Siết chặt an ninh mạng trong kỷ nguyên số

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra sâu rộng trên mọi lĩnh vực, từ sản xuất, kinh doanh đến quản lý nhà nước, an ninh mạng cũng đứng trước những thách thức chưa từng có. Không gian mạng trở thành “mặt trận” mới, nơi các loại tội phạm lợi dụng công nghệ cao để xâm phạm trật tự an toàn xã hội, đe dọa sự ổn định của nền kinh tế.

Thượng tá Nguyễn Đức Minh (phải), Phó trưởng Phòng An ninh mạng  và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Đồng Nai trao đổi nghiệp vụ với cán bộ thuộc  phòng trong việc  đấu tranh phòng, chống tội phạm. Ảnh: Tố Tâm

Trong bối cảnh đó, việc chủ động nhận diện nguy cơ, tăng cường các giải pháp đảm bảo an ninh kinh tế, an ninh mạng không chỉ là nhiệm vụ riêng của lực lượng chức năng mà còn là yêu cầu cấp thiết đối với cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và mỗi người dân.

Tội phạm mạng diễn biến phức tạp

Không thể phủ nhận, “số hóa” đã và đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Ở góc độ quản lý nhà nước, việc ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các ngành, lĩnh vực đã góp phần cải cách thủ tục hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi. Đối với người dân, các tiện ích số giúp tiếp cận thông tin, dịch vụ nhanh chóng, thuận tiện hơn, từng bước hình thành thói quen sống và làm việc trong môi trường số.

Tuy nhiên, chính sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và không gian mạng đã làm nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp, đặt ra những thách thức lớn đối với công tác đảm bảo an ninh kinh tế và trật tự an toàn xã hội.

“Khi mỗi cơ quan, doanh nghiệp và người dân đều nâng cao ý thức, chủ động phòng ngừa; khi các giải pháp đảm bảo an ninh được triển khai đồng bộ, quyết liệt, chúng ta sẽ xây dựng được một môi trường số an toàn, lành mạnh, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong thời kỳ số hóa”.

Thượng tá NGUYỄN ĐỨC MINH, Phó Trưởng PA05 Công an tỉnh Đồng Nai

Theo Thượng tá Nguyễn Đức Minh, Phó trưởng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (PAO5), Công an tỉnh, tội phạm công nghệ cao lợi dụng không gian mạng để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản có xu hướng phức tạp với thủ đoạn ngày càng tinh vi. Các đối tượng thường lợi dụng tâm lý chủ quan, lơ là, thiếu hiểu biết của một bộ phận người dân để thực hiện các hành vi như: giả mạo cơ quan chức năng, ngân hàng, tổ chức tài chính; lập các trang web, ứng dụng đầu tư tài chính, tiền ảo, chứng khoán “ảo”; tấn công hệ thống thông tin để đánh cắp dữ liệu cá nhân, dữ liệu doanh nghiệp hoặc làm giả giấy phép đăng ký kinh doanh để tạo vỏ bọc pháp lý…

Điển hình như lợi dụng sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội và tâm lý chuộng giá rẻ của người dân, các đối tượng đã sử dụng thủ đoạn lừa đảo tinh vi thông qua hoạt động rao bán máy móc nông nghiệp trên các nền tảng: Facebook, Zalo, YouTube. Các đối tượng làm giả giấy phép đăng ký kinh doanh của Công ty TNHH Quản lý Captrade Nhật Bãi Vĩnh Hưng (phường Dĩ An, Thành phố Hồ Chí Minh) để tạo vỏ bọc pháp lý, sau đó lập hàng loạt tài khoản mạng xã hội mang tên doanh nghiệp này, đăng tải hình ảnh, video quảng cáo sao chép từ các đơn vị kinh doanh hợp pháp nhưng niêm yết giá thấp bất thường nhằm dụ dỗ hơn 500 người mua với số tiền hàng tỷ đồng.

Để tăng độ tin cậy, các đối tượng trực tiếp tư vấn, gửi hợp đồng, giấy phép kinh doanh giả, sử dụng số điện thoại và tài khoản ngân hàng không chính chủ để giao dịch, gây khó khăn cho công tác xác minh, truy vết dòng tiền. Sau khi bị hại chuyển tiền đặt cọc, các đối tượng lập tức cắt đứt liên lạc, chiếm đoạt tài sản.

Nhận định đây là vụ việc có tính chất nghiêm trọng, phương thức, thủ đoạn mới, có tổ chức và phân công vai trò rõ ràng, PA05 Công an tỉnh đã đấu tranh truy xét. Qua điều tra, lực lượng chức năng xác định nhóm đối tượng hoạt động tại tỉnh Vĩnh Long, trong đó có Nguyễn Hoàng Lam (27 tuổi) và Phan Văn Giỏi (31 tuổi) giữ vai trò cầm đầu, trực tiếp quản lý tài khoản mạng xã hội, tư vấn và hướng dẫn chuyển tiền. Số tiền chiếm đoạt được tiếp tục luân chuyển qua nhiều tài khoản trung gian, sau đó rút tiền mặt để chia nhau tiêu xài.

Đáng chú ý, trong thời gian gần đây, lợi dụng thời điểm Nhà nước điều chỉnh, bổ sung nhiều chính sách, nhất là liên quan đến thuế, các đối tượng lừa đảo đã giả danh cơ quan thuế để chiếm đoạt tài sản của người dân, doanh nghiệp. Điển hình, vào ngày 2-1-2026, chị N.T.V. (39 tuổi, ngụ phường Trấn Biên) đã bị đối tượng tự xưng là nhân viên Thuế tỉnh An Giang hướng dẫn “kê khai thuế online”, qua đó lừa chị chuyển khoản và chiếm đoạt tổng số tiền 730 triệu đồng.

Không chỉ gây thiệt hại về kinh tế, các hoạt động tấn công mạng, xâm phạm an ninh thông tin còn ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đầu tư, kinh doanh, làm suy giảm niềm tin của người dân và doanh nghiệp vào các dịch vụ số.

Chủ động ngăn ngừa tội phạm không gian mạng

Không gian mạng đang trở thành “mặt trận” mới trong công tác phòng, chống tội phạm, bởi các đối tượng lợi dụng không gian mạng không tiếp xúc trực tiếp với bị hại, thực hiện hành vi phạm tội từ xa, thậm chí từ nước ngoài, nhưng vẫn gây ra hậu quả nghiêm trọng. Điều này đòi hỏi các lực lượng chức năng phải không ngừng đổi mới tư duy, phương pháp và nâng cao năng lực nghiệp vụ để đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.

Thượng tá Nguyễn Đức Minh, Phó trưởng PA05, Công an tỉnh Đồng Nai cho hay: Lực lượng công an đã chủ động triển khai nhiều biện pháp nghiệp vụ, tăng cường ứng dụng khoa học - công nghệ trong công tác đấu tranh, phòng ngừa tội phạm công nghệ cao; phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp trong đảm bảo an ninh mạng, an toàn thông tin. Nhiều vụ án lừa đảo qua mạng, chiếm đoạt tài sản với quy mô lớn đã được phát hiện, triệt phá, góp phần giữ vững ổn định an ninh trật tự.

Năm 2025, PA05, Công an tỉnh Đồng Nai đã lập 5 chuyên án, phát hiện 16 vụ/32 đối tượng (trong đó khởi tố 30 đối tượng) liên quan đến hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, sử dụng công nghệ cao xâm phạm trật tự, an toàn xã hội. Đồng thời ngăn chặn thành công 3 vụ việc bị lừa đảo qua mạng với số tiền gần 2,5 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, lực lượng công an luôn chủ động rà soát, nắm chắc tình hình trên không gian mạng, thường xuyên phân tích, nhận diện các phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm công nghệ cao để kịp thời tham mưu, triển khai biện pháp phòng ngừa, đấu tranh hiệu quả. Thông qua các biện pháp nghiệp vụ và tin báo của người dân, công tác phối hợp với các đơn vị chức năng, PA05 Công an tỉnh đã tổ chức xác minh, sàng lọc đối tượng, tập trung xác lập chuyên án đấu tranh.

Đặc biệt, công tác phòng ngừa, tuyên truyền, phổ biến pháp luật được các cấp, ngành, nhất là PA05 chú trọng triển khai với nhiều hình thức đa dạng, phù hợp từng nhóm đối tượng. Nội dung tuyên truyền tập trung vào các phương thức, thủ đoạn của các loại tội phạm, nhất là tội phạm công nghệ cao, lừa đảo trên không gian mạng. Qua đó, PA05 đã thống kê được 19 phương thức thủ đoạn lừa đảo của các đối tượng tội phạm trên không gian mạng cho nhân dân nắm bắt và phòng ngừa.

Trao đổi về vai trò của ngành ngân hàng trong công tác phòng ngừa, ngăn chặn tội phạm lừa đảo công nghệ cao, bà Đặng Nguyễn Thanh Hoa, Phó Giám đốc Ngân hàng MBBank chi nhánh Đồng Nai cho biết: Bên cạnh việc đầu tư trang thiết bị, ứng dụng công nghệ hiện đại và xây dựng quy trình phản ứng nhanh, các ngân hàng cần chú trọng nâng cao năng lực, sự nhạy bén của đội ngũ nhân viên giao dịch trong nhận diện, xử lý các tình huống phát sinh. Đặc biệt, việc phối hợp chặt chẽ với lực lượng chức năng, nhất là PA05, có ý nghĩa quan trọng trong việc kịp thời hỗ trợ khách hàng ngăn chặn, thoát khỏi các tình huống lừa đảo ngay trước thời điểm giao dịch.

Tố Tâm