Nâng cao kiến thức pháp luật cho công nhân lao động

Đồng Nai là tỉnh có đông công nhân lao động (CNLĐ) làm việc tại nhiều đơn vị, doanh nghiệp. Nhận thấy tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền lợi người lao động, thời gian qua, Công đoàn các cấp trong tỉnh đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao kiến thức pháp luật cho CNLĐ.

Công nhân tham gia hội nghị tuyên truyền về chính sách bảo hiểm xã hội do Công đoàn cơ sở Công ty cổ phần hữu hạn Vedan Việt Nam tổ chức. Ảnh: Thảo My

Việc trang bị kiến thức pháp luật không chỉ là “lá chắn” bảo vệ quyền lợi mà còn là nền tảng cho sự ổn định lâu dài.

Nâng cao kiến thức pháp luật cho người lao động

Buổi tuyên truyền về chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) do Công đoàn cơ sở Công ty cổ phần hữu hạn Vedan Việt Nam (ở xã Phước Thái, tỉnh Đồng Nai) tổ chức mới đây thu hút sự quan tâm của đông đảo CNLĐ trong công ty. Tại chương trình, người lao động được phổ biến những nội dung cốt lõi, thiết thực của Luật BHXH 2024, bao gồm quyền và nghĩa vụ khi tham gia BHXH; các chế độ được hưởng như: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hưu trí và tử tuất.

Bên cạnh phần trình bày của báo cáo viên, chương trình còn dành thời gian trao đổi, giải đáp trực tiếp các thắc mắc của CNLĐ liên quan đến mức đóng, thời gian hưởng, điều kiện nhận lương hưu và các quyền lợi phát sinh trong quá trình làm việc. Nhiều tình huống thực tế đã được giải đáp kịp thời, qua đó giúp người lao động hiểu rõ hơn về chính sách BHXH, yên tâm tham gia và chủ động bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Anh Hồ Hữu Hoàng Duy, công nhân Công ty cổ phần hữu hạn Vedan Việt Nam cho biết: “Sau khi tham gia lớp tập huấn do Công đoàn tổ chức, tôi hiểu rõ hơn về các chế độ hưởng BHXH, đặc biệt là quyền lợi khi nghỉ hưu. Lớp tập huấn không chỉ giúp tôi có thêm kiến thức mà còn mang lại sự yên tâm khi làm việc lâu dài. Tôi mong rằng sẽ có thêm nhiều chương trình như vậy để CNLĐ được tiếp cận pháp luật một cách gần gũi và thiết thực hơn”.

Không chỉ dừng lại ở hình thức tuyên truyền trực tiếp, các cấp Công đoàn còn không ngừng đa dạng hóa công tác phổ biến pháp luật lao động thông qua các hội thi tạo sân chơi vừa bổ ích vừa hấp dẫn, giúp công nhân dễ dàng tiếp thu kiến thức. Điển hình như Hội thi Rung chuông vàng tại Công ty TNHH New Apparel Far Eastern (Việt Nam) ở xã Đồng Phú. Tham gia hội thi, CNLĐ lần lượt trả lời bộ câu hỏi xoay quanh nhiều lĩnh vực như: pháp luật lao động, an toàn vệ sinh lao động, kiến thức xã hội và đời sống.

Hội thi góp phần xây dựng môi trường làm việc năng động, tích cực và nâng cao ý thức của công nhân trong đảm bảo an toàn lao động và các kỹ năng cần thiết trong quá trình làm việc. Công nhân Lê Thị Hà cho biết: “Tham gia hội thi, tôi thấy rằng việc tìm hiểu pháp luật rất quan trọng với CNLĐ để bảo vệ chính mình. Các câu hỏi xoay quanh Bộ luật Lao động năm 2019 hay chính sách liên quan gắn với công việc hàng ngày giúp CNLĐ dễ nhớ, dễ hiểu về quyền lợi và nghĩa vụ của mình”.

Nâng cao kiến thức pháp luật lao động cho công nhân không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng mà còn cần sự đồng hành của doanh nghiệp. Người lao động hiểu quyền lợi và nghĩa vụ sẽ bảo vệ chính mình; đồng thời góp phần xây dựng môi trường lao động văn minh, chuyên nghiệp và bền vững.

Tạo ổn định quan hệ lao động

Một thực tế đáng quan tâm hiện nay là không ít CNLĐ vẫn còn hạn chế trong hiểu biết pháp luật, đặc biệt là các quy định liên quan trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của mình. Không ít người đã bị thiệt thòi khi doanh nghiệp nợ, trốn đóng BHXH khiến họ không thể thụ hưởng các chế độ hưởng BHXH theo quy định. Bên cạnh đó, do thiếu thông tin, người lao động không nắm rõ các quy định liên quan đến hợp đồng, tiền lương hay điều kiện làm việc dẫn đến quyền lợi bị ảnh hưởng mà không biết cách lên tiếng bảo vệ.

Luật sư Vũ Ngọc Hà, Chuyên gia pháp luật lao động tại Trung tâm tư vấn pháp luật Công đoàn (thuộc Liên đoàn Lao động tỉnh) cho biết: Thực tế, Luật BHXH năm 2024 đã có hiệu lực từ lâu, nhưng khả năng nắm bắt kiến thức mới của CNLĐ vẫn còn hạn chế. Việc hiểu rõ các quy định này là rất quan trọng, bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của họ. Một thay đổi đáng chú ý bên cạnh điều kiện về độ tuổi là điều kiện về thời gian đóng BHXH để CNLĐ được nghỉ hưu đã giảm từ tối thiểu 20 năm đóng BHXH xuống còn 15 năm. Điều này mở rộng đối tượng đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí, mang lại lợi ích thiết thực cho nhiều công nhân. Ngoài ra, nhiều người vẫn chưa cập nhật các nội dung mới của luật, dẫn đến việc chưa thực sự hiểu rõ quyền lợi và cách thực hiện các chế độ BHXH.

Theo luật sư Vũ Ngọc Hà, việc nâng cao kiến thức pháp luật cho CNLĐ không chỉ là nhu cầu mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết. Các quy định trong Bộ luật Lao động năm 2019 đã nêu rõ về hợp đồng lao động, tiền lương, thời gian làm việc, nghỉ ngơi và các chế độ bảo hiểm. Khi nắm vững những nội dung này, CNLĐ có thể tránh được tình trạng bị xâm phạm quyền lợi như: chậm lương, không đóng bảo hiểm hoặc chấm dứt hợp đồng trái pháp luật.

Ngoài ra, để nâng cao kiến thức pháp luật cho công nhân, các cấp Công đoàn trong tỉnh còn tận dụng các trang mạng xã hội cũng như ứng dụng công nghệ tạo kênh truyền thông hiệu quả, thường xuyên cập nhật các quy định mới, những tình huống thực tiễn liên quan đến quyền và nghĩa vụ của người lao động. Cách làm này không chỉ giúp thông tin pháp luật lan tỏa sâu rộng mà còn góp phần hình thành ý thức chủ động tìm hiểu, tuân thủ pháp luật trong mỗi công nhân, người lao động.

Ông Nguyễn Minh Tâm, Chủ tịch Công đoàn cơ sở Công ty TNHH Pou Phong Việt Nam (ở xã An Viễn) cho biết: Việc nâng cao nhận thức pháp luật còn góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định. Khi cả người lao động và người sử dụng lao động đều hiểu và tuân thủ pháp luật, các tranh chấp phát sinh sẽ được hạn chế. Công đoàn cơ sở tăng cường công tác tuyên truyền thông qua các buổi tập huấn tại doanh nghiệp với nội dung ngắn gọn, dễ hiểu, gắn với các tình huống thực tế. Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ để truyền tải thông tin pháp luật dưới dạng video, infographic cũng mang lại hiệu quả cao.

Các cấp Công đoàn trong tỉnh đã chủ động triển khai nhiều hình thức thiết thực để nâng cao kiến thức pháp luật cho CNLĐ, từ việc phát hành sổ tay pháp luật, thiết lập “góc pháp luật” tại nơi làm việc đến tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật. Những hoạt động này giúp CNLĐ tiếp cận kiến thức một cách trực quan, sinh động ngay trong môi trường doanh nghiệp. Cùng với đó, nhiều doanh nghiệp cũng tích cực xây dựng môi trường làm việc minh bạch, góp phần củng cố niềm tin và đảm bảo sự công bằng trong quan hệ lao động.

Thảo My