“Áo xanh” tiên phong trên “mặt trận số” (Bài 2)

>>>“Áo xanh” tiên phong trên “mặt trận số” (Bài 1)

BÀI 2: TỪNG BƯỚC LÀM CHỦ KHÔNG GIAN SỐ

Làm chủ không gian số là một trong những nhiệm vụ hàng đầu của thế hệ trẻ. Muốn vậy, người trẻ cần xây dựng tinh thần tự học, dấn thân vào công nghệ để trang bị cho mình một kiến thức, nhận thức đúng đắn và nhạy bén. Có như vậy mới tạo được cơ hội việc làm, bứt phá khởi nghiệp; đồng thời nâng cao nội lực thích ứng trước mọi dòng chảy của công nghệ và chuyển đổi số (CĐS).

Đoàn viên, thanh niên phường Long Hưng chia sẻ cách sử dụng Kiosk lấy số thứ tự đặt tại Trung tâm phục vụ hành chính công của phường để cùng hỗ trợ người dân đến làm thủ tục hành chính. Ảnh: Nga Sơn

Thời gian qua, các cấp bộ Đoàn tại Đồng Nai luôn chú trọng trang bị kiến thức, kỹ năng CĐS cho đoàn viên, thanh niên (ĐVTN) và các tầng lớp nhân dân. Qua đó góp phần nâng cao năng lực số, giúp người dân tiếp cận, khai thác tối đa tiện ích công nghệ và từng bước làm chủ không gian số.

Trao “chìa khóa” cho người trẻ trong thời đại số

Nhận thức được sự cần thiết của kiến thức, kỹ năng số trong việc học tập, làm việc và nâng cao khả năng nhận diện, kiểm chứng và xử lý thông tin trên không gian mạng, anh Nguyễn Thành Hiệp, Ủy viên Ban Thường vụ Đoàn phường Hố Nai, Phó Hiệu trưởng Trường tiểu học Hòa Bình (phường Hố Nai) luôn chủ động học tập, tham gia các lớp tập huấn về kiến thức, kỹ năng số. Anh đã trang bị cho bản thân kiến thức về an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân. Nhờ đó, anh đã chủ động hơn trong tiếp cận thông tin, biết loại bỏ những nguồn tin không chính thống, độc hại hoặc có nội dung xuyên tạc, chống phá.

Thành ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố, Bí thư Thành đoàn Nguyễn Minh Kiên cho rằng: Việc trang bị kiến thức, kỹ năng số còn góp phần nâng cao khả năng nhận diện, kiểm chứng và xử lý thông tin trên không gian mạng cho người trẻ. Khi có kiến thức và kỹ năng số, họ sẽ chủ động hơn trước thông tin sai lệch, tin giả, những nội dung xuyên tạc; đồng thời biết cách lan tỏa những thông tin tích cực, góp phần xây dựng môi trường số lành mạnh. Qua đó, công tác giáo dục lý tưởng, nâng cao nhận thức và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong ĐVTN được thực hiện theo hướng chủ động, phù hợp với người trẻ trong thời đại số.

Phát biểu tại lễ ra quân Chiến dịch Thanh niên tình nguyện hè ngày 31-5-2026, đồng chí HUỲNH THỊ HẰNG, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố nhấn mạnh: Thời gian tới, Thành đoàn cần tiếp tục phát huy mạnh mẽ vai trò của thanh niên trong công cuộc CĐS cộng đồng; đẩy mạnh các đội hình Bình dân học vụ số, hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, kỹ năng sử dụng nền tảng số an toàn; đồng thời hỗ trợ quảng bá sản phẩm OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm), nông sản địa phương và các mô hình kinh tế thanh niên trên nền tảng số.

Để bắt kịp tốc độ phát triển nhanh chóng của công nghệ, Thành đoàn đã chủ động đổi mới phương thức hoạt động thông qua việc tổ chức chuỗi hoạt động chuyên sâu, như: trại nghiên cứu khoa học, các cuộc thi lập trình cùng trí tuệ nhân tạo (AI) và sắp tới là trại kỹ năng số. Đi kèm với những hoạt động này là những “đề bài” yêu cầu người trẻ sử dụng công nghệ để giải quyết. Từ đó giúp tổ chức Đoàn phát hiện nhân lực trẻ có năng lực và giải pháp giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra.

Điển hình là Cuộc thi Web AI Hackathon năm 2026 do Thành đoàn phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức. Yêu cầu mà Ban tổ chức đặt ra là xây dựng ứng dụng web có tích hợp AI và Internet vạn vật (IoT) nhằm giải quyết các vấn đề thực tiễn đặt ra. Trong thời gian 2 giờ lập trình, các đội đã cho ra đời nhiều sản phẩm góp phần quản lý đào tạo nội bộ, quản lý người và phương tiện ra vào công ty, chấm công và quản lý ca làm việc, quản lý nhân sự số…

Anh Nguyễn Đoàn Gia Thuận, sinh viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường đại học Lạc Hồng (phường Trấn Biên) cho rằng: Cuộc thi đã giúp tôi củng cố kiến thức chuyên ngành, rèn luyện tư duy lập trình, kỹ năng xử lý vấn đề và vận dụng công nghệ vào giải quyết các bài toán thực tiễn. Bên cạnh đó, tôi cũng hiểu thêm ưu điểm, hạn chế của công nghệ số để sử dụng đúng mục đích, lan tỏa thông tin tích cực, không để bản thân bị dẫn dắt bởi những thông tin sai lệch, góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh.

Chung sức xây dựng cộng đồng số

Bên cạnh nâng cao kiến thức, kỹ năng số và khả năng nhận diện thông tin tích cực cho người trẻ, các cấp bộ Đoàn còn đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ, hướng dẫn kỹ năng số cho người lớn tuổi, người dân ở vùng sâu, vùng xa, bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội được tiếp cận, sử dụng công nghệ số và thụ hưởng thành quả mà quá trình CĐS mang lại.

Bí thư Thành đoàn Nguyễn Minh Kiên cho hay: Từ năm 2022, trên địa bàn tỉnh (nay là thành phố) Đồng Nai thành lập các tổ công nghệ số cộng đồng. Thành viên tổ bao gồm các lực lượng ở khu dân cư, trong có ĐVTN. Với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”, ĐVTN đã cùng  các thành viên trong tổ công nghệ số cộng đồng hỗ trợ người dân tiếp cận, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng VNeID, thanh toán không dùng tiền mặt, tiếp cận các nền tảng số và nhận diện thông tin giả, bảo vệ dữ liệu cá nhân và phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng.

Đoàn viên, thanh niên trao đổi về ứng dụng Canva AI trong truyền thông, phổ biến, giáo dục pháp luật.

Đặc biệt, nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo và CĐS quốc gia, vào tháng 3-2025, Trung ương Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam đã triển khai phong trào Bình dân học vụ số trên phạm vi toàn quốc nhằm phát huy vai trò của tuổi trẻ tham gia hỗ trợ nâng cao năng lực số, khả năng sử dụng các thiết bị và ứng dụng số cho người dân. Với tinh thần đó, 100% cơ sở hội trên địa bàn thành phố đã thành lập đội hình Bình dân học vụ số. Các đội hình này đã có mặt ở bộ phận một cửa của xã, phường hoặc đến từng nhà dân để tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ người dân sử dụng công nghệ số.

Đặc biệt, từ ngày 1-7-2025, Đồng Nai chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, CĐS, số hóa dữ liệu hành chính và nâng cao năng lực số cho các tầng lớp nhân dân trở thành vấn đề cấp thiết hơn bao giờ hết. “Màu áo xanh” Thanh niên Việt Nam vì thế lại có mặt ở các trung tâm phục vụ hành chính công hoặc điểm tiếp nhận hồ sơ hành chính cấp xã, phường để “chia lửa” với cán bộ, công chức; hỗ trợ các địa phương hoạt động ổn định, thông suốt, hiệu quả sau sắp xếp.

“Thừa thắng xông lên”, trong Chiến dịch Thanh niên tình nguyện hè năm 2026, Thành đoàn đã triển khai thêm Chiến dịch Mùa hè số. Ngoài 95 đội hình Mùa hè số tại xã, phường, Thành đoàn đã thành lập 10 đội hình tình nguyện cấp thành phố với gần 200 tình nguyện viên là sinh viên các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn tham gia. Các đội hình được phân bổ đến các địa phương vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều khó khăn.

Anh Phan Lê Duy, Phó Chủ tịch Hội Sinh viên Trường đại học Công nghệ Đồng Nai cho biết: “Tôi được tăng cường đến xã Thanh Sơn, phụ trách đội hình Mùa hè số của thành phố. Trong thời gian khoảng nửa tháng, tôi và các thành viên trong đội đã hỗ trợ, hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số, tra cứu kết quả giải quyết hồ sơ, thanh toán trực tuyến và sử dụng các tiện ích, ứng dụng số thiết yếu. Chúng tôi còn đến các ấp trực tiếp hỗ trợ người dân sử dụng các ứng dụng số; bảo đảm an toàn thông tin trên không gian mạng… Qua đó trang bị kỹ năng số và kiến thức bảo vệ an toàn trên không gian mạng cần thiết cho người dân”.

Khi có kiến thức và biết cách bảo đảm an toàn trên không gian mạng, người dân không chỉ sử dụng hiệu quả các nền tảng số và dịch vụ công trực tuyến mà còn chủ động tiếp cận, sàng lọc thông tin trên không gian mạng; không chia sẻ những nội dung chưa được xác thực hoặc có dấu hiệu sai sự thật. Đồng thời phát huy tinh thần tự quản, tự phòng từ cơ sở; khuyến khích mỗi người dân, nhất là người trẻ trở thành một nhân tố tích cực trong lan tỏa thông tin chính thống, những câu chuyện đẹp và gương người tốt, việc tốt, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân và phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Nga Sơn - Thư Ngọc

Bài cuối:  Xây dựng “sức đề kháng” tư tưởng trên không gian mạng