Khi phong trào xuất khẩu lao động... về làng!

Những tấm panô bắt mắt treo tại các xã.

"Cơn bão" xuất khẩu lao động đang "quét" qua nhiều vùng nông thôn thuộc các huyện Định Quán, Tân Phú, Thống Nhất. Trai, gái ở các làng ào ào rủ nhau đi đăng ký và kháo nhau về viễn cảnh được đổi đời khi làm việc nơi xứ người. Thế nhưng, chi phí quá lớn lại đang đè nặng lên ước mơ và hy vọng của họ...

* Khi "hai lúa" muốn rời ruộng lúa

Không khí lớp học Anh văn vào một buổi chiều nắng gắt ở Trung tâm dạy nghề huyện Định Quán thật khó chịu và nóng nực. Tuy thế, 6 học viên ngồi vỏn vẹn trên 2 chiếc bàn đầu vẫn chăm chú dò theo từng câu, từng lời cô giáo đọc. Những gương mặt đen sạm lấm tấm mồ hôi, cái miệng phát âm ngọng nghịu, đôi mắt vừa háo hức, vừa ngại ngùng khiến chúng tôi biết đây không phải là những học viên bình thường như bao học viên khác của trung tâm. Họ là những "hai lúa" thứ thiệt, rời bỏ sách vở đã bao năm, nay lại cắm cúi tập viết từng nét chữ để tiếp thu mau chóng chút vốn liếng Anh ngữ  ít ỏi, chờ ngày lên máy bay qua Malaysia, gia nhập đội quân công nhân xuất khẩu.

Ngồi ngay bàn đầu là Đoàn Tá Chuyên, sinh năm 1981, nhà ở ấp Hòa Thuận, xã Ngọc Định (huyện Định Quán). Chuyên đã theo học lớp Anh ngữ xuất khẩu lao động này đã được một tuần. Nhà Chuyên vốn là dân làm rẫy thứ thiệt ở Ngọc Định, Chuyên học đến lớp 10 thì gia đình khó khăn nên ở nhà phụ giúp ba mẹ. Hơn một mẫu rẫy mà nuôi đến 5 người con nên cái khó chồng thêm cái khó. Ba mẹ ngày một già thêm, ốm vặt liên miên nên không còn sức. Chuyên là anh trai đầu nên phải cáng đáng hết công chuyện làm ăn. Cuộc sống ngày càng khó khăn hơn, vật giá tăng vùn vụt, chàng trai trẻ như già đi trong suy nghĩ: "Làm thế nào để thoát nghèo?". Thế rồi Chuyên đọc thấy thông báo tuyển người đi lao động ở Malaysia. Suy tính nát nước, thấy đây là cách nhanh nhất để thoát nghèo nên Chuyên hỏi thăm rồi đến Trung tâm dạy nghề Định Quán xin làm thủ tục để đi lao động. Ngồi phía trên Chuyên là Nguyễn Thị Diễm Thu, cô gái nhỏ nhắn sinh năm 1985. Chuyên giới thiệu: "Thu là vợ em, chuyến này cũng đi cùng cho có vợ có chồng". Thu cười bẽn lẽn. Hóa ra vì lo cho chồng, lại nghĩ ở nhà cũng làm rẫy, không ra nhiều tiền, nên Thu nài chồng cho được cùng đi đợt này. Thu kể: "Gia đình em cũng tính rồi, qua bên đó có chồng có vợ vẫn hơn. Ngặt nỗi đi hai người nên tiền hơi cao: 50 triệu đồng lận. Nhà em đang làm thủ tục thế chấp sổ đỏ để vay tiền đóng phí, chẳng biết có được không. Từ bữa làm hồ sơ đến giờ tiền học, tiền phí thu trước của cả hai vợ chồng đã lên đến 6 triệu đồng. Đây cũng là tiền vay mượn nên phải cố gắng học cho tốt để đi".

Ngồi cạnh Chuyên là Nguyễn Cao Kháng, sinh năm 1986, nhà ở xã Phú Điền, huyện Tân Phú. Trông Kháng già hơn tuổi thật của mình nhiều. Cũng như Chuyên, Kháng chỉ học hết lớp 10 rồi nghỉ học. Làm ruộng đã bao năm mà nhà Kháng vẫn chỉ là căn nhà tranh nhỏ bé, buổi tối vừa đủ chỗ cho giấc ngủ của 11 người (nhà Kháng có 9 anh chị em, Kháng thứ  6). Ba mẹ Kháng cũng đã gần 60 tuổi, mẹ lại bị bệnh gan kinh niên, anh chị Kháng người đi làm công nhân, người ở nhà làm ruộng, dư chút tiền nào là lại đưa mẹ thuốc thang. Kháng tâm sự: "Em đi chuyến này mong kiếm chút vốn giúp ba mẹ trang trải nợ nần, lo cho mấy đứa em đi học. Nhà em thuộc diện xóa đói giảm nghèo nên em dự định sẽ làm thủ tục xin vay của Ngân hàng chính sách huyện hơn 20 triệu đồng nữa. Qua đó em sẽ cố gắng làm lụng chăm chỉ để đem được nhiều tiền về".

Hỏi chuyện mới biết, cả 6 học viên có mặt hôm nay đều ở trong diện xóa đói giảm nghèo hoặc phải cầm cố sổ đỏ, vay vốn để được đi lao động ở nước ngoài. Ai cũng ấp ủ niềm hy vọng vào một tương lai tươi sáng nơi xứ người, làm lụng cật lực 3 năm để có một số vốn mang về. Phùng Thị Thảo, một học viên khác tâm sự với chúng tôi: "Nói vậy chứ thâm tâm tụi em ai cũng sợ lắm. Cả đời đi xa nhất mới chỉ đến Sài Gòn, nay lại đi đến một nơi xa lạ, ngôn ngữ bất đồng, phong tục cũng khác nhau, biết người ta có hiền như bên mình không hả chị? Nhưng thà đi một lần để có chút vốn làm ăn, giúp ba mẹ trả nợ, thoát nghèo, còn hơn cứ bám lấy miếng  ruộng năm mất, năm được, đến khi nào mới khá?"

* "Gồng mình" gánh ước mơ đổi đời

Được biết, các đợt XKLĐ sang Malaysia gần đây nằm trong dự án giúp thanh niên nông thôn thoát nghèo, tự lực về kinh tế và đã thực hiện được 2 đợt trong 3 tháng. Thực tế, các  đợt xuất người đi lao động ở Malaysia đều do công ty môi giới Haindeco hợp tác với các Trung tâm dạy nghề thực hiện gần như toàn bộ các thủ tục: khám sức khỏe, hộ chiếu... Các Trung tâm dạy nghề chỉ làm nhiệm vụ thông báo, tư vấn, tổ chức giảng dạy các khóa học căn bản về ngoại ngữ, giáo dục định hướng (phong tục tập quán, luật lao động Malaysia) chứ chưa đào tạo nghề cho lao động xuất khẩu.

Lớp học Ngoại ngữ cho những người XKLĐ tại TTDN Định Quán.

Hiện có 3 huyện đã đồng ý hợp tác để giúp thanh niên thoát nghèo là Định Quán, Tân Phú và Thống Nhất. Từ mấy tháng nay, hàng chục tấm panô đã được treo ở trung tâm các xã thuộc các huyện trên với nội dung khá hấp dẫn: "Tuyển lao động làm có thời hạn tại Malaysia, mức lương 5 - 6 triệu đồng/tháng, chi phí 25.840.000đ, được giới thiệu làm hồ sơ vay vốn tại Ngân hàng chính sách huyện cho lao động thuộc diện chính sách, xóa đói giảm nghèo, hoặc có sổ đỏ thế chấp để vay vốn". Theo những hướng dẫn đó, rất nhiều người đã đăng ký xin đi và tuyệt đại đa số là lao động của những gia đình nghèo. Tuy nhiên, rất nhiều vòng họ đã vượt qua, duy chỉ đến vòng vay vốn là nhiều người bị khựng lại, không đi được vì nhiều lý do.

Tại xã Thanh Sơn (huyện Định Quán) đợt này có 8 người đăng ký xin đi lao động ở Malaysia và tất cả đều nằm trong diện xóa đói giảm nghèo, trong đó có 7 người là đồng bào dân tộc Dao. Thế nhưng, cuối cùng họ đã không thể vay được vốn, do trước đó họ đã vay từ  3-5 triệu đồng từ một dự án xóa đói giảm nghèo khác, đến nay vẫn chưa trả được. Những người muốn đi lao động ở nước ngoài đành phải gác lại vì không lấy đâu ra tiền nộp phí.

Ông Ngô Phan Anh Tuấn, giám đốc Trung tâm dạy nghề Định Quán cho biết: "Chúng tôi thật sự rất muốn người dân xóa bỏ được đói nghèo và chúng tôi tin rằng đây là một trong những cách tốt nhất. Chúng tôi đã nghiên cứu rất kỹ về công ty môi giới và cho đến nay, sau khi đưa 2 đợt đi lao động ở Malaysia vẫn chưa có phản hồi gì xấu. Nhưng tôi tha thiết mong rằng, tỉnh sẽ có một kế hoạch chu đáo, rõ ràng hơn trong mọi việc, nhất là giúp nông dân vay được vốn. Tôi đã đi tham khảo các mô hình XKLĐ ở Bến Tre, Hậu Giang, họ có hẳn một ban chỉ đạo của tỉnh và các ban ở huyện, hướng dẫn từng ly từng tý cho người dân. Họ còn có cả quỹ hỗ trợ riêng để giúp đỡ cho những người thật sự khó khăn về vốn. Theo tôi, đây là cái mình nên học tập để giúp đỡ nông dân thoát nghèo bằng con đường XKLĐ".

 Kim Ngân