Đi "săn"... ông bồ
Kỳ 1: Khi voi... gõ cửa

Từ tháng 10 năm 2007, người dân ở hai ấp 1 và 2 xã Phú Lý (huyện Vĩnh Cửu) đã phải khổ sở vì nạn voi rừng ra quấy phá. Đến năm 2008, những người dân ở đây cũng nhiều phen khiếp vía vì voi rừng lại ra phá hoa màu, nhà cửa...Tuy nhiên, lúc đó voi chỉ ra từng đợt ngắn ngày. Còn từ đầu năm 2009 đến nay, ngày nào voi rừng cũng ra ăn phá cây trái, hoa màu, lương thực... gây thiệt hại không ít cho người dân.

Từ tháng 10 năm 2007, người dân ở hai ấp 1 và 2 xã Phú Lý (huyện Vĩnh Cửu) đã phải khổ sở vì nạn voi rừng ra quấy phá. Đến năm 2008, những người dân ở đây cũng nhiều phen khiếp vía vì voi rừng lại ra phá hoa màu, nhà cửa...Tuy nhiên, lúc đó voi chỉ ra từng đợt ngắn ngày. Còn từ đầu năm 2009 đến nay, ngày nào voi rừng cũng ra ăn phá cây trái, hoa màu, lương thực... gây thiệt hại không ít cho người dân.

* Dân khổ vì voi

Xã Phú Lý có các ấp 1, 2 và 4 giáp với rừng. Trước đây, voi rừng chỉ "xuất hiện" nhằm những tháng cuối mùa mưa, vào lục lọi lương thực, ủi sập nhà dân. Nhưng từ cuối năm 2008 đến nay, voi ra thường xuyên hơn. Hiện đang là mùa thu hoạch điều, xoài nên cả đàn voi cứ ở quanh quẩn trong các cánh rừng tiếp giáp với các vườn rẫy của bà con.

Theo người dân ở đây, ban đêm cả đàn voi kéo ra vườn cây ăn phá. Trong đàn có cả voi nhỏ nên voi lớn kéo gãy cành cây xuống cho voi con ăn trái. Với thân hình nặng hàng tấn do vậy các con voi lớn dựa vào cây nào thì cây đó trốc gốc, gãy đổ.

Một cây điều tơ sung trái của anh Nguyễn Trọng Khánh bị voi bẻ phá trong đêm 23-3.

Băng qua nhiều cánh rừng và rẫy mì, sáng ngày 24-3, chúng tôi ghé thăm vườn điều của anh Nguyễn Trọng Khánh ở ấp 2. Anh Khánh cho biết: "Đêm qua voi ra ăn trái điều và làm gãy đổ 10 cây đang cho trái sung nhất vườn". Vợ anh Khánh đang dọn rẫy gần đó cũng góp lời than thở, năm nay thất thu điều vì thời tiết thất thường lại thêm nạn voi ăn phá nên nông dân ở đây gần như trắng tay. Bà con ở đây cho biết, đàn voi này rất khôn, chỉ ăn trái điều còn trên cây, do vậy các cây cho trái sai hầu như đều bị voi phá hư hết.

Tại rẫy mía của anh Tạ Văn Xu ở ấp 1, 0,7 hécta mía non vừa bị voi đạp, nhổ bật gốc, gây hư hại hơn 50% diện tích. Anh Xu cho biết, gia đình đã đầu tư vào đấy khoảng 12 triệu đồng tiền mía giống và phân bón. Mía càng lớn thì voi lại càng vào phá nhiều hơn. Anh Xu nói thêm, người dân rất bức xúc vì biết rằng voi là động vật quý của quốc gia, không được gây hại nhưng chúng lại phá hoại mùa màng, làm ảnh hưởng nặng nề đến đời sống của người dân. Hiện nay đang vào mùa thu hoạch khoai mì, người dân lo ngay ngáy vì voi quậy phá. Đã có những trường hợp người dân xắt lát phơi khô, đóng bao khoai mì ngay tại rẫy chờ xe đến chuyên chở, voi ra dẫm đạp tanh bành.

Ông Đoàn Ngọc Châu, Trưởng ấp 1 cho biết, ngoài việc thường xuyên vào các vườn cây ăn phá, thi thoảng đàn voi cũng mò vào khu dân cư lục lọi ăn muối, bắp, gạo... Vào sáng ngày 19-3, chúng tôi đã đến thăm nhà của anh Huỳnh Văn Phước, ở ấp 2 vừa bị voi ủi sập chái bếp. Anh Phước cho biết, khoảng 4 giờ sáng anh đang ngủ thì nghe tiếng thổi phì phì. Anh liền bật dậy gọi vợ và con nhỏ chạy khỏi nhà thì cũng vừa lúc "ông bồ" đi đến húc sập nhà bếp. Sau đó, một con voi lớn thò vòi hút ăn hết gạo, muối rồi lừng lững bỏ đi. Anh còn kịp thấy con voi này có một ngà chỉa lên, một ngà chỉa xuống.

* Chưa có giải pháp hữu hiệu    

Báo cáo ngày 11-3 của UNBD xã Phú Lý cho biết, từ ngày 2 đến ngày 10-3 vừa qua, đàn voi rừng đã 10 lần ra "viếng" các ấp 1, 2 và 4. Thống kê thiệt hại do voi phá gồm 68 cây điều loại 1 bị nhổ bỏ, 50kg điều hạt, khoảng 7 tấn khoai mì khô bị dẫm đạp hư hại, khoảng 2 tạ xoài trái bị ăn phá. Số thiệt hại do voi quậy phá từ ngày 11-3 đến nay chưa có thống kê nhưng cũng không ít hơn thiệt hại kể trên. Ông Nguyễn Thái Lai, Chủ tịch UBND xã Phú Lý, cho biết địa bàn "hoạt động" thường xuyên của đàn voi là hai ấp 1, 2, còn ở ấp 4 chỉ mới xuất hiện một lần và có lúc voi ra đến tận sân sau của trụ sở UBND xã.

Trong đợt tết vừa qua, UBND huyện Vĩnh Cửu trợ cấp cho khoảng 20 hộ dân bị voi phá. Tuy nhiên, trên thực tế số hộ bị voi tàn phá còn nhiều hơn. UBND xã đã có nhiều văn bản gửi lên cấp trên và ngành kiểm lâm đề nghị có biện pháp hữu hiệu ngăn voi ra khỏi rừng. Thế nhưng, đến nay UBND xã vẫn chưa nhận được sự trả lời cụ thể nào. Điều lo ngại hiện nay của Đảng ủy, UBND xã là tình trạng voi ra liên tục, làm người dân bất an, không yên tâm đầu tư sản xuất. Chủ tịch UBND xã Phú Lý cho biết, có trên 700 hộ dân ở 2 ấp nằm trong vùng gây hại của voi rừng. Số vườn, rẫy nằm gần rừng có thể bị voi dẫm phá thường xuyên khoảng hơn 100 hécta.

Con voi đực ngà lệch thường đi một mình vào khu dân cư.(Ảnh: HỒ VĂN TRỌNG)

Anh Lê Quốc Văn, cán bộ của Hạt Kiểm lâm Vĩnh Cửu phụ trách địa bàn Phú Lý cho biết, kiểm lâm Khu bảo tồn thiên nhiên - di tích Vĩnh Cửu theo dõi và đếm được đàn voi rừng thường xuyên ra vườn rẫy có 13 con, trong đó có một con đực to lớn, ngà lệch, chỉ đi riêng lẻ một mình. Số còn lại, có một con voi con mới đẻ vào tháng 12-2008 hiện rất mạnh khỏe và đi theo voi mẹ hàng ngày. Đầu năm 2009, Hạt Kiểm lâm có cấp 140kg gạo, 140kg muối để ở các điểm trong rừng cho voi ăn. Ở các điểm sâu trong rừng thì voi ăn hết, còn các điểm nằm ở bìa rừng vẫn còn.

Đại diện Hạt Kiểm lâm này cũng cho biết, các biện pháp được đề xuất để ngăn voi ra khỏi rừng như làm hàng rào điện tử, đào hào sâu đang còn được nghiên cứu. Trong khi đó, các biện pháp xua đuổi voi theo truyền thống đã không còn tác dụng.

Vậy là người dân ở Phú Lý vẫn đang phải gồng mình sống chung với voi rừng.

Thanh Toàn