Dấu ấn trong đời sống văn hóa

"Uống nước nhớ nguồn", thế hệ hôm nay, nhất là lớp trẻ cần phải hiểu để tri ơn các bậc tiền nhân đã có công mở cõi, khai phá, chiến đấu và xây dựng nên vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai giàu truyền thống lịch sử - văn hóa. Những hoạt động sôi nổi, những công trình thiết thực kỷ niệm 310 năm Biên Hòa - Đồng Nai trong năm vừa qua đã để lại những dấu ấn sâu sắc trong đời sống văn hóa của tỉnh.

Ban Quý tế các đình ở Biên Hòa tham gia chương trình Lễ hội trên sông.

* Những giá trị văn hóa được tôn vinh...

Biên Hòa - Đồng Nai ngày nay vẫn là một mảnh đất an lành để quy tụ người dân tứ xứ về lập nghiệp, làm ăn sinh sống. Đó có thể là những phận nghèo lam lũ từ các tỉnh, thành về đây, là bàn tay khéo léo của những công nhân cần mẫn trong các xưởng máy, là khối óc sắc sảo của những trí thức "cổ cồn trắng", hay đôi mắt tinh tường những doanh nhân nhận ra được cơ hội phát triển nơi vùng đất giàu tiềm năng... “Đất lành chim đậu”, những con người thuộc các tầng lớp, thành phần khác nhau ấy đã đến và ở lại, không chỉ là sinh cơ lập nghiệp và phát triển mà còn chung tay cùng với cư dân địa phương góp phần xây dựng vùng đất này. Lễ tôn vinh Sao vàng Đồng Nai ghi nhận, vinh danh tất cả những đóng góp ấy. 282 gương mặt của Sao vàng Đồng Nai là những điển hình tiêu biểu cho các tầng lớp đã có những nỗ lực cống hiến, lao động sáng tạo trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh nhà, trong đó có nhiều nhân tố mới như công nhân, doanh nhân nước ngoài, trí thức ngoại tỉnh. Việc tôn vinh này không những là một bước ghi nhận công lao, thành quả đóng góp một cách trân trọng, mà còn là nguồn động viên to lớn, quý báu đối với người lao động mọi ngành, mọi giới. Thầy giáo Trịnh Xuân Vũ, nguyên Phó hiệu trưởng Trường đại học nông lâm TP. Hồ Chí Minh, một trong những gương mặt được tôn vinh tại Sao vàng Đồng Nai đã xúc động bày tỏ: “Đồng Nai là địa phương đã thực hiện được một việc làm vô cùng ý nghĩa qua lễ tôn vinh Sao vàng Đồng Nai. Đây là một khích lệ về tinh thần rất lớn đối với giới trí thức như chúng tôi nói riêng và với tất cả mọi người, mọi ngành nói chung".

Một dấu ấn sâu sắc khác trong công tác bảo tồn, gìn giữ các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể, đó là việc khởi công xây dựng Trung tâm sinh thái - văn hóa - lịch sử Chiến khu Đ tại xã Mã Đà (Vĩnh Cửu). Đây là công trình mở đầu cho các hoạt động - công trình chào mừng kỷ niệm 310 năm Biên Hòa - Đồng Nai. Nếu như trong dịp kỷ niệm 300 năm Biên Hòa - Đồng Nai, Văn miếu Trấn Biên, nơi tôn vinh các giá trị văn hóa - giáo dục đã được xây dựng và trở thành một trong những biểu tượng văn hóa của Đồng Nai, thì công trình Trung tâm sinh thái - văn hóa - lịch sử Chiến khu Đ là một sự tiếp nối trên một vùng đất giàu truyền thống lịch sử văn hóa như Đồng Nai.

* Rực rỡ sắc màu lễ hội

Đêm lễ hội đường phố Biên Hòa đã thành công khi tạo được một dấu ấn văn hóa là một lễ hội của người dân và dành cho người dân. Hàng ngàn người dân hoặc vui tươi trong các sắc phục cư dân Biên Hòa xưa, trong trang phục các dân tộc anh em, hoặc lêu nghêu ngộ nghĩnh trên những chiếc cà kheo, hoặc chễm chệ trên những chiếc xe cổ lạ lùng phun khói mù mịt... Tất cả đã tạo nên không khí náo nhiệt, thú vị. Lễ hội đường phố chính thức chỉ diễn ra trong vài giờ, nhưng không khí sôi động, náo nức của lễ hội đã khuấy đ?ng cả tâm hồn của người Biên Hòa trong dịp cuối năm. Nghi thức lễ tống phong - một nghi lễ trong đời sống tâm linh của người dân sông nước Nam bộ được tái dựng trên sân khấu chương trình Ngày hội trên sông, không chỉ là tái hiện nghi lễ tín ngưỡng truyền thống dân gian cầu mong cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, đáp ứng nhu cầu về một đời sống tâm linh phong phú gắn với sinh hoạt lao động sản xuất cho người dân, mà còn là dịp giới thiệu nét văn hóa đặc sắc của địa phương.

Một dấu ấn sâu sắc khác không thể không nhắc, đó là mâm lễ vật dâng cúng tổ tiên trong Đêm hội Trấn Biên. Không là những món cao lương mỹ vị mà chỉ là chiếc chả quế và mo cơm nắm mộc mạc, là những chiếc bánh tét, bánh ít, bánh cúng, bánh cấp, bánh bò thật dân dã. Điều này bất giác gợi nhớ lại sự tích bánh chưng bánh dày thuở xa xưa. Giữa muôn vàn món ngon vật lạ, nem công chả phượng, vì sao vua Hùng lại cảm động trước chiếc bánh chưng, bánh dày đơn sơ giản dị? Bởi “trong trời đất không có gì quý bằng lúa gạo nuôi sống con người" như lời trần tình của của hoàng tử Tiết Liêu, vì thế, chính những sản vật nền tảng nuôi dưỡng sự sống con người, chính những tấm lòng thành kính, thơm thảo của con cháu là lễ vật thiêng liêng nhất, quý giá nhất dâng lên tiền nhân.

Và những chiếc đèn trời lung linh huyền diệu, những ngọn pháo hoa được tỏa sáng rực rỡ trên nền trời Văn miếu Trấn Biên trong đêm lễ hội Ấn tượng Đồng Nai mới chính là niềm vui bất tận của người dân. Trên tất cả những điều đó, đọng lại trong tâm hồn người dân Biên Hòa - Đồng Nai, là những lễ hội tưng bừng đã cùng với người người, nhà nhà kết thúc một năm trong an lành, hân hoan, để rồi cùng nhau bước vào năm mới bằng tất cả sự phấn chấn, quyết tâm và đoàn kết vượt qua thử thách. Lễ hội 310 năm Biên Hòa - Đồng Nai đã góp phần tạo không khí vui tươi, phấn khởi, động viên các tầng lớp nhân dân hướng về cội nguồn của dân tộc, tin tưởng vào sự thắng lợi của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Nam Hà