Mùa cá bống trứng

Một mùa cá bống trứng nữa lại về trên quê tôi. Tháng 9 - 10 âm lịch, nước tràn về cuồn cuộn trên khắp các cánh đồng. Đây là mùa cá bống trứng vào lứa đẻ.

Một mùa cá bống trứng nữa lại về trên quê tôi. Tháng 9 - 10 âm lịch, nước tràn về cuồn cuộn trên khắp các cánh đồng. Đây là mùa cá bống trứng vào lứa đẻ. Bước ra khỏi nhà, nhìn bốn bề gió lộng, đâu đâu cũng bắt gặp màu nước phù sa đỏ ngầu, ngai ngái. Người nhà quê gọi đó là mùa nước son. Theo cách lý giải của ông tôi, sở dĩ gọi là con nước son vì màu nước đỏ ngầu, như màu lá trạng nguyên ửng điều trong chiều vàng.

Dường như cá bống trứng hợp với con nước son. Chúng kéo nhau về đẻ ngụ cư ở những chùm rễ lục bình, trong đám lá mía ngả ra mương, hay ở những lùm cây thối. Thậm chí, cá còn chui vào những quả dừa chuột khoét, trôi lềnh bềnh trên kênh, rạch. Cá bống trứng ở ẩn và đẻ trứng, sinh ra con, nhung nhúc, loi nhoi như trứng kiến.

Nhớ ngày còn nhỏ, cứ mùa nước son về, lúc nào trên bàn ăn nhà tôi cũng xuất hiện món cá bống trứng. Đó là thành quả sau một buổi lao động vất vả của mẹ. Sáng sớm, chỉ đợi con nước lớn ngập đến cổ là mẹ và các cô, dì trong xóm rủ nhau đi xúc cá. Phụ nữ quê tôi rất giỏi chuyện này, nên chỉ cần đặt chân xuống mương, xúc vài rổ là có đủ các loại cá bống cát, bống sao, bống dừa... đặc biệt là cá bống trứng. Những đôi tay cần lao của phụ nữ nhà quê vô cùng nhanh nhẹn, chỉ việc đưa rổ vào các lùm cây, dùng đôi tay nhanh nhẹn quơ quào trong tíc tắc đã có tô cá bống trứng. Mọi người đi xúc đến con nước rong, chuyển qua ròng thì lên bờ ra về. Bao giờ trong chiếc xoong to, cá cũng nằm đầy ắp.

Dù rằng ăn cá bống trứng trường kỳ, có khi cả tháng (hết mùa nước son) nhưng anh em chúng tôi lại không thấy ngán, bởi qua đôi bàn tay khéo léo của mẹ, cá bống trứng được chế biến rất nhiều kiểu khác nhau. Khi nào nấu canh lơ (canh rau tập tàng) thì mẹ kho tiêu quéo phảng phất vị cay nồng. Lúc cha hái sau vườn một rổ rau sống thì mẹ đem cá bống trứng chiên bột, dùng kèm với nước mắm làm. Thỉnh thoảng mẹ lại dùng cá bống trứng để xào với lá cách hoặc kho nước cốt dừa sền sệt để chấm với bông súng hoặc bông điên điển.

Vậy đó, chỉ với chiếc rổ tre đơn giản đi mò, đi xúc mà mẹ nuôi anh em chúng tôi khôn lớn nên người.

Thanh Vũ