Việt Nam đang bước đến mốc kỷ niệm 1 năm ngày gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO): 7-11-2007. Nhân dịp này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với bà PHẠM CHI LAN, chuyên gia kinh tế cao cấp, nguyên Phó Phòng Thương mại - Công nghiệp Việt Nam (VCCI)...
 |
| Bà Phạm Chi Lan (giữa) đang trao đổi với các em sinh viên Trường đại học Lạc Hồng. |
Việt
* Thưa bà, Việt Nam chỉ mới có 1 tuổi trong Tổ chức WTO, thời gian chưa đủ để đánh giá những thành quả hay bài học kinh nghiệm, nhưng chúng ta có thể nhận dạng sự chuyển động?
- Đúng vậy, ít ra cũng phải 3 hoặc 5 năm mới có cơ sở để đánh giá kết quả bước đầu của việc hội nhập, nhưng chúng ta có thể thấy nhiều mặt trong xã hội đang được cải thiện. Đó là việc xây dựng cả một hệ thống luật pháp cho phù hợp với tiến trình hội nhập; nền hành chính đang đẩy mạnh cải cách thủ tục, tạo ra bầu không khí phấn khởi để người dân phát triển sản xuất kinh doanh; quy mô nền kinh tế đang phát triển; ý thức của người dân về các vấn đề liên quan đến thể chế, chính sách, cuộc sống và sự an sinh đều nâng lên rõ rệt. Người dân khó chấp nhận những việc trì trệ trong thủ tục hành chính, ô nhiễm môi trường, các vấn nạn về giao thông, ngập nước, vệ sinh an toàn thực phẩm...
* Bà có thể quy nạp lại hiệu ứng của WTO đối với Việt
- Hiệu ứng đầu tiên là nhận thức của Đảng, Quốc hội, Chính phủ về một thể chế, chính sách cho phát triển bằng hệ thống luật pháp. Nhờ vậy mà Quốc hội đã tăng khả năng làm luật của mình với thời gian nhanh hơn, nội dung tốt hơn; Chính phủ thì coi cải cách hành chính là mũi đột phá; trong đó có việc sắp xếp lại bộ máy, phân cấp mạnh hơn cho địa phương, bộ ngành nhằm đưa cả guồng máy Nhà nước hoạt động tích cực hơn, giảm bớt tiếng kêu từ phía người dân, doanh nghiệp. Hiệu ứng thứ hai là thu hút đầu tư nước ngoài năm nay của Việt
* Còn điều gì theo bà là chưa thể hài lòng?
- Điều này bộc lộ khá rõ ràng là tốc độ tăng trưởng kinh tế có cao nhưng chất lượng chưa bền vững. Có thể nói, tỷ trọng đầu tư tới 40%/GDP là mức đầu tư cao nhất từ trước tới nay nhưng theo chuyên gia quốc tế nhận định là mức tăng trưởng chưa tưng xứng. Mức độ lạm phát cao hơn và khó khăn hơn trong kiểm soát lạm phát. Chúng ta đang chịu chấn động từ giá dầu thế giới tăng nên giá dầu trong nước cũng tăng và kéo theo hàng loạt giá các loại sản phẩm khác đều tăng làm cho giá thành đầu tư tăng lên, khả năng cạnh tranh giảm xuống. Nhưng cũng chịu ảnh hưởng bởi giá dầu thế giới tăng mà mức độ lạm phát của Thái Lan lại thấp hơn chúng ta rất nhiều, điều này phải suy nghĩ. Về phát triển kết cấu hạ tầng thì dường như chúng ta đang bị đuối so với phát triển. Điều này làm cho các nhà đầu tư phải đắn đo vì sự tắc nghẽn hạ tầng, chi phí đầu tư tăng lên. Một nhân tố làm giảm khả năng cạnh tranh trong phát triển nữa là thiếu hụt nguồn nhân lực có chất lượng cao ở khắp nơi, khắp các lĩnh vực, nó càng khẳng định là hệ thống giáo dục chưa đáp ứng được nhu cầu cho phát triển.
* Với cái nhìn của một nhà nghiên cứu, bà thấy có những đốm sáng nào trong những năm sắp tới?
- Dĩ nhiên trong những khó khăn và áp lực phải vượt lên, chúng ta thấy rõ một loạt các đốm sáng hiện ra. Trước hết là niềm tin về người dân VN mình có ý chí vươn lên rất mạnh, nhanh lẹ, họ rất nhạy cảm với cơ hội phát triển, cố gắng nỗ lực vươn lên để nắm bắt những cơ hội mới chứ không cam chịu thân phận nghèo khó, đi làm thuê v.v... Tinh thần đó được thể hiện qua sự mở mang doanh nghiệp và sáng kiến của người dân luôn luôn nở rộ ở khắp nơi... Do vậy cùng một điều kiện kinh doanh ở VN khó như thế này, đối với các nhà đầu tư nước ngoài đôi khi người ta có cảm giác rất khó khăn nhưng người VN luôn tìm cách vươn lên trong điều kiện khó khăn đó để người ta làm ăn.
* Như vậy đốm sáng đầu tiên nhìn thấy chính là con người, còn những nhân tố tiếp theo, thưa bà?
- Chính yếu tố người dân năng động và yêu cầu phát triển tạo nên áp lực mạnh mẽ hơn để Chính phủ và Quốc hội cũng phải có những nỗ lực tối đa để cải thiện mình. Thật tình mà nói bây giờ bản thân người dân không thể nào chấp nhận được nếu như kể cả Chính phủ lẫn chính quyền địa phương có những yếu kém bất cập hoặc là những công chức cụ thể vừa yếu về năng lực chuyên môn và còn nhũng nhiễu, tham nhũng nữa. Vì thế, muốn hay không thì Nhà nước cũng phải tự cải thiện mình để đáp ứng những nhu cầu của xã hội. Nếu như bản thân của các nhà lãnh đạo không thấy được mặt yếu của mình để vươn lên tốt hơn thì sẽ gây ra sự trì trệ chung cho đất nước và xã hội. Chúng ta có quyền kỳ vọng vào tương lai vì nhìn vào đội ngũ lãnh đạo chính phủ bây giờ thấy trẻ trung hơn rất nhiều, phần lớn là những người có đẳng cấp, có trình độ cao hơn nên dù muốn hay không họ vẫn phải nỗ lực để làm tốt hơn.
Một điều quan trọng nữa là vị thế của VN hiện nay trong khu vực cũng như trên quốc tế được nâng lên rõ rệt. Đó là kết quả của những nỗ lực mà Đảng, Nhà nước và nhân dân đã thực hiện trong suốt những năm qua chứ không phải do gia nhập vào WTO. Vị thế này tạo điều kiện để mình có thể làm tốt hơn từ việc đầu tư, xuất khẩu và nhập khẩu sao cho có hiệu quả hơn; thiết lập các mối quan hệ tốt đẹp với các đối tác nước ngoài cũng như đối tác khác trong khu vực và các nước khác nhau trên thế giới. Cuối cùng là gia nhập WTO thì mình đã tiếp cận với nguồn lực lớn nhất trên thế giới mà trước nay nguồn lực trong nước không bao giờ có đủ để cung cấp được cả về vốn đầu tư, công nghệ và con người.
* Chúng ta có quyền hy vọng về những cơ hội lớn đang mở ra?
- Tất nhiên là cơ hội cực kỳ lớn nhưng ta có năng lực để hấp thụ tốt tất cả các cơ hội và vượt qua những áp lực đặt ra hay không? Cứ nhìn vào Trung quốc, qua 5 năm gia nhập WTO họ đã có những bước tiến ngoạn mục còn liệu ta có làm được như họ? Điều này đòi hỏi một tầm nhìn chiến lược và bao quát xa hơn để không dàn trải và lãng phí trong đầu tư, khai thác tài nguyên. Bài học về ngành mía đường, xi măng lò đứng, thép, quy hoạch giao thông, ngành lắp ráp ôtô trong nước, cảng biển, sân bay, khai thác tài nguyên... đã và đang đặt ra cho các nhà lãnh đạo một bài toán không đơn giản. Liệu rằng sắp tới có hạn chế được việc bán tài nguyên, sức lao động giá rẻ; tỉnh nào cũng cần có nhà máy thép, sân bay, cảng nước sâu...? Một vấn đề nữa là vai trò của các Hiệp hội ngành nghề phải được phát huy để làm chỗ dựa cho các DN trong thời hội nhập.
* Xin cảm ơn bà rất nhiều.
Kim Loan
![[Infographic] Đồng Nai ban hành kế hoạch bảo đảm trật tự, an toàn giao thông dịp Tết Bính Ngọ và Lễ hội Xuân 2026](/file/e7837c02876411cd0187645a2551379f/012026/thum---giao-thong_20260106094657.jpg?width=400&height=-&type=resize)
![[Chùm ảnh] Nhộn nhịp đánh bắt cá cơm trên hồ Trị An](/file/e7837c02876411cd0187645a2551379f/012026/thuyen_ca_20260106125412_20260106133943.jpg?width=500&height=-&type=resize)
