Giải quyết khiếu nại theo kiểu "nhỏ giọt"

Sau gần một năm đi vào hoạt động, Trung tâm tư vấn pháp luật trợ giúp pháp lý của Hội Luật gia Đồng Nai phối hợp với Báo Đồng Nai đã tư vấn miễn phí cho hàng trăm lượt công dân về những vấn đề liên quan đến pháp luật. Từ thực tiễn công tác tư vấn, các luật gia đã tập hợp lại một số vấn đề vướng mắc kiến nghị của các cơ quan chức năng xem xét, giải quyết.

- Trung tâm thường xuyên tiếp nhận các nội dung mà công dân nhờ tư vấn, chủ yếu tập trung vào khiếu nại các quyết định của cơ quan quản lý Nhà nước và cơ quan tòa án. Trong đó, các vụ khiếu nại thường gặp là về đất đai, quy hoạch, giải tỏa, bồi thường, tái định cư. Phải nói rằng, có một số trường hợp do người dân chưa am hiểu các quy định của pháp luật nêu khiếu nại không đúng hoặc cố tình khiếu nại theo kiểu "được chăng hay chớ". Sở dĩ có chuyện này là vì có một số cơ quan chức năng thường giải quyết quyền lợi của dân theo kiểu "nhỏ giọt"!

Sáng thứ bảy hàng tuần, nhiều người dân tìm đến Tòa soạn báo Đồng Nai nhờ các luật gia tư vấn pháp luật

- Lấy ví dụ từ việc quy hoạch, bồi thường. Nhiều trường hợp đã công bố quy hoạch và giá tiền bồi thường cho dân. Nhưng dân thì có người nhận, có người không vì cho rằng giá bồi thường quá thấp. Trong trường hợp này sẽ có cưỡng chế hoặc vừa triển khai dự án vừa vận động di dời. Và thực tế không ít vụ phát sinh, dự án quy hoạch xây dựng công trình công cộng phúc lợi xã hội thì bị biến thành khu dân cư để cấp, bán cho người khác hoặc xây dựng nhà hàng, khách sạn. Rồi người chấp hành tốt chủ trương di dời thì chịu thiệt, người kiên trì khiếu nại thì lại được bồi thường cao hơn dù trên cùng một vị trí đất. Ở đây muốn nói là, người dân không khiếu nại giá bồi thường nhiều hay ít mà là khiếu nại do thiếu sự công khai minh bạch, không công bằng. Nói tóm lại, người dân chưa được biết, được bàn và được giám sát quy hoạch, đền bù, giải tỏa và cả tái định cư.

- Theo ghi nhận của chúng tôi, hội đồng đền bù giải tỏa các địa phương thay vì phải bồi thường cho dân đúng giá quy định là 10 đồng thì chỉ bồi thường 3 - 4 đồng thôi. Người dân thấy ít và khiếu nại thì hội đồng này nhích lên một chút, nhưng thường cũng không bồi thường đúng, đủ. Vì vậy mới có chuyện người dân cứ "kiên quyết" không di dời, kiên trì khiếu nại. Điều đặt ra là, tại sao người ta làm như vậy và nếu trả cho người bị thu hồi đất không đúng giá quy định thì số tiền còn lại sẽ đi đâu? Mặt khác, thay vì công khai việc quy hoạch, thu hồi đất và họp dân lại bàn bạc hoặc thông báo giá bồi thường theo quy định thì không hiểu sao có nơi người ta lại "xé lẻ" ra thông báo cho từng hộ riêng biệt, để rồi người dân cứ thắc mắc, nghi ngờ và khiếu nại.

- Thông thường thì các quyết định của UBND cấp huyện lại làm thay công việc của tòa án. Đó là các khu đất đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng nếu khi có phát sinh tranh chấp thì đáng lẽ tòa án là cơ quan thụ lý giải quyết, nhưng không hiểu sao các UBND lại ra quyết định giải quyết. Chính quyết định không đúng thẩm quyền này thường ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân nên họ tiếp tục khiếu nại.

- Thông thường chúng tôi chỉ tư vấn cho người dân hiểu đúng pháp luật đối với vấn đề mà họ đang quan tâm khiếu nại. Chúng tôi hướng dẫn họ khiếu nại đúng pháp luật, đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết nên không đặt nặng nội dung khiếu nại là gì. Tuy nhiên, một khi quyết định cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bị tòa án hủy bỏ tức là quyết định đó sai nhưng thực tế không có cán bộ tham mưu, cơ quan chức năng nào bị xử lý gì cả. Song cũng có trường hợp quyết định của tòa án là không đúng thì cũng chẳng thấy cơ quan cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có ý kiến phản hồi. Cuối cùng thì chỉ người dân là bị thiệt. Đây là bất công, là nguyên nhân "góp phần" đẩy người dân vào khiếu nại kéo dài. Chúng tôi kiến nghị các cơ quan chức năng cần có biện pháp khắc phục thực trạng này.