Chủ động ứng phó với diễn biến thời tiết

Đồng Nai đã chính thức bước vào giai đoạn trọng điểm của mùa khô năm 2026 với nhiều đặc điểm thời tiết đáng chú ý như: nắng nóng gia tăng từ tháng 3, khả năng xuất hiện mưa trái mùa và dông lốc cục bộ.

Nắng nóng và mưa trái mùa đan xen trong tháng 3-2026. Trong ảnh: Người dân di chuyển trên đường Phan Trung,  phường Tam Hiệp. Ảnh: Kim Liễu

Theo Giám đốc Đài Khí tượng thủy văn Đồng Nai Nguyễn Phước Huy, dù thời tiết năm nay không quá bất thường nhưng người dân và chính quyền địa phương vẫn cần chủ động theo dõi thông tin dự báo để kịp thời ứng phó với những diễn biến phức tạp do biến đổi khí hậu.

Mưa trái mùa xuất hiện nhiều

Đồng Nai đã bước vào giai đoạn trọng điểm của mùa khô năm 2026 với những đặc điểm thời tiết tương đối rõ nét. Theo Giám đốc Đài Khí tượng thủy văn Đồng Nai Nguyễn Phước Huy, mùa khô năm nay nhìn chung không có quá nhiều biến động cực đoan, tuy nhiên một số yếu tố đáng chú ý vẫn cần được quan tâm, đặc biệt là tình trạng mưa trái mùa xuất hiện nhiều hơn so với trung bình nhiều năm.

Ông Huy cho biết: Trong mùa khô năm 2026, ít có khả năng xuất hiện bão hoặc áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông. Đây là tín hiệu tương đối thuận lợi cho các hoạt động sản xuất và sinh hoạt trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, nhiệt độ trung bình trong mùa khô năm nay được dự báo xấp xỉ hoặc cao hơn trung bình nhiều năm.

Từ nửa cuối tháng 2-2026, một số khu vực trong tỉnh đã bắt đầu xuất hiện các đợt nắng nóng cục bộ, với nhiệt độ cao nhất trong ngày dao động từ 35-37°C. Bước sang tháng 3-2026 nắng nóng tăng dần cường độ và mở rộng phạm vi trên địa bàn tỉnh. Tháng 3 cũng xuất hiện nhiều hơn những cơn mưa trái mùa so với trước đây (tháng 12-2025 và tháng 3-2026). Đặc biệt, trong giai đoạn từ cuối tháng 3 đến tháng 5-2026, nhiều nơi có thể tiếp tục xuất hiện nắng nóng diện rộng và có những ngày nắng nóng gay gắt.

Dù vậy, theo đánh giá của cơ quan khí tượng, mức độ nắng nóng trong mùa khô năm nay nhìn chung không quá gay gắt so với những năm trước. Điều đáng chú ý hơn là sự xuất hiện của các đợt mưa trái mùa, kèm theo dông, lốc và sét có thể xảy ra cục bộ tại một số khu vực. “Trong mùa khô năm nay, mưa trái mùa xuất hiện nhiều hơn so với trung bình nhiều năm” - ông Huy nhận định.

Mưa trái mùa trong mùa khô thường xuất hiện dưới dạng các cơn mưa rào kèm dông mạnh, có thể gây gió giật, lốc xoáy cục bộ hoặc sét. Những hiện tượng này tuy diễn ra trong thời gian ngắn nhưng có thể gây ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, giao thông cũng như an toàn của người dân.

Một yếu tố khác cũng tác động đến thời tiết mùa khô năm nay là sự xuất hiện của các đợt không khí lạnh. Theo ông Huy, không khí lạnh có xu hướng tác động nhiều hơn đến thời tiết Đồng Nai, với một số đợt khá mạnh khiến nhiệt độ giảm vào ban đêm và sáng sớm.

Hiện tượng trời lạnh và se lạnh vào ban đêm, đặc biệt từ nửa đêm về sáng xảy ra trong giai đoạn từ tháng 2 đến đầu tháng 3-2026, rõ nét hơn ở khu vực phía Bắc của tỉnh. Đây là điều khá ít gặp trong mùa khô tại khu vực Đông Nam Bộ nhưng vẫn có thể xảy ra khi các đợt không khí lạnh tăng cường từ phía Bắc.

Hiện nguồn nước trên các hệ thống sông chính của tỉnh vẫn khá dồi dào. Tuy nhiên, cơ quan khí tượng cũng lưu ý nguy cơ sạt lở đất hoặc sụt lún đất tại một số đoạn thượng lưu sông Đồng Nai và sông La Ngà, đặc biệt trong điều kiện thời tiết có những biến động bất thường.

Chủ động phòng ngừa rủi ro

Bước vào mùa khô, một trong những vấn đề được người dân quan tâm là nguy cơ khô hạn và thiếu nước cục bộ tại một số khu vực trong tỉnh. Theo ông Nguyễn Phước Huy, nguy cơ này vẫn có thể xảy ra tại Đồng Nai, nhưng mức độ không đáng lo ngại. Nguyên nhân là do mùa mưa năm 2025 vừa qua có lượng mưa khá dồi dào, thậm chí lũ còn xuất hiện trên các sông trong tháng 12-2025. Nhờ đó, mực nước trên các sông suối hiện nay vẫn ở mức khá cao so với trung bình nhiều năm. “Trong các tháng mùa khô, nguy cơ thiếu nước cục bộ tại một số khu vực là có thể xảy ra nhưng không đến mức quá lo ngại” - ông Huy cho biết.

Bên cạnh đó, việc mùa khô năm nay có khả năng xuất hiện mưa trái mùa cũng góp phần bổ sung thêm một lượng nước nhất định cho các sông suối và hồ chứa, qua đó giảm bớt nguy cơ khô hạn kéo dài.

Mùa khô năm 2026 tại Đồng Nai được dự báo không quá khắc nghiệt nhưng vẫn tiềm ẩn những yếu tố thời tiết cần lưu ý như: nắng nóng diện rộng, mưa trái mùa, dông lốc cục bộ và các đợt không khí lạnh. Trong bối cảnh đó, sự chủ động theo dõi dự báo, chuẩn bị các phương án ứng phó và sử dụng tài nguyên nước hợp lý sẽ là yếu tố quan trọng giúp giảm thiểu rủi ro, đảm bảo an toàn cho đời sống và sản xuất của người dân trên địa bàn tỉnh.

Dù vậy, các ngành chức năng và chính quyền địa phương vẫn cần theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết và nguồn nước để có phương án điều tiết, sử dụng hợp lý, đặc biệt trong sản xuất nông nghiệp và cấp nước sinh hoạt. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động rõ rệt, thời tiết và khí hậu có xu hướng trở nên phức tạp, khó dự báo hơn. Vì vậy, việc tiếp nhận thông tin dự báo thời tiết chính xác và kịp thời được xem là yếu tố rất quan trọng giúp người dân và các đơn vị chủ động trong sản xuất cũng như phòng tránh thiên tai.

Theo khuyến cáo của Đài Khí tượng thủy văn Đồng Nai, người dân nên thường xuyên theo dõi thông tin thời tiết từ các nguồn chính thống như: trang thông tin của Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn quốc gia, fanpage của các cơ quan khí tượng thủy văn địa phương, các kênh báo chí, phát thanh, truyền hình chính thức hoặc thông báo từ UBND xã, phường và ban chỉ huy phòng thủ dân sự các cấp.

Việc nắm bắt thông tin dự báo sớm sẽ giúp người dân có kế hoạch phù hợp trong sản xuất nông nghiệp, bố trí lịch gieo trồng, chăm sóc cây trồng, đồng thời chủ động phòng tránh các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông, lốc, sét hoặc nắng nóng kéo dài. Đối với doanh nghiệp và các đơn vị sản xuất, việc cập nhật thông tin thời tiết cũng giúp giảm thiểu rủi ro trong quá trình hoạt động, đặc biệt trong các lĩnh vực chịu tác động lớn từ điều kiện khí hậu như xây dựng, giao thông, năng lượng hoặc nông nghiệp.   

Kim Liễu