Xây dựng không gian đổi mới sáng tạo ở địa phương

Nhiều địa phương tại Đồng Nai đang định hướng, xây dựng đề án phát triển trung tâm, không gian đổi mới sáng tạo (ĐMST) để thúc đẩy các hoạt động kết nối, chuyển giao công nghệ.

Các không gian ĐMST ở địa phương hướng tới trở thành trung tâm tìm kiếm, kết nối, chia sẻ và lan tỏa những ý tưởng, mô hình, đề án khởi nghiệp dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ...

Đoàn viên, thanh niên trải nghiệm thực tế các sản phẩm công nghệ số, đổi mới sáng tạo tại một triển lãm về khoa học - công nghệ ở Đồng Nai.

Triển khai ở nhiều địa phương

Theo Sở Khoa học và Công nghệ, thành phố Đồng Nai đang nỗ lực hình thành các thiết chế quan trọng như: Trung tâm ĐMST và chuyển đổi số thành phố, triển khai các thủ tục hình thành Khu ĐMST tại xã Bình An và Khu khoa học, công nghệ và ĐMST tại phường Đồng Xoài. Song song đó, một trong những nhiệm vụ trọng tâm về lĩnh vực ĐMST của năm 2026 là phấn đấu 41 xã, phường trên địa bàn thành phố có ít nhất 1 điểm hoặc không gian sáng tạo ở mỗi địa phương.

Thời gian qua, các phường: Trảng Bom, Trị An là những địa phương nằm trong danh sách dự kiến triển khai không gian ĐMST, đã tiên phong triển khai hội thảo định hướng thành lập không gian, trung tâm ĐMST, hình thành và phát triển mạng lưới ĐMST, khởi nghiệp sáng tạo ở địa phương.

Theo định hướng thành lập không gian, trung tâm ĐMST ở các phường nói trên, điểm nổi bật của đề án này là mô hình quản trị tinh gọn, linh hoạt, hiệu quả, bảo đảm phát huy tối đa nguồn lực hiện có và không làm phát sinh biên chế mới.

Phó Chủ tịch UBND phường Trị An Nguyễn Văn Mạnh cho biết: Không gian ĐMST sẽ là hạt nhân hình thành hệ sinh thái ĐMST và khởi nghiệp sáng tạo trên địa bàn phường; hỗ trợ các ý tưởng, sáng kiến, dự án khởi nghiệp; kết nối các nguồn lực về khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và doanh nghiệp; đồng thời góp phần nâng cao năng lực quản trị địa phương, cải cách hành chính, phát triển kinh tế số, xã hội số và xây dựng chính quyền số, hướng đến mục tiêu phát triển phường Trị An theo hướng văn minh, hiện đại và phát triển bền vững.

Không gian ĐMST ở phường Trị An được định hướng xây dựng theo mô hình mở, hiện đại, tích hợp khu làm việc chung (Co-working Space), khu giới thiệu sản phẩm công nghệ, khu trải nghiệm chuyển đổi số và khu tổ chức các hoạt động kết nối giữa chính quyền, doanh nghiệp, chuyên gia và cộng đồng.

Tương tự, theo dự thảo Đề án thành lập Trung tâm ĐMST phường Trảng Bom, việc xây dựng trung tâm nhằm hướng tới trở thành nơi kết nối, giới thiệu, lan tỏa các ý tưởng, sáng kiến, giải pháp ĐMST, ứng dụng khoa học - công nghệ, kỹ thuật, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Đồng thời hình thành và phát triển mạng lưới ĐMST, khởi nghiệp sáng tao; hỗ trợ người dân và doanh nghiệp từ khởi nghiệp đến phát triển toàn diện, qua đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế số, xã hội số; nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.

Hiện nay, phường Trảng Bom được xác định với vai trò là một trong những phường trọng điểm về phát triển kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và là trung tâm phát triển về logistics của thành phố Đồng Nai. Phường có hoạt động kinh tế số, xã hội số phát triển. Trong khi đó, những nguồn lực của phường hiện chưa được khơi thông mạnh mẽ, sự liên kết giữa viện, trường với doanh nghiệp, người dân và nhà đầu tư còn thiếu tính thống nhất và tập trung. Do đó, việc thành lập một trung tâm về ĐMST, hỗ trợ khởi nghiệp, thúc đẩy phát triển khoa học - công nghệ trên địa bàn phường là cần thiết…

Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Võ Hoàng Khai nhận định: Các địa phương cần kết nối, phát huy vai trò của doanh nghiệp công nghệ, ngân hàng, trường đại học trong việc phát triển không gian sáng tạo. Các đơn vị viễn thông, doanh nghiệp nền tảng số có thể hỗ trợ hạ tầng, phần mềm, đào tạo kỹ năng số. Những ngân hàng có thể hỗ trợ thanh toán số, tư vấn tài chính cho hộ kinh doanh và mô hình khởi nghiệp. Các trường đại học có thể hỗ trợ chuyên gia, sinh viên, đề tài nghiên cứu, hoạt động tư vấn và ươm tạo ý tưởng.

Phát huy tiềm năng, lợi thế của địa phương

Nhiều chuyên gia cho rằng, các không gian, trung tâm ĐMST cần được quản trị, triển khai, phát triển bằng những giải pháp, kết quả cụ thể, phù hợp với yêu cầu phát triển của từng địa phương. Mỗi không gian ĐMST cần có bộ chỉ tiêu theo dõi như: số người được tập huấn, số hộ kinh doanh được hỗ trợ chuyển đổi số, số sản phẩm được đưa lên nền tảng số, số ý tưởng được tiếp nhận, số mô hình được tư vấn, số hoạt động kết nối được tổ chức…

Phó Hiệu trưởng Trường đại học Lạc Hồng Nguyễn Văn Tân chia sẻ: Để thúc đẩy các trung tâm, không gian ĐMST ở các địa phương phát huy hiệu quả, hoạt động của không gian ĐMST phải có định hướng mang tính chiến lược, dài hạn. Địa phương cần chú trọng đào tạo nhân lực, triển khai nhiều hoạt động thiết thực, cụ thể, đảm bảo các chức năng cơ bản của một trung tâm hỗ trợ ĐMST như: hỗ trợ pháp lý, giới thiệu; triển khai các sản phẩm mẫu; hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh tiếp cận thị trường, phát triển thương mại điện tử; phổ biến những chính sách, pháp luật, quy định liên quan đến khởi nghiệp, ĐMST…

Tại Hội thảo thành lập không gian ĐMST phường Trị An vào tháng 7-2026, Phó Giám đốc Viettel Đồng Nai Đặng Văn Nhiên nhận định: Để xây dựng không gian ĐMST hiệu quả, mỗi địa phương cần có sự đồng hành của “3 nhà” (Nhà nước; doanh nghiệp công nghệ, các doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân). Trong đó, Nhà nước (chính quyền địa phương) giữ vai trò kiến tạo, ban hành cơ chế, chính sách, tạo môi trường thuận lợi và dẫn dắt quá trình chuyển đổi số, ĐMST.

Doanh nghiệp công nghệ có trách nhiệm đầu tư hạ tầng số, phát triển nền tảng số và cung cấp các giải pháp công nghệ, đồng hành cùng chính quyền và cộng đồng trong quá trình chuyển đổi số. Trong khi đó, các doanh nghiệp địa phương, hộ kinh doanh và người dân sẽ là chủ thể trực tiếp ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh và đời sống. Đồng thời cũng là những người tạo ra các giá trị mới, mô hình mới và những sáng kiến mới cho địa phương. Khi “3 nhà” cùng chung một mục tiêu, chung một hành động và một quyết tâm thì ĐMST mới thực sự đi vào cuộc sống và trở thành động lực phát triển bền vững của địa phương.

“Thành công của chuyển đổi số và ĐMST không được đo bằng số lượng phần mềm được triển khai và cài đặt, mà được đo bằng hiệu quả điều hành của chính quyền, sự phát triển của doanh nghiệp và sự hài lòng của người dân. Đó cũng chính là mục tiêu mà Viettel luôn hướng tới khi đồng hành cùng địa phương” - ông Đặng Văn Nhiên nhấn mạnh.

Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Võ Hoàng Khai chia sẻ: Việc phát triển mạng lưới ĐMST cần được triển khai đồng bộ, phù hợp từ cấp thành phố đến cấp cơ sở. Địa phương cần từng bước hình thành điểm kết nối ĐMST phù hợp với điều kiện của địa phương. Không nhất thiết nơi nào cũng làm giống nhau, nhưng phải có cùng mục tiêu là hỗ trợ người dân, doanh nghiệp ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và phát triển sáng kiến. Các không gian ĐMST ở xã, phường cần gắn hoạt động ĐMST với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Các xã, phường thí điểm xây dựng những điểm, không gian ĐMST cần tập trung xây dựng văn hóa ĐMST trong cộng đồng. Địa phương cần tạo môi trường để người dân mạnh dạn nêu ý tưởng, cán bộ dám đề xuất cách làm mới, học sinh được trải nghiệm sáng tạo, doanh nghiệp được hỗ trợ thử nghiệm giải pháp, hợp tác xã được kết nối chuyên gia và thị trường…

Hải Quân