Thứ trưởng Bộ Khoa học - công nghệ Trần Quốc Thắng:
Người dân vùng nông thôn và miền núi đã được hưởng lợi nhiều hơn

* Phóng viên: Thưa Thứ trưởng, sau 3 năm thực hiện chương trình chuyển giao và ứng dụng KH-CN phục vụ phát triển kinh tế - xã hội nông thôn và miền núi trên phạm vi toàn quốc, ông đánh giá thế nào về hiệu quả của chương trình?

- Thứ trưởng Trần Quốc Thắng: Điều chúng tôi vui mừng là chương trình đã thực sự đi vào đời sống người dân, làm thay đổi bộ mặt nông nghiệp, nông thôn của nhiều địa phương. Cái được  lớn nhất chính là làm thay đổi nhận thức của người dân nông thôn và miền núi về vị trí, vai trò và sự đóng góp của KH-CN đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh. Qua đó, nông dân không còn sản xuất theo kiểu tự tiêu, tự túc mà đã làm ra những sản phẩm chất lượng cao. Đó là do người dân được trang bị thêm thông tin, kiến thức khoa học để biết cách ứng dụng các thành quả KH-CN và kỹ thuật vào phục vụ sản xuất, kinh doanh, đem lại hiệu quả kinh tế cao.

* Cụ thể, người dân nông thôn và miền núi được hưởng lợi như thế nào từ chương trình?

- Đó là từ sự chuyển giao này, người dân đã biết mình nên đầu tư sản xuất, nuôi trồng cây gì, con gì cho phù hợp, có giá trị; biết cách sản xuất, chăm sóc để sản phẩm của mình làm ra đạt năng suất cao hơn, chất lượng hơn, để sản phẩm có giá trị tiêu thụ, xuất khẩu nhiều hơn. Chẳng hạn như một số địa phương, dù vẫn trồng cây điều nhưng không chỉ để thu bán hạt, mà còn biết tận dụng quả điều để làm mứt, gỗ cây điều để tạo ra sản phẩm mỹ nghệ...

* Một thực tế hiện nay, từ mô hình, đề tài nghiên cứu khoa học đến ứng dụng thực tiễn vào sản xuất thường còn khoảng cách xa. Vậy theo Thứ trưởng, phải làm gì để thu hẹp khoảng cách này?

- Để thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu khoa học và ứng dụng vào thực tiễn sản xuất, cần có sự phối hợp giữa 4 "nhà": nhà khoa học, nhà nông, nhà kinh doanh và nhà nước. Trong đó, nhà khoa học phải thực sự gắn bó và thiết tha với trăn trở của nhà nông; khi chuyển giao ứng dụng, phải hướng dẫn thật cụ thể, thậm chí "cầm tay chỉ việc" để nông dân hiểu rõ và làm được. Hàng hóa nhà nông sản xuất ra phải gắn với đầu ra là thị trường kinh doanh, vì thế cần có sự chỉ đạo và hỗ trợ về cơ chế, chính sách của Nhà nước và chính quyền địa phương, để tạo điều kiện cho nông sản được lưu thông tốt trên thị trường.

* Đã có nhiều chương trình thực hiện đến khi tổng kết thì... cũng "chết" theo. Vậy, theo Thứ trưởng phải làm gì để đảm bảo tính bền vững của chương trình?

- Để duy trì sự bền vững của chương trình, ngay cả khi chương trình đã được tổng kết là một việc cần có sự chỉ đạo của Bộ, sự hỗ trợ của chính quyền địa phương. Đặc biệt là rất cần đến sự giám sát của người dân để qua đó, những điển hình sẽ được nhân rộng không chỉ ở các cơ sở thuộc địa phương đó, mà còn mở rộng ra các tỉnh, thành khác. Thời gian tới, Bộ KH-CN sẽ tiến hành khảo sát lại tình hình triển khai chương trình ở các địa phương, đồng thời phối hợp với các Bộ ngành khác để tiếp tục có kế hoạch hỗ trợ. Địa phương nào làm tốt thì hỗ trợ để nhân rộng cái tốt, nơi nào chưa làm tốt thì hỗ trợ để làm tốt hơn. Nhưng không có nghĩa là đầu tư dàn đều.

* Thứ trưởng đánh giá thế nào về việc thực hiện chương trình này của Đồng Nai?

- Đồng Nai là một địa phương sớm đầu tư và đưa ứng dụng KH-CN về nông thôn và miền núi, đây là một điển hình mà Bộ đang khuyến khích các địa phương khác học tập. Cụ thể, mô hình đưa công nghệ công tin về nông thôn là mô hình của Đồng Nai được cả nước biết đến. Đây là một bước đột phá mới chỉ có riêng ở Đồng Nai. Hoặc mô hình chăn nuôi bò thịt đã đem lại những hiệu quả thiết thực, tác động trực tiếp đến không chỉ đời sống kinh tế mà còn có ảnh hưởng lớn đến đời sống văn hóa - xã hội. Hy vọng Đồng Nai sẽ duy trì và phát triển những mô hình này.

* Xin cảm ơn Thứ trưởng!.

Phương Liễu (thực hiện)