'Dân biết - Dân dùng - Dân hưởng lợi': Thước đo để chuyển đổi số tại phường Bình Phước đi vào cuộc sống

(ĐN) - Chuyển đổi số ở cấp cơ sở không chỉ dừng lại ở việc đầu tư hạ tầng công nghệ, nâng cấp máy móc, thiết bị hay triển khai các đợt phong trào, cài đặt ứng dụng. Điều quan trọng là giúp người dân thay đổi cách nghĩ, cách làm, nâng cao kỹ năng và từng bước hình thành thói quen ứng dụng công nghệ số trong đời sống hàng ngày.

Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Bình Phước Ngô Hồng Khang trình bày tham luận "Từ thay đổi thói quen đến hình thành công dân số, xây dựng xã hội số, thực tiễn chuyển đổi số tại phường Bình Phước, thành phố Đồng Nai" tại sự kiện chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026 do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức tại Hà Nội. Ảnh: ĐVCC

Từ thực tiễn triển khai tại phường Bình Phước, thành phố Đồng Nai cho thấy, khi công nghệ được "bình dân hóa", trở nên gần gũi, dễ sử dụng, sẽ góp phần giúp người dân chủ động giải quyết công việc, tiếp cận dịch vụ công và thực hiện các giao dịch thiết yếu. Từ đó, ý thức và kỹ năng của một “công dân số” cũng từng bước được hình thành, tạo tiền đề vững chắc kiến tạo một xã hội số lấy người dân làm trung tâm.

Chuyển đổi số ở cơ sở phải bắt đầu từ nhu cầu thực tế của người dân

Theo Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Bình Phước Ngô Hồng Khang, một trong những khó khăn trong quá trình chuyển đổi số cấp xã, phường không hẳn do thiếu các giải pháp công nghệ hay thiếu nền tảng, mà nằm ở thói quen và khả năng sử dụng công nghệ của người dân.

Người dân thực hiện thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Bình Phước. Ảnh: Hà Lê

Từ thực tế tại địa phương cho thấy, việc thay đổi thói quen không phải lúc nào cũng dễ dàng. Trước đây, nhiều người dân dù sử dụng điện thoại thông minh nhưng khi thực hiện thủ tục hành chính vẫn quen chuẩn bị hồ sơ giấy, trực tiếp đến trụ sở cơ quan nhà nước để được cán bộ hướng dẫn, hỗ trợ. Không ít người còn e ngại khi nộp hồ sơ trực tuyến vì sợ thao tác sai, lo quy trình phức tạp. Cùng với đó, trong giao dịch hàng ngày, tiền mặt vẫn được sử dụng phổ biến. Một số người đã kích hoạt tài khoản VNeID hoặc cài đặt các ứng dụng số nhưng chưa biết cách khai thác những tiện ích sẵn có, vì vậy khi gặp khó khăn vẫn có tâm lý nhờ cán bộ hoặc người thân thao tác giúp.

UBND phường Bình Phước tổ chức Hội nghị công bố và triển khai vận hành thử nghiệm Phần mềm quản lý khu phố (DC4.0) tại 12 khu phố trên địa bàn phường sau khi thực hiện sắp xếp, tổ chức lại khu phố ngày 10-7-2026. Ảnh: ĐVCC

Do đó, Đảng ủy, UBND phường Bình Phước xác định: chuyển đổi số ở cấp cơ sở trước hết phải tạo ra sự thay đổi trong nhận thức, kỹ năng và thói quen của người dân. Có thiết bị chưa đồng nghĩa với có công dân số; cài được một ứng dụng cũng chưa đồng nghĩa với chuyển đổi số đã thành công.

Người dân phường Bình Phước được hướng dẫn sử dụng các ứng dụng số. Ảnh: ĐVCC

“Cách làm của phường được xác định rất rõ: tuyên truyền để dân biết; giải thích để dân hiểu; hướng dẫn để dân làm; hỗ trợ để dân sử dụng được và kết quả cuối cùng phải để dân được hưởng lợi. Tinh thần này đang được cụ thể hóa thông qua phong trào “Bình dân học vụ số, mô hình Dân vận khéo Mỗi người dân là một công dân số và Bộ tiêu chí tạm thời đánh giá, hỗ trợ hình thành công dân số giai đoạn 2026-2030” - Chủ tịch UBND phường Bình Phước Ngô Hồng Khang nhấn mạnh.

“Bình dân học vụ số” không chỉ giúp người dân biết đến công nghệ, mà phải giúp người dân sử dụng được công nghệ để giải quyết công việc và phục vụ cuộc sống” - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Bình Phước Ngô Hồng Khang.

Những nỗ lực này bước đầu được thể hiện qua kết quả giải quyết thủ tục hành chính tại địa phương. Theo Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Bình Phước Nguyễn Thái Sơn, nếu năm 2025, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến tại trung tâm đạt 85,2%, thì trong 9 tháng của năm 2026, trung tâm đã tiếp nhận và xử lý 19.028 hồ sơ trực tuyến, tỷ lệ số hóa 19.028/19.028, đạt 100%; 18.661 hồ sơ đã giải quyết đều đúng hoặc trước hạn, không có hồ sơ quá hạn. Cũng trong thời gian này, trung tâm đã hướng dẫn 65.860 lượt người dân, tổ chức và doanh nghiệp thực hiện thủ tục hành chính.

Trong Chiến dịch 30 ngày đêm năm 2026, 1.818/1.818 hồ sơ phát sinh nghĩa vụ tài chính được thanh toán trực tuyến. Từ một hành vi trong giải quyết thủ tục hành chính, thói quen thanh toán số có điều kiện mở rộng sang các giao dịch thiết yếu khác trong đời sống. 9 tháng của năm 2026, 11.437/11.437 hồ sơ phát sinh thanh toán trực tuyến, với tổng số tiền 774 triệu đồng.

Đáng chú ý, việc sử dụng các ứng dụng số ngày càng được người dân quan tâm thực hiện. Tính đến ngày 5-10-2026, phường Bình Phước ghi nhận 18.287 lượt cài đặt ứng dụng Công dân số Đồng Nai (Đồng Nai City). Tuy nhiên, địa phương không xem số lượt cài đặt là thước đo cuối cùng, mà đặt trọng tâm vào khả năng khai thác tiện ích, tương tác với chính quyền và giải quyết những nhu cầu thiết thực trong đời sống của người dân.

Xây dựng công dân số là xây dựng nền tảng của xã hội số và phường thông minh

Đằng sau những kết quả đạt được là sự thay đổi trong cách chính quyền cơ sở hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ. Khi đến từng khu dân cư, lực lượng Tổ Công nghệ số cộng đồng hay mô hình Tổ Ứng cứu công nghệ và nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính của phường đã thay đổi cách hỗ trợ từ “làm thay” sang “hướng dẫn để người dân tự làm được”, tự thực hiện những thao tác cần thiết. Việc này giúp nhiều người dân không còn tâm lý e ngại khi tiếp cận các dịch vụ công trực tuyến, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số.

Quang cảnh một hội nghị hỗ trợ cửa hàng, hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ chuyển đổi số trên địa bàn phường Bình Phước. Ảnh: ĐVCC

Cách làm này càng có ý nghĩa đối với người cao tuổi, người yếu thế và những người chưa thành thạo sử dụng công nghệ. Bởi khi được hướng dẫn cụ thể, người dân không chỉ giải quyết được công việc trước mắt mà còn từng bước tích lũy kỹ năng, thêm tự tin và chủ động khi sử dụng các dịch vụ số.

Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Ngô Hồng Khang cho biết: Phường Bình Phước không chỉ hướng tới mục tiêu tỷ lệ hồ sơ trực tuyến tăng lên, mà là người dân từng bước chuyển từ tâm lý “đến cơ quan để được làm thủ tục” sang "chủ động thực hiện giao dịch với chính quyền trên môi trường số”.

“Công dân số không nhất thiết phải là người am hiểu sâu về công nghệ. Trước hết, đó là người biết sử dụng định danh điện tử; biết thực hiện dịch vụ công; biết thanh toán, giao dịch số; biết tiếp cận thông tin chính thống, tương tác với chính quyền; biết bảo vệ dữ liệu cá nhân và ứng xử có trách nhiệm trên môi trường số” - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Bình Phước Ngô Hồng Khang nhấn mạnh.

Theo đó, các nền tảng như VNeID, dịch vụ công trực tuyến, Đồng Nai City, DC4.0 hay Trạm công dân số vì thế không chỉ phục vụ công việc hành chính, mà còn mở ra cơ hội, tạo môi trường thực hành để người dân rèn luyện kỹ năng, nâng cao khả năng tiếp cận và sử dụng các tiện ích số. Với phường Bình Phước, hình thành công dân số là một bước quan trọng trong quá trình xây dựng xã hội số, thúc đẩy kinh tế số, nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền số, hướng đến mô hình phường thông minh.

Lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ, VNPT Đồng Nai, phường Bình Phước ấn nút vận hành phần mềm Quản lý chợ thông minh và chợ số 247 vào đầu tháng 8-2026. Ảnh: Nhã Trâm

Tổ Công nghệ số cộng đồng phường Bình Phước hướng dẫn người dân cài đặt và sử dụng các ứng dụng số. Ảnh: Nhã Trâm

Theo Chủ tịch UBND phường Bình Phước Ngô Hồng Khang, xây dựng công dân số chính là xây dựng nền tảng con người của xã hội số và phường thông minh. Vì vậy, chuyển đổi số ở cơ sở phải bắt đầu từ nhu cầu thực tế của người dân; phổ cập công nghệ phải đi cùng phổ cập kỹ năng; đồng thời phải duy trì lực lượng hỗ trợ trực tiếp tại cộng đồng để người dân có thể từng bước tự sử dụng công nghệ. Hiệu quả cuối cùng không đo bằng số lượng nền tảng được triển khai, mà bằng những giá trị người dân thực sự nhận được: thuận tiện hơn, chủ động hơn, minh bạch hơn và an toàn hơn.

Hà Lê