bản sắc” - ông Cường chia sẻ.

Gốm Biên Hòa có lịch sử lâu đời, hiện nay gốm có mặt ở hầu khắp các di tích, đình chùa, miếu mạo… trong và ngoài thành phố. Việc xây dựng con đường di sản gốm Đồng Nai hướng đến kết nối các giá trị gốm xưa, gốm đương đại với hoạt động trải nghiệm nghề, thưởng thức nghệ thuật và ẩm thực. Đây là hướng khai thác di sản gắn với du lịch văn hóa, góp phần hình thành chuỗi sản phẩm công nghiệp văn hóa chất lượng cao.

Kết nối di sản gắn với trải nghiệm du lịch

Cũng theo Tiến sĩ Trương Đức Cường, khi con đường di sản gốm Đồng Nai đi vào hoạt động, nhà trường chú trọng việc xây dựng đội ngũ hướng dẫn viên song ngữ, đáp ứng nhu cầu tìm hiểu của khách trong nước và quốc tế. Nội dung thuyết minh được chuẩn bị kỹ lưỡng, bảo đảm giới thiệu chính xác lịch sử, giá trị mỹ thuật và quy trình chế tác gốm, đồng thời truyền tải được những câu chuyện văn hóa đặc trưng của Đồng Nai.

Dự kiến, chương trình mẫu sẽ được Trường cao đẳng Mỹ thuật Trang trí Đồng Nai phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện, ra mắt vào cuối tháng 9-2026. Các cấp, ngành, doanh nghiệp du lịch và đơn vị lữ hành sẽ tham gia đánh giá, đóng góp ý kiến để tiếp tục hoàn thiện sản phẩm. Khi Cảng hàng không quốc tế Long Thành chính thức đi vào khai thác, sản phẩm được kỳ vọng sẽ trở thành một điểm tham quan văn hóa dành cho các đoàn khách trong nước và quốc tế.

Việc xây dựng con đường di sản gốm Đồng Nai phù hợp với định hướng triển khai Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn thành phố Đồng Nai. Theo đó, thành phố phấn đấu phát triển các ngành công nghiệp văn hóa theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, bản sắc địa phương; từng bước hình thành môi trường thuận lợi cho hoạt động sáng tạo, sản xuất, kinh doanh văn hóa và giải trí. Công nghiệp văn hóa từng bước đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội của thành phố, góp phần quảng bá hình ảnh Đồng Nai trong khu vực và cả nước.

GS.TS, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Xuân Tiên, nguyên Chủ tịch Hội Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Gốm Biên Hòa đang từng bước phục hồi và ngày càng được quảng bá rộng rãi trong cộng đồng, góp phần khẳng định giá trị văn hóa của vùng đất Đồng Nai. Nhiều năm nay, Đồng Nai tổ chức thành công các sự kiện liên quan đến gốm như Festival gốm và các triển lãm gốm quy mô tại Trường cao đẳng Mỹ thuật trang trí Đồng Nai. Đây cũng là động lực để Đồng Nai tiếp tục nỗ lực đào tạo gốm, thu hút sinh viên theo đuổi nghề truyền thống, xây dựng các sản phẩm như con đường di sản, góp phần phát triển công nghiệp văn hóa địa phương.

Với nền tảng từ Điểm đến gốm Biên Hòa - con đường di sản của Trường cao đẳng Mỹ thuật trang trí Đồng Nai, cùng sự phối hợp của các cấp, các ngành và doanh nghiệp du lịch, sản phẩm được kỳ vọng góp phần quảng bá thương hiệu gốm Biên Hòa, bảo tồn giá trị văn hóa, nghệ thuật của Đồng Nai và tạo thêm điểm nhấn cho hành trình khám phá vùng đất gần 330 năm hình thành và phát triển của du khách gần xa.

Cẩm Thành