Trên vùng biển đảo quê hương
Kiên Hải - vùng đảo án ngữ phía Tây Nam

Với 23 hòn đảo lớn nhỏ và trải dài gần 100km đường biển theo hướng Tây Nam, trấn giữ cả một vùng rộng lớn của vịnh Rạch Giá, huyện đảo Kiên Hải (tỉnh Kiên Giang) có nhiều lợi thế và điều kiện để phát triển kinh tế - xã hội cũng như hình thành một khu vực phòng thủ vững chắc về an ninh quốc phòng...

Với 23 hòn đảo lớn nhỏ và trải dài gần 100km đường biển theo hướng Tây Nam, trấn giữ cả một vùng rộng lớn của vịnh Rạch Giá, huyện đảo Kiên Hải (tỉnh Kiên Giang) có nhiều lợi thế và điều kiện để phát triển kinh tế - xã hội cũng như hình thành một khu vực phòng thủ vững chắc về an ninh quốc phòng...

* Con rùa khổng lồ đang bơi trên biển

Đứng ở TP.Rạch Giá nhìn ra biển có thể thấy được hòn Tre với hình dáng một con rùa đang bơi trên biển. Hòn Tre vốn có tên Tây là Tecksu được người dân địa phương gọi bằng cái tên rất dân dã là... đảo Rùa. Bao đời nay, đảo Rùa là bình phong tự nhiên án ngữ cho cửa biển Rạch Giá. Từ tháng 3-1983, đảo Rùa trở thành trung tâm hành chính huyện Kiên Hải (địa danh Kiên Hải được cấu thành bởi chữ "Kiên" của tỉnh Kiên Giang với chữ "Hải" là biển).

Huyện đảo Kiên Hải tấp nập trên bến dưới thuyền.

Ở trung tâm huyện, ngoài nhà khách Huyện ủy, UBND huyện tương đối khang trang, còn lại các công sở hầu như rất... tạm bợ. Trên hòn đảo có diện tích khoảng 400 hécta với chiều dài 3,5km, đỉnh cao nhất 395m và nơi rộng nhất chỉ chừng 2km này lại chất chứa bao điều kỳ thú. Đã là hải đảo thì dĩ nhiên nghề chính phải là đánh bắt và chế biến hải sản. Thế nhưng thế mạnh của hòn Tre lại là... làm vườn, trồng cây ăn trái.

Nằm dọc con đường vòng quanh đảo dài 12km được tráng xi-măng phẳng lỳ do Bộ Quốc phòng phối hợp cùng tỉnh, huyện đầu tư kinh phí thực hiện vừa mới hoàn thành vào đầu năm 2009 là những khu vườn xanh tươi. Bên kia đường là bờ biển có nhiều cảnh đẹp như: bãi Chén, động Dừa, đuôi Hà Bá... Tới đây, tôi chợt nhớ đến câu nói của Phó trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Kiên Giang Nguyễn Thiện Cẩn: ở chợ Rạch Giá, tất cả các loại trái cây đến từ hòn Tre đều bán với giá cao hơn vì trái cây ấy có hương vị thơm, ngọt là lùng!

Rất lạ là những vườn xoài cổ thụ tán lá xum xuê được trồng sát bên các tảng đá khổng lồ lại rất sai trái. Cả những bụi thanh long cũng gần như mọc trên đá thế mà trái ngọt thanh tao. Gần đây, dọc theo con đường vòng quanh đảo Rùa về phía núi còn xuất hiện loại cây trồng mới, đó là dó bầu. Người dân đảo đang hướng đến một tương lai tạo được trầm hương giữa biển. Với gần 150 hécta đất vườn trồng cây ăn trái xen trầm hương, biết đâu mai này hòn Tre lại trở thành hòn... Trầm Hương.

Từ lâu trên đảo hòn Tre có miếu bà Chúa kết hợp thờ anh hùng Nguyễn Trung Trực. 3 năm nay, hòn Tre lại có thêm dinh thờ cá ông. Đây cũng là niềm vinh dự của ngư dân hòn Tre vì con cá voi dài 9,8m nặng đến 5 tấn "quyết định" chọn nơi đây để "lụy" (chết).

Đồng chí Đặng Quốc Thanh, một cán bộ kỳ cựu của Huyện đoàn Kiên Hải cho biết: "Năm 1983, khi có quyết định lập huyện, cả đảo hòn Tre chỉ có khoảng 100 hộ dân sống bằng nghề làm vườn và đánh lưới. Trên đảo lúc ấy tre mọc um tùm, có rất nhiều khỉ, cò, quạ... Nay hòn Tre có trên 4.000 dân. Sở trường của ngư dân hòn Tre là đánh bắt xa bờ với lực lượng "cào đôi" rất mạnh". Đồng chí Nguyễn Tấn Cương, cán bộ Ban Tuyên giáo Huyện ủy Kiên Hải còn cho biết thêm: "Xã Hòn Tre đang chuẩn bị trở thành thị trấn và đang hưởng ứng tích cực chủ trương xây dựng phong trào "3 không" (không sinh con thứ ba, không để con em bỏ học, không tệ nạn xã hội) do huyện phát động".

* Lợi thế và tiềm năng

Với 23 hòn đảo và có dân số trên 21 ngàn người cùng phương tiện đánh bắt được trang bị hiện đại với tổng công suất trên 100 ngàn CV đạt sản lượng hải sản khai thác hàng năm gần 50 ngàn tấn, Kiên Hải có vị trí chiến lược rất quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Kiên Giang. Đặc biệt, nằm án ngữ điểm đầu mút ở cực Tây Nam, huyện đảo Kiên Hải còn là cửa ngõ ra biển giữ vị thế chiến lược quốc phòng quan trọng đối với tỉnh Kiên Giang và cả nước.

Xác định lợi thế, tiềm năng của mình nên huyện đảo Kiên Hải đã tiến hành chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng "ngư nghiệp - thương mại, dịch vụ - du lịch - tiểu thủ công nghiệp". Trước mắt nông - lâm - ngư nghiệp đang giữ vai trò chủ đạo trong phát triển. Do đó, bên cạnh 50 hécta vườn cây ăn trái đã có "thương hiệu", như: xoài, thanh long, mít... "hòn" Kiên Hải còn phát triển mạnh mẽ cây dó bầu. Ngoài thế mạnh khai thác, đánh bắt hải sản xa bờ, Kiên Hải đã mở thêm ngành nuôi trồng thủy sản với thể tích trên 3.000m3 để nuôi cá mú, cá bốp, tôm hùm... Nghề ốc mực (thả vỏ ốc giác xuống biển cho mực thước chui vào để bắt) cũng đang rất phát triển.

Cảnh quan xinh đẹp sẽ là tiềm năng du lịch quan trọng của Kiên Hải.

Biển Kiên Hải có nhiều nguồn sinh vật đa dạng: ngọc trai, bào ngư, hải sâm và các loại tảo. Đặc sản ở Kiên Hải phong phú và độc đáo đến khó ngờ: đảo Nam Du có cá mồng gà, cá ba thú...; hòn Củ Tron có ốc đụn, ốc nhảy, hàu nháng, hàu sữa...; hòn Nồm có cá Xanh Xương, nhum...; hòn Ngang có sò tộ, ốc búa, cà xỉu, cồi Biên Mai... Riêng nước mắm ở hòn Sơn Rái (xã Lại Sơn) được dân sành điệu ở Kiên Giang gọi là... "nước mắm hòn", từ lâu đã đi vào ca dao:

Nước mắm hòn dầm con cá bẹ,

Bởi mê nước mắm hòn, em trốn mẹ theo anh.

Trên hòn Sơn Rái, mà hải đồ Pháp ghi là đảo Tanasou có nghề làm nước mắm nổi tiếng lâu đời là nơi có rất nhiều cảnh đẹp, như: Bàn Đá, đỉnh Ma Thiên Lãnh, bãi Thiên Tuế, bãi Bằng, bãi Giếng... Ở hòn Tre, hòn Ngang, hòn Mấu... thì luôn xanh mát bóng dừa và có những eo đá để câu ghẹ, cá bống, tôm, cà xỉu... Tất cả những cảnh quan xinh đẹp, hữu tình này đã làm cho Kiên Hải được đề nghị đưa vào dự án quy hoạch khu dự trữ sinh quyển thế giới trong khu vực Kiên Lương - Kiên Hải - Hà Tiên. Điều này cho thấy du lịch Kiên Hải là một tiềm năng đang chờ được... đánh thức! Và theo dự đoán không xa, Kiên Hải sẽ là một trong những ngư trường quan trọng và sầm uất ở phía Tây Nam của Tổ quốc.

Bùi Thuận (còn tiếp)