Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong trường học: Vẫn còn là bài toán khó

Năm học 2008-2009 được Bộ GD-ĐT xác định là năm học đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT). Ở Đồng Nai, việc ứng dụng CNTT trong giảng dạy đã được triển khai từ năm 2003 như một giải pháp nhằm rút ngắn khoảng cách về trình độ phát triển và chất lượng giáo dục. Thế nhưng, việc ứng dụng CNTT trong nhà trường cũng chỉ mới dừng lại ở việc soạn giảng giáo án điện tử chứ chưa thực sự đóng vai trò chủ đạo như mục tiêu tiến tới môi trường e-learning (học tập điện tử) đã được đặt ra từ nhiều năm trước.

Năm học 2008-2009 được Bộ GD-ĐT xác định là năm học đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT). Ở Đồng Nai, việc ứng dụng CNTT trong giảng dạy đã được triển khai từ năm 2003 như một giải pháp nhằm rút ngắn khoảng cách về trình độ phát triển và chất lượng giáo dục. Thế nhưng, việc ứng dụng CNTT trong nhà trường cũng chỉ mới dừng lại ở việc soạn giảng giáo án điện tử chứ chưa thực sự đóng vai trò chủ đạo như mục tiêu tiến tới môi trường e-learning (học tập điện tử) đã được đặt ra từ nhiều năm trước.

* Đi tắt đón đầu để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

Từ năm học 2002-2003, Sở GD-ĐT Đồng Nai đã tiến hành phổ cập tin học cho tất cả giáo viên (GV) bậc THPT. Theo đó, ngoài chương trình tin học cơ bản, GV được học chương trình nâng cao (tùy thuộc vào từng bộ môn mà GV phụ trách), tìm thông tin trên mạng, ứng dụng các phần mềm tin học... để có thể sử dụng máy tính phục vụ vào việc thiết kế bài giảng, vào điểm số thi cử, viết một số phần mềm thông dụng...

Trước đó, đề án đưa tin học vào nhà trường đã được triển khai nhằm trang bị máy tính đến các trường học góp phần xóa "mù" vi tính cho GV, học sinh (HS), cung cấp internet đến tận các trường vùng sâu, vùng xa. Cùng lúc, Sở cũng tiến hành xây dựng hệ thống thông tin nội bộ intranet (website, thư điện tử...) nhằm sử dụng vào việc quản lý và hỗ trợ các nghiệp vụ trong trường học như quản lý hồ sơ, điểm số, nhân sự, kế toán...

Cũng từ thời điểm đó, việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy đã dần dần đi vào các trường THPT. Thay vì phấn trắng bảng đen truyền thống, giáo án điện tử đã xuất hiện ở một số trường THPT như: chuyên Lương Thế Vinh, Nguyễn Hữu Cảnh, Nam Hà, Thống Nhất A, Nguyễn Trãi, Nguyễn Khuyến, Đoàn Kết, Tân Phú... Phương tiện không đòi hỏi nhiều, chỉ cần một máy tính, một máy chiếu (projector) và một màn hình, nhưng GV phải mất cả tháng trời để thiết kế một bài giảng. Và ít ai biết được rằng, để có được những tiết dạy hiện đại như thế, nhiều GV đã phải tranh thủ đi học thêm vi tính, miệt mài tập đánh máy đến khuya, học cách scan tranh, ảnh, học cách lồng các đoạn phim tư liệu vào bài giảng... Cả GV lẫn HS đều ghi nhận những tác động tích cực của các hình thức dạy học có sự hỗ trợ của CNTT như bài giảng điện tử, sử dụng phần mềm, băng hình video, hệ thống mô phỏng, sử dụng phòng máy vi tinh nối mạng...

Việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy ở các trường nhanh chóng lan rộng và dần dần đi vào chiều sâu. Những năm học tiếp theo, soạn giảng giáo án điện tử, ứng dụng CNTT vào giảng dạy được xem như một yêu cầu bắt buộc đối với GV. Không lâu sau đó, trang web www.dongnai.edu.vn chính thức ra đời như một sự đổi mới trong công tác quản lý, thông tin của ngành, thiết lập hệ thống e-mail, xây dựng cổng thông tin tích hợp dữ liệu, thư viện điện tử... 

Chủ trương đưa tin học vào nhà trường tiếp tục được triển khai xuống các trường THCS, thậm chí tiểu học và cả mầm non cùng lúc với việc trang bị máy tính cho các trường, mở các lớp phổ cập tin học cho GV. Ở một số địa phương, đề án đưa CNTT vào giáo dục được thực hiện bằng con đường xã hội hóa để thực hiện mục tiêu: GV biết ứng dụng CNTT và HS hoàn tất chương trình THCS được trang bị tin học trình độ A, nhà trường quản lý điểm số HS bằng máy tính...

Theo Sở GD-ĐT, hiện nay hầu hết GV THPT và gần 50% GV THCS  đã sử dụng bài dạy trên máy vi tính. Tuy nhiên, các GV cũng tự nhận ra rằng hình thức dạy học này chỉ là một trong những cách hỗ trợ GV đổi mới phương pháp giảng dạy.

* Làm gì trong năm công nghệ thông tin?

Theo các hiệu trưởng và trưởng phòng GD-ĐT, trong thời gian qua, Sở GD-ĐT đã quan tâm đầu tư trang thiết bị về CNTT cho các trường học, mở nhiều lớp tập huấn về sử dụng thiết bị để thiết kế bài giảng, tổ chức nhiều hội thi giáo án điện tử... Nhưng sự phát triển đó không đồng đều, chất lượng chưa cao và cũng chỉ mới dừng lại ở việc thiết kế giáo án điện tử chứ chưa thực sự trở thành môi trường học tập điện tử như mong muốn. Trưởng phòng GD-ĐT TX. Long Khánh cho rằng, với năm CNTT, ngành cần đầu tư mạnh hơn nữa trang thiết bị, máy vi tính cho các trường một cách đồng bộ, bởi các trường sẽ không thể làm gì được nếu chỉ có một máy tính phục vụ cho công việc hành chính. 

Ông Nguyễn Đình Quang, Trưởng phòng GD-ĐT huyện Tân Phú thì cho rằng, yêu cầu về công nghệ không cao nhưng phải định hướng giúp GV ứng dụng được, có thể lôi cuốn HS tham gia việc thực hiện phương pháp giảng dạy mới. Cũng theo ông Quang, ngoài kiến thức cơ bản về tin học và những kỹ năng cần thiết, GV phải được bồi dưỡng thêm việc về sử dụng mạng, các dịch vụ của mạng, phương pháp dạy học tiên tiến, thiết lập "cầu nối điện tử", tạo ra sự hợp tác giữa GV và chuyên gia trong lĩnh vực CNTT, giáo dục. Ông Nguyễn Duy Phúc, hiệu trưởng Trường THPT Ngô Quyền cho  rằng, trường THPT nào cũng có trang web nhưng không có người thực hiện, cập nhật thông tin thì khó lòng thực hiện đẩy mạnh việc ứng dụng CNTT trong các trường một cách hiệu quả.

Hầu hết các trường khi được hỏi những yêu cầu về việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy đều đề cập nhu cầu cần trang bị cơ sở vật chất đồng bộ và đào tạo con người. Thế nhưng, đội ngũ giáo viên tin học, người quản lý phòng máy, chuyên viên kỹ thuật đều khan hiếm ở các trường. Đây quả là bài toán khó cho các trường trong việc đẩy mạnh ứng dụng CNTT nhằm đổi mới giáo dục.  

B.Trang