Thương mại biên giới Tây Ninh: <i>Tiềm năng cần đánh thức</i>

Tây Ninh có đường biên giới dài khoảng 240km tiếp giáp với 3 tỉnh Kampong Chàm, Svay Rieng và Prey Veng thuộc Vương quốc Campuchia, đi qua 20 xã. Trên biên giới có 2 cửa khẩu quốc tế (Mộc Bài và Xa Mát), 4 cửa khẩu chính (Kà Tum, Tống Lê Chân, Chàng Riệc, Phước Tân) và 8 cửa khẩu phụ (Vạc Sa, Cây Gõ, Tân Phú, Vàm Trảng Trâu, Tà Nông, Long Phước, Long Thuận, Phước Chỉ).

Cửa khẩu Mộc Bài.

Hệ thống giao thông đường bộ vùng biên giới ở Tây Ninh có tổng chiều dài gần 500km, gồm: 1 tuyến quốc lộ, 12 tuyến tỉnh lộ và trên 20 tuyến huyện lộ. 5 năm qua, các huyện biên giới ở Tây Ninh đã triển khai đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng (điện, đường, trường, trạm xá, thủy lợi, chợ) góp phần đưa hoạt động thương mại biên giới từng bước phát triển, ngày càng khởi sắc.

* Nhộn nhịp bán mua

Cuối năm 2005, cửa khẩu chính Xa Mát được nâng lên thành cửa khẩu quốc tế đưa Tây Ninh thành một tỉnh có 2 cửa khẩu quốc tế được thông quan cho người, phương tiện, hàng hóa của Việt Nam, nước có chung biên giới và nước thứ ba xuất nhập qua biên giới quốc gia. Năm 2006, cửa khẩu phụ Chàng Riệc được Bộ Thương mại (nay là Bộ Công thương) và Bộ Tài chính cho phép tổ chức thông quan hàng hóa; sau đó, Ban Biên giới - Bộ Ngoại giao thống nhất danh mục các cửa khẩu trong cả nước, trong đó 4 cửa khẩu: Chàng Riệc, Tống Lê Chân, Kà Tum và Phước Tân là cửa khẩu chính (cửa khẩu quốc gia); 3 cửa khẩu chính: Kà Tum, Chàng Riệc, Phước Tân đã thông quan cho người, phương tiện, hàng hóa của Việt Nam và nước có chung biên giới xuất, nhập qua biên giới. Năm 2009, sau khi làm việc, có biên bản thỏa thuận với 2 tỉnh Svay Rieng và Prey Veng, UBND tỉnh Tây Ninh có quyết định mở 2 cửa khẩu phụ: Cây Me (huyện Bến Cầu) - Phum tho Loốt (thành phố Ba Vét, tỉnh Svay Rieng) và Tân Nam (Tân Biên) - Mơn Chay (huyện Kamchay Mear, tỉnh Prey Veng).

Trong mối liên kết vùng, hàng hóa từ các tỉnh, thành phố, đặc biệt là trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và vùng Đông Nam bộ xuất khẩu sang Campuchia và ngược lại, hàng hóa nhập khẩu từ Campuchia làm nguyên liệu sản xuất cho các doanh nghiệp trong vùng. Trong 5 năm 2006-2010, kim ngạch mua bán hai chiều qua các cửa khẩu biên giới đất liền với Campuchia ước đạt 2.173 triệu USD, trong đó, Tây Ninh chiếm khoảng 20% đến 30%, chủ yếu là hạt điều, sắn (khoai mì tươi, mì lát khô). Riêng năm nay, tổng kim ngạch xuất khẩu qua các cửa khẩu trên địa bàn tỉnh ước đạt trên 387 triệu USD. Mặt hàng xuất khẩu chủ yếu là: hàng công nghiệp, hàng tiêu dùng như: sản phẩm nhôm, nhựa, hàng may mặc sẵn, giày dép, chất tẩy rửa, thực phẩm tiêu dùng, trái cây, rau quả...; mặt hàng nhập khẩu chủ yếu là: mủ cao su, gỗ cao su xẻ, hạt điều thô, thuốc lá, trái cây, khoai mì tươi, mì lát khô...

* Khởi sắc mộc bài

Từ năm 2006 đến nay, Tây Ninh đã đầu tư xây dựng mới 4 chợ, nâng cấp, sửa chữa 2 chợ để phục vụ mậu thương biên giới. Đến nay, Tây Ninh có tổng số 25 chợ trên tuyến biên giới, trong đó có 16 chợ biên giới, 3 chợ liên xã, 5 chợ cửa khẩu và 1 chợ trong khu kinh tế cửa khẩu; các chợ trên tuyến biên giới đều là chợ hạng III. Công tác nâng cấp, cải tạo, đầu tư xây mới các chợ xã biên giới giúp nhân dân trao đổi hàng hóa với nhau và với cư dân các xã biên giới giáp biên, đã hình thành thói quen giao lưu hàng hóa qua chợ của người dân vùng biên giới và thu hút người đến tham gia hoạt động chợ; khuyến khích và hỗ trợ các doanh nghiệp, các thành phần kinh tế đăng ký đầu tư để xây dựng mở rộng mạng lưới các chợ biên giới...

Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài có Khu thương mại - công nghiệp Mộc Bài với 49 doanh nghiệp đang hoạt động, 1 siêu thị của Công ty TNHH TM Thế Kỷ Vàng, 20 doanh nghiệp (có 3 siêu thị) tại chợ đường biên Mộc Bài, 23 doanh nghiệp (có 3 siêu thị) tại Trung tâm TM Hiệp Thành, 5 doanh nghiệp tại Trung tâm thương mại DV Quốc tế Phi Long (có 1 siêu thị). Lượng khách đến đây tham quan mua sắm hằng năm bình quân 2,5 triệu lượt người.

* Nhìn về tương lai

Các nhà hoạch định chính sách ở Tây Ninh cho rằng, so với tiềm năng, thương mại biên giới Tây Ninh vẫn chưa khai thác hết. Hiện nay, Tây Ninh đang tiếp tục đầu tư hạ tầng ở các cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính và các cặp cửa khẩu phụ đã ký kết như: đường, điện, cấp thoát nước, chợ, bãi đỗ xe,... đặc biệt là các tuyến đường từ các xã ra biên giới, cửa khẩu; nâng cấp các cửa khẩu phụ có đủ điều kiện thành cửa khẩu chính (cửa khẩu Vạc Sa...) để tạo thuận lợi giao lưu hàng hóa giữa Tây Ninh với các tỉnh giáp biên Campuchia; nâng cấp hoặc mở thêm cửa khẩu phụ, đường mòn, lối mở, tạo điều kiện cho cư dân biên giới trao đổi, mua bán hàng hóa giữa hai bên.

Tây Ninh cũng hỗ trợ cho các huyện biên giới đầu tư xây dựng, phát triển chợ, bãi tập kết hàng hóa, bãi sang hàng... ở những nơi có điều kiện, tạo thuận lợi cho hệ thống chợ biên giới phục vụ đắc lực chiến lược xuất khẩu hàng hóa qua biên giới đường bộ, góp phần phát triển kinh tế khu vực biên giới, nhằm bảo vệ biên giới, ngăn chặn buôn lậu có hiệu quả. Kêu gọi các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế đầu tư xây dựng các dự án thương mại, hạ tầng kinh tế kỹ thuật và đầu tư vào các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn các huyện, xã biên giới để khai thác lợi thế biên mậu.

Nhiều chuyên gia cho rằng để tạo điều kiện thuận lợi, thúc đẩy hợp tác trao đổi hàng hóa qua lại, đẩy mạnh các hoạt động khuyến khích thương mại, tỉnh cần tổ chức nhiều hình thức như hội chợ, triển lãm giới thiệu sản phẩm, hàng hóa, hỗ trợ doanh nghiệp tăng cường các hoạt động giao lưu, xúc tiến thương mại, xuất khẩu trực tiếp với khách hàng Campuchia, đơn giản hóa thủ tục xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa qua biên giới; hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh thanh toán qua ngân hàng; tạo điều kiện thuận lợi và khuyến khích các doanh nghiệp của tỉnh mở rộng hợp tác đầu tư trên một số lĩnh vực sang khu vực các tỉnh giáp biên thuộc Vương quốc Campuchia.

Hiền Mai

Thương mại biên giới Tây Ninh: Tiềm năng cần đánh thức