Mong chờ giám đốc thẩm bản án

Vườn chàm nhà chị Hoa trồng đã bị đốn hạ

Từ đó, bà Sâm đã làm đơn khởi kiện ra Tòa án nhân dân (TAND) huyện Nhơn Trạch tranh chấp quyền thừa kế phần đất mà gia đình chị Hoa (bà Sâm ở chung với chị Hoa) đang quản lý, sử dụng. Tháng 3- 2006, TAND huyện Nhơn Trạch mở phiên xét xử sơ thẩm và tuyên cho bà Sâm được sử dụng hai phần đất nêu trên. Phần diện tích đất của ông Thức để lại được giao cho ông Lom thừa kế, quản lý, sử dụng nhiều hơn gấp 3 lần.

Bản án sau đó bị người có nghĩa vụ và quyền lợi liên quan là bà Lương Kim Dung kháng cáo. Tháng 7-2006, TAND tỉnh Đồng Nai xét xử phúc thẩm vụ án và tuyên gần như ngược lại với bản án sơ thẩm. Bản án phúc thẩm cho rằng, phần đất tranh chấp giữa bà Sâm và ông Lom là của gia đình bà Dung để lại cho ông Thức quản lý, canh tác. Tòa án còn lập luận: "Năm 2002, ông Lom đã làm giấy chuyển nhượng quyền sử dụng diện tích đất tranh chấp nêu trên cho bà Lương Kim Dung có chính quyền xã xác nhận là hợp pháp". Từ đó, TAND tỉnh tuyên bác đơn tranh chấp của bà Sâm và: "Chấp nhận yêu cầu tranh chấp quyền sở hữu đất của bà Lương Kim Dung. Công nhận quyền sử dụng diện tích 596 m² và bà Sâm (chị Hoa) phải thanh toán tiền giá trị 279 m² đất cho bà Lương Kim Dung là 334,8 triệu đồng (do gia đình chị Hoa hiện không có chỗ ở)".

Sau đó, gia đình bà Dung đã nhờ đến cơ quan chức năng can thiệp để đốn hạ vườn cây nhiều năm tuổi (gồm 109 cây tràm, 241 tầm vông, 30 tre mạnh tông) mà chỉ hoàn trả giá trị cây trồng cho gia đình chị Hoa có 1,8 triệu đồng. Ngoài ra, Thi hành án huyện Nhơn Trạch còn nhiều lần yêu cầu chị Hoa phải thanh toán tiền giá trị đất thổ cư mà gia đình đang ở cho bà Dung, nếu không sẽ bị cưỡng chế, di dời. Trước tình cảnh này, bà Sâm và chị Hoa chỉ còn biết kêu oan lên các cơ quan chức năng cấp tỉnh và trung ương.

* Những điều bất hợp lý

Sau khi tiếp nhận đơn khiếu nại của gia đình chị Hoa, đồng chí Lê Hồng Phương, Phó bí thư thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh đã chỉ đạo HĐND và Ủy ban MTTQ huyện Nhơn Trạch tổ chức đối thoại về vụ khiếu nại này. Qua đối thoại và ghi nhận thực tế tại địa phương của Thường trực HĐND huyện Nhơn Trạch cho thấy, bản án của TAND huyện này đã tuyên là có tình, có lý và đúng quy định pháp luật. Trong khi đó, bản án phúc thẩm của TAND tỉnh có nhiều điểm chưa phù hợp. Bởi năm 1983, gia đình bà Dung đã để lại đất cho gia đình ông Thức quản lý, canh tác. Năm 1988, ông Thức đã cho chị Hoa làm nhà ở. Đây chính là yếu tố xác lập quyền sở hữu tài sản cho ông Thức. Việc ông Lom đăng ký quyền sử dụng vào năm 1991 là khi ông Thức đã qua đời. Như vậy, việc ông Lom được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng toàn bộ phần đất do ông Thức để lại không có nghĩa là ông Lom có quyền sở hữu toàn bộ, mà chỉ là người quản lý di sản thừa kế. Cho nên bà Sâm (đồng thừa kế) chỉ tranh chấp một phần nhỏ trong diện tích đó là hợp lý và có cơ sở để xem xét.

Mặt khác, ngày 1-7-2002, ông Lom có viết "tờ giao trả đất" cho bà Dung có UBND xã Phước Thiền xác nhận (về nơi thường trú, chữ ký ông Lom). Thế nhưng, TAND tỉnh lại nhận định đó là "giấy chuyển quyền sử dụng đất" hợp pháp. Điều này không đúng quy định pháp luật, vì "tờ giao trả đất" không có chữ ký của bên nhận. Nội dung "tờ giao trả đất" cũng không ghi nhận vị trí đất, hiện trạng đất, diện tích thể hiện cũng không chính xác; không đề cập đến phần nhà ở của chị Hoa. Bên cạnh đó, trong hai bản án sơ và phúc thẩm lại thể hiện, phần diện tích chị Hoa trồng tràm thì ông Lom đã chuyển nhượng cho bà Dung với số tiền 8 triệu đồng. Điều này, tức là bà Dung mua phần đất này chứ không phải ông Lom giao trả và ông Lom chỉ bán phần đất trồng tràm chứ không bán phần có căn nhà chị Hoa. Từ những điều đó, Thường trực HĐND huyện Nhơn Trạch đặt câu hỏi: "Tờ giao trả đất" có đúng sự thật? TAND tỉnh nhận định chị Hoa tự ý trồng tràm là phù hợp chưa? Và việc Tòa phúc thẩm công nhận luôn phần đất có căn nhà của chị Hoa cho bà Dung liệu có đúng pháp luật? Ngoài ra, TAND tỉnh cũng cần xem xét lại, vì bà Dung chỉ là người có nghĩa vụ và quyền lợi liên quan trong vụ án, chứ không phải là các bên nguyên, bị đơn trong tranh chấp di sản thừa kế. Ở đây, bà Dung chỉ là người có quyền (yêu cầu độc lập) về tranh chấp quyền hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất với ông Lom mà thôi. Cho nên, quyết định của TAND tỉnh "chấp nhận yêu cầu tranh chấp quyền sử dụng đất" của bà Dung trong vụ án này là không phù hợp.

Hiện nay, gia đình bà Sâm, chị Hoa đang sống trong tình trạng nơm nớp lo sợ bị cưỡng chế nhà, vì tiền để hoàn trả cho bà Dung trên 330 triệu đồng như tòa án tuyên thì tìm đâu ra, khi mà gia đình bà phải chạy gạo từng bữa? Gia đình chị Hoa chỉ còn biết mong chờ vào bản án giám đốc thẩm...

P.V