Doanh nghiệp trước biến động thị trường đầu năm
Bài 2: Xuất khẩu hồ hởi, nhập khẩu âu lo

Sau 1 tuần tỷ giá giữa đô la Mỹ (USD) và tiền đồng (VNĐ) được Ngân hàng Nhà nước điều chỉnh lên hơn 9%, có thể thấy rõ tâm trạng khác nhau của nhiều doanh nghiệp (DN) sản xuất. Trong khi DN xuất khẩu khá hồ hởi thì các DN phải nhập khẩu khá âu lo.

Sau 1 tuần tỷ giá giữa đô la Mỹ (USD) và tiền đồng (VNĐ) được Ngân hàng Nhà nước điều chỉnh lên hơn 9%, có thể thấy rõ tâm trạng khác nhau của nhiều doanh nghiệp (DN) sản xuất. Trong khi DN xuất khẩu khá hồ hởi thì các DN phải nhập khẩu khá âu lo.

>>>Bài 1: "Ổ gà" lãi suất

* Xuất khẩu được lợi

Tăng tỷ giá, ngoài việc rút gần khoảng cách giữa tỷ giá chính thức và giá USD tự do, tiến dần tới việc loại bỏ tình trạng "hai tỷ giá" còn có mục đích khác khá rõ ràng là khuyến khích xuất khẩu và hạn chế nhập siêu. Trong bối cảnh kinh tế 2011 còn ít nhiều bất ổn, điều này đã làm các DN xuất khẩu vui ra mặt. Ông Bùi Thế Kích, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tổng công ty may Đồng Nai (Donagamex), cho biết tăng tỷ giá đã giúp DN tăng giá trị hàng xuất khẩu, bù đắp được những chi phí đầu vào đang gia tăng mạnh như: giá nguyên liệu, nhân công và sắp tới là giá điện, xăng dầu... Không chỉ vậy, các đơn hàng năm nay của Donagamex ký được với các đối tác cũng chấp nhận tăng giá thêm 5-10% so với năm ngoái. Kim ngạch xuất khẩu của Donagamex năm 2010 đạt 38 triệu USD và kế hoạch của năm 2011 khoảng 40 triệu USD. Một khoản ngoại tệ DN này thu về không nhỏ, vì vậy tỷ giá tăng hơn 9% đã mang lại một nguồn lợi khá lớn. Ông Kích nhận định: "Ngành  may mặc đã hội nhập sớm, hội nhập sâu nên chịu sự tác động rất mạnh của thị trường thế giới, nếu giữ được mức lạm phát không vượt quá 7% thì năm 2011, may mặc xuất khẩu của Việt Nam sẽ thành công lớn".

Các DN xuất khẩu hưởng lợi từ việc điều chỉnh tỷ giá USD tăng mạnh. Trong ảnh: Sản xuất hàng may mặc xuất khẩu tại Công ty may Đồng Nai.

Không chỉ có ngành may mặc, các DN làm hàng xuất khẩu khác cũng tỏ ra vui mừng từ việc điều chỉnh tỷ giá lần này như: DN xuất khẩu hàng nông sản, cao su, may mặc, gỗ (sử dụng nguyên liệu trong nước)... Theo ông Nguyễn Tiến Chương, Chủ nhiệm câu lạc bộ Các nhà xuất nhập khẩu tỉnh Đồng Nai, việc điều chỉnh tỷ giá sẽ có tác động đến giá cả thị trường, nhưng các DN sẽ dễ dàng hơn trong việc giao dịch với ngân hàng. Ngoài thuận lợi về giá xuất khẩu, điều chỉnh tỷ giá có thể còn giúp cải thiện được tình trạng khan hiếm ngoại tệ như trong thời gian vừa qua. "Tình trạng 2 tỷ giá tồn tại trước đây rất bất lợi cho các DN làm hàng xuất nhập khẩu. Khi có USD về, nhiều DN buộc phải bán cho ngân hàng với giá thấp, đến lúc cần USD để thanh toán lại khan hiếm, DN phải chạy lòng vòng để mua với giá chợ đen, rất bất lợi" - ông Chương nói.

Theo nhiều DN, tỷ giá USD tăng sẽ kích thích được xuất khẩu và có thể khó khăn với những DN nhập khẩu thuần túy. Thế nhưng bên cạnh đó, các DN lại thuận lợi về mặt mua bán USD để thanh toán. Nhiều DN kỳ vọng, tính minh bạch của thị trường này cũng cao hơn, tạo điều kiện tốt hơn cho sản xuất kinh doanh.

* Nhập khẩu vẫn lo

Nhiều ý kiến cho rằng, điều chỉnh tỷ giá lần này là một hình thức "hợp thức hóa" tỷ giá thực, tạo cơ chế thông thoáng hơn cho cả giới ngân hàng lẫn các DN. Trong đó, ngân hàng không phải nghĩ ra các loại phí thu thêm ngoài tỷ giá và DN cũng không phải tốn thêm tiền mà không thể hạch toán vào chi phí. Ngoài ra, điều chỉnh tỷ giá sẽ không gây khó cho nhập khẩu, bởi hầu hết DN đều đã phải chịu đựng tỷ giá tự do từ lâu. Tuy nhiên, nhiều DN nhập khẩu cũng cho rằng, việc điều chỉnh tỷ giá với biên độ mạnh lần này gây không ít xáo trộn, âu lo cho DN.

Ông Lê Quốc Tuyên, Giám đốc Công ty cổ phần bao bì Biên Hòa (Sovi), tính toán với dư nợ thường xuyên khoảng 4 triệu USD, cộng cả lãi suất lẫn tỷ giá thay đổi, DN đã bị "bốc hơi" hàng tỷ đồng sau khi tỷ giá được điều chỉnh. Trước đây, tuy Sovi phải mua USD cao hơn tỷ giá chính thức, song chỉ ở mức trên 20.000 đồng/USD, nay tỷ giá được điều chỉnh lên gần 21.000 đồng, DN mất đi một khoản tiền lớn tương ứng. Bên cạnh đó, là một DN chuyên sản xuất bao bì với 70% nguồn nguyên liệu nhập khẩu nên phần lớn giao dịch của Sovi đều bằng ngoại tệ. Sau đợt điều chỉnh tỷ giá, giá giấy nguyên liệu tăng thêm 10%, đây cũng là thách thức đối với DN. "Khi ký hợp đồng với khách hàng, chúng tôi cũng tính đến việc tỷ giá sẽ thay đổi, nhưng không ngờ sự thay đổi lại đột ngột tăng cao đến vậy. Sovi làm hàng cho những DN lớn trong nước như: Unilever, Coca Cola, Kinh Đô... nên việc xin điều chỉnh giá rất khó, phải mất từ 3 đến 6 tháng mới thực hiện được" - ông Tuyên nói.

Chế biến hạt điều xuất khẩu tại Donafoods.

Cũng là DN sản xuất phải sử dụng nguồn nguyên liệu nhập khẩu, Công ty cổ phần Tập đoàn thép Tiến Lên đã đưa ra đối sách mới sau khi tỷ giá USD được điều chỉnh. Theo đó, sản phẩm thép của DN sẽ chuyển sang hướng xuất khẩu thay vì tiêu thụ trong nước. Ông Nguyễn Mạnh Hà, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc, cho biết hiện nay DN đang đẩy mạnh công tác xúc tiến tìm kiếm thị trường để xuất khẩu hàng.

Theo đánh giá của giới DN, việc tỷ giá thay đổi cũng được tiên liệu trước sẽ xảy ra, nhưng bất ngờ là lần tăng tỷ giá này rất mạnh. Sự bất lợi này bị đẩy về hướng các DN nhập khẩu hàng tiêu dùng, DN sản xuất sử dụng nguyên liệu nhập khẩu trên 50%. Các DN cũng tỏ ra lo ngại là đi cùng với điều chỉnh tỷ giá trong thời gian tới sẽ kéo hàng loạt các mặt hàng khác tăng theo, khó chồng thêm khó, do vậy nhiều phương án đối phó với mặt bằng giá mới đang được các DN khẩn trương tính toán.

Khắc Giới - Kim Ngân