Còn đó, những nỗi đau sau chiến tranh
Kỳ 2: NGƯỜI TRUNG ĐỘI TRƯỞNG HY SINH CHƯA ĐƯỢC CÔNG NHẬN LIỆT SĨ

Ông Nguyễn Văn Thông, nguyên Bí thư Huyện ủy Nhơn Trạch, người cung cấp thông tin đầu mối về ông Lưu Văn Nở.

Ông Lưu Văn Nở (còn gọi là Tư Nở), sinh năm 1937, ở xã Long Thọ (huyện Nhơn Trạch), tham gia kháng chiến từ năm 1953. Ông Sáu Cường kể, lúc đó Tư Nở chỉ mới 16 tuổi nên ban đầu làm liên lạc ở xã Long Phước (huyện Long Thành), sau đó thì hoạt động bí mật dưới sự chỉ huy của bí thư xã là Nguyễn Văn Điệp (Bảy Điệp, sau giải phóng có thời gian giữ chức vụ Phó chủ tịch UBND huyện Long Thành). Vì là hoạt động bí mật nên không thể biết cụ thể Tư Nở công tác ở đâu, phụ trách việc gì. Nhưng lấy tư cách của người đảng viên cộng sản, ông Sáu Cường đoán chắc rằng thời gian đó Tư Nở có hoạt động cho kháng chiến.

* Hy sinh 43 năm nhưng chưa được công nhận liệt sĩ

 Ông Sáu Cường có người em ruột là Huỳnh Thị Phượng (Bảy Phượng, sau giải phóng từng giữ chức vụ Giám đốc Sở Lao động - thương binh và xã hội) cũng thoát ly đi kháng chiến. Cô Bảy Phượng xác nhận có biết Tư Nở tham gia hoạt động bí mật, nhưng vì nguyên tắc tổ chức nên không thể tiết lộ công việc của nhau.

Năm 1960, sự cố lớn xảy ra: Bí thư Huyện ủy Long Thành lúc ấy là Hà Tư đầu hàng, dẫn địch về chống phá lại cách mạng. Sự phản bội của một người giữ vị trí chủ chốt đã gây tổn thất nặng cho phong trào cách mạng ở Long Thành. Hàng loạt cơ sở cách mạng bị vỡ, rất nhiều đảng viên bị bắt. Ông Bảy Điệp cũng bị bắt, sau đó bị đày đi Côn Đảo. Toàn bộ đường dây liên lạc bị vỡ, nhưng Tư Nở may mắn thoát được, sau đó bắt liên lạc với cơ sở Đảng ở Sông Cầu (Bà Rịa) rồi tham gia hoạt động ở đây.

Ông Sáu Cường cho biết, sở dĩ giai đoạn này ông nắm được hoạt động của Tư Nở, là vì giữa Bảy Phượng và Tư Nở lúc ấy nảy sinh tình cảm. Không ai biết đôi bên có hứa hẹn gì với nhau chưa, nhưng riêng cá nhân ông thì hết sức đồng tình bởi Tư Nở vừa là một thanh niên tốt vừa là một đồng chí luôn một lòng với cách mạng, ngay cả trong giai đoạn khó khăn nhất. Đến quãng năm 1965, ông Sáu Cường nghe tin Tư Nở hy sinh. Và cũng giống như trường hợp của ông Huỳnh Kim Nhạc, mãi đến sau ngày giải phóng ông mới có điều kiện gặp lại gia đình của Tư Nở.

Tư Nở hy sinh lúc mới 28 tuổi, cái tuổi đẹp nhất của thời thanh niên, bỏ lại sau lưng mối tình dang dở với cô Bảy Phượng. Không vợ con, nên sau ngày giải phóng người thân duy nhất còn lại của ông là người em tên Lưu Văn Thọ, hiện là Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Bình Sơn (huyện Long Thành).

Với sự giúp đỡ của ông Sáu Cường, chúng tôi về xã Bình Sơn để gặp ông Thọ. Giọng nói buồn buồn, đôi mắt đăm chiêu mờ đục, ông Thọ kể: "Tôi cũng muốn xin công nhận liệt sĩ cho anh Tư Nở lắm. Nhưng khi tôi hỏi thủ tục để công nhận thì thấy nhiêu khê quá: phải biết ảnh công tác ở đơn vị nào, hy sinh ra sao, rồi phải có người xác nhận, trong khi lúc ảnh hy sinh tôi còn nhỏ, đâu có biết ảnh làm gì, ở đâu. Ngay cả anh Sáu Cường, chị Bảy Phượng còn không biết nữa là. Mà sau giải phóng, gia đình tôi khó khăn quá. Bản thân tôi sau khi rời quân đội cũng phải làm thuê làm mướn, vất vả lắm mới đủ sống, lấy đâu ra thời gian, tiền bạc để đi tìm kiếm đơn vị, hỏi thăm đồng đội của ảnh? Đành chịu thiệt thòi cho ảnh tới bây giờ". Chính vì thế mà hy sinh hơn 40 năm, ông Tư Nở vẫn chưa được ghi nhận công lao, chưa được gọi là liệt sĩ.

* Lần theo sợi chỉ mỏng manh

Trong trường hợp của ông Tư Nở, cái khó là không ai biết đích xác ông hoạt động ở đơn vị nào, thủ trưởng hoặc đồng đội là ai để làm thủ tục xác minh. Khi chúng tôi hỏi chuyện và gợi nhớ lại từ ký ức của ông Sáu Cường, thì nhận được một thông tin hết sức mỏng manh: có thể Tư Nở là bộ đội của Đại đội 445 thuộc Bà Rịa - Vũng Tàu bởi vì có vài lần cô Bảy Phượng gặp Tư Nở ở khu vực đó. Thật tình, chúng tôi hết sức băn khoăn, bởi Đại đội 445 đã trải qua nhiều lần tách nhập, không biết những đồng đội cùng thời có biết ông Tư Nở liệu có còn sống. Tính theo tuổi tác thì đến nay họ đã xấp xỉ độ tuổi "cổ lai hy".

Ông Lưu Văn Thọ, em ruột ông Lưu Văn Nở.

Chúng tôi lại được Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Huỳnh Văn Tới cho biết: ông Nguyễn Văn Thông (Hai Thông), nguyên Bí thư Huyện ủy Nhơn Trạch trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ là người rất rành về Đại đội 445 bởi địa bàn Nhơn Trạch sát với Bà Rịa - Vũng Tàu  và 2 địa phương đã từng phối hợp với nhau trong nhiều trận đánh. Và chúng tôi đã "mừng hết lớn" khi nghe ông Hai Thông mạnh mẽ gật đầu xác nhận: "Tôi có biết Tư Nở, nhưng ảnh không phải ở Đại đội 445 mà thuộc Đại đội C240 của tỉnh Biên Hòa". Bà Mai Thị Liễu - vợ ông Hai Thông - cũng công tác tại Huyện ủy Nhơn Trạch thời kỳ đó cho biết thêm: ông Tư Nở trước khi tham gia C240 đã từng giữ chức vụ Huyện đội trưởng Huyện đội Nhơn Trạch. Và bà sốt sắng cung cấp thêm địa chỉ một người biết rất rành về ông Tư Nở, đó là ông Nguyễn Văn Thủy, nguyên là Trung đội trưởng thuộc  Đại đội C240 trong thời kỳ chống Mỹ, hiện ngụ tại 41/3 đường Cây Trâm, phường 8, quận Gò Vấp (TP. Hồ Chí Minh).

Khi hỏi về ông Tư Nở, ông Thủy nhớ lại ngay: "Năm 1964, khi tôi về C240 thì anh Tư Nở đã là Trung đội trưởng ở đó rồi. Đến khoảng tháng 5-1965, Mỹ tung mấy đại đội vô đánh Nhơn Trạch, tụi tôi được lệnh của Tỉnh ủy điều quân của C240 về phối hợp chặn đánh. Trận đó, anh Tư Nở bị thương cụt mất cánh tay, được đưa về nằm ở quân y, còn anh Tư Rỡ cũng ở C240 được lệnh đến bảo vệ quân y. Vừa đến, thì pháo của Mỹ bắn trúng ngay trạm. Anh Tư Nở chết ở khu vực bếp, còn anh Tư Rỡ chết ngay cổng. Trận đó, ngoài 2 anh ra còn có 7 người nữa cũng hy sinh, trong đó có 2 chị đang có bầu: một là chị Thu quê ở Phú Hội (Nhơn Trạch), công tác ở văn phòng Tỉnh đội - vợ anh Tư Rỡ; người nữa là chị Loan công tác tại Dân y tỉnh. Tôi và đồng đội chôn cất 9 người ở khu vực gần đó, bây giờ đi tìm lại chắc là cũng còn nhớ...". Ông Thủy cho biết sẵn sàng xác nhận trường hợp hy sinh của ông Lưu Văn Nở, cũng như sẽ giúp gia đình đi tìm mộ.