Thị trường Việt Nam - sự khác biệt và sức hấp dẫn

Khi nhận xét về thị trường Việt Nam, Pete Peterson, vị đại sứ đầu tiên của Mỹ tại Việt Nam thời hậu chiến tranh nhiệm kỳ 1997 - 2001 đã nói "Có một thị trường rộng lớn chưa được các nhà doanh nghiệp Mỹ khai thác và phần nổi của nó dành cho nền kinh tế Mỹ là rất lớn". Nhưng theo ông Pete Peterson " Hãy chuẩn bị kỹ càng cho một cuộc chơi dài . Không phải lúc nào bạn cũng có thể đến kinh doanh ở Việt Nam và thu về khoản lợi nhuận kếch sù trong năm..."

Thế mạnh của các DN Việt Nam là sử dụng nguồn nguyên liệu tại chỗ, giá nhân công rẻ để làm lợi thế cạnh tranh.

Khi nhận xét về thị trường Việt Nam, Pete Peterson, vị đại sứ đầu tiên  của Mỹ tại Việt Nam thời hậu chiến tranh nhiệm kỳ 1997 - 2001 đã nói "Có một thị trường rộng lớn chưa được các nhà doanh nghiệp Mỹ khai thác và phần nổi của nó dành cho nền kinh tế Mỹ là rất lớn". Nhưng theo ông Pete Peterson " Hãy chuẩn bị kỹ càng cho một cuộc chơi dài . Không phải lúc nào bạn cũng có thể đến kinh doanh ở Việt Nam và thu về khoản lợi nhuận kếch sù trong năm..."

* Việt Nam: Một thị trường đầy tiềm năng

Sau gần 20 năm xây dựng nền kinh tế mở cửa, Việt Nam đã trở thành một thị trường đầy tiềm năng đối với các nhà đầu tư nước ngoài. Thế mạnh của Việt Nam chính là ở chỗ có những sự khác biệt đầy hấp dẫn so với các thị trường châu Á khác đó là: dân số đông nhưng có độ tuổi trẻ, tầng lớp trung lưu mới gia tăng nhanh, được thế giới thừa nhận là một thị trường có độ an toàn cao, tốc độ tăng trưởng kinh tế nhiều năm liền ở mức cao trong khu vực, chính trị ổn định. Xu hướng tiêu dùng ở Việt Nam hiện nay đã có nhiều chuyển biến. Một lớp trẻ năng động, có trình độ, có bản lĩnh, thích làm giàu và biết làm giàu đang "làm chủ tình hình". Họ có tiền, biết tiêu tiền và thích tiêu tiền với những sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ nào đó có ý nghĩa giúp họ tự khẳng định được mình. Đây chính là phân đoạn thị trường có sức hấp dẫn, đặc biệt đối với các công ty nước ngoài. Còn thị trường người mua là các tổ chức thì chưa thực sự hấp dẫn, bởi các tổ chức kinh tế - xã hội ở Việt Nam hầu hết có quy mô nhỏ, năng lực sản xuất, tiêu dùng còn khá khiêm tốn. Hơn nữa, thế mạnh của các doanh nghiệp Việt Nam chính là ở chỗ tận dụng nguồn nguyên liệu rẻ tiền, tại chỗ và giá nhân công rẻ để làm lợi thế cạnh tranh. Do đó, khi các công ty nước ngoài tận dụng các yếu tố đó, kết hợp với sức mạnh về công nghệ sản xuất, trình độ quản lý và kinh nghiệm thương trường để giành ưu thế trong cạnh tranh với mục tiêu mở rộng thị phần, thu  được  nhiều lợi  nhuận,  thì thị trường người mua là các tổ chức kinh tế - xã hội của Việt Nam không có tính hấp dẫn cao (các nhà đầu tư Mỹ không bán nguyên vật liệu, bán thành phẩm mà chủ yếu họ chỉ bán các sản phẩm bởi vì nó chứa hàm lượng chất xám cao, thể hiện được khả năng vượt trội về kỹ thuật của họ). Chính vì vậy, có thể khẳng định rằng: phân đoạn thị trường người tiêu dùng (đặc biệt là giới trẻ và tầng lớp trung lưu) là có sức hấp dẫn đặc biệt đối với các công ty nước ngoài.

Mặt khác, sau những khó khăn bất ổn ban đầu khi chuyển từ nền kinh tế kế hoạch tập trung sang nền kinh tế thị trường, thị trường Việt Nam đã định hình đi vào giai đoạn ổn định, tuy nhiên cũng mới chỉ ở mức độ sơ cấp, sản phẩm hàng hóa vẫn chưa vào chiều sâu. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để các nhà đầu tư đi vào phân khúc thị trường, chiếm lĩnh các thị trường mục tiêu.

* Những mối quan ngại của các nhà đầu tư

Mối quan ngại lớn nhất của các nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam hiện nay là các vấn đề về pháp lý, hệ thống pháp luật còn bất cập, chồng chéo và chưa hoàn chỉnh. Các chính sách còn thiếu tính ổn định và minh bạch, thủ tục hành chính quả thật vẫn còn rườm rà, phức tạp, chồng chéo, dễ làm nản lòng các nhà đầu tư mặc dù Chính phủ đã có đề án và có nhiều cố gắng cải cách nhưng kết quả vẫn chưa như mong đợi. Thứ hai là vấn đề nguồn nhân lực. Với dân số 81 triệu người, Việt Nam là nước có dân số đông thứ 14 trên thế giới với gần 50 triệu người ở trong độ tuổi lao động. Tuy nhiên, số lao động đã qua đào tạo chỉ chiếm 20-30% đặc biệt là lao động chất xám, lao động kỹ thuật cao chiếm tỷ lệ rất thấp. Do đó, các doanh nghiệp phải có một chiến lược kinh doanh dài hạn, kể cả việc phát triển nhân lực tại chỗ: đào tạo, tập huấn, chuyển giao kỹ thuật... để phục vụ công cuộc làm ăn lâu dài tại Việt Nam. Thứ ba là các khó khăn về tài chính. Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện đang ở mức sơ khai, các kênh huy động vốn còn rất hạn chế , vốn tài chính và khả năng quản lý, sử dụng vốn của các doanh nghiệp Việt Nam đối tác tương lai của các Doanh nghiệp nước ngoài nói chung còn yếu kém. Trong khi đó, thu nhập bình quân đầu người vẫn còn ở mức thấp (khoảng 400-500 USD/người/năm). Do đó, rủi ro trong hợp tác kinh doanh sẽ cao và sức mua của người tiêu dùng sẽ còn ở mức thấp. Thứ tư là vấn đề về thị trường. Thị trường Việt Nam là một thị trường sơ cấp, một số người vẫn còn cách nghĩ, cách làm việc mang dáng dấp của thời bao cấp. Khả năng nhận thức, trình độ hiểu biết, kiến thức của người tiêu dùng đối với các sản phẩm, dịch vụ còn hạn chế (đặc biệt là sản phẩm kỹ thuật cao) dẫn đến những khó khăn trong việc xây dựng chiến lược Marketing, xác định các phân khúc thị trường .

Trong khi đó, các chính sách của Hoa Kỳ trong lĩnh vực thương mại thiếu nhất quán và không công bằng cũng là một nguy cơ không nhỏ đối với các nhà đầu tư sản xuất hàng hóa xuất khẩu vào Hoa Kỳ. Điển hình như các vụ kiện về cá basa, tôm vừa qua không những gây thiệt hại cho nhà sản xuất Việt Nam mà còn gây thiệt hại cho các nhà đầu tư Mỹ tại Việt nam trong lĩnh vực nuôi trồng và chế biến hải sản .

* Sức hấp dẫn mới...

Chúng ta không quên một nguyên lý là "rủi ro càng cao thì lợi nhuận càng lớn". Đối với các nhà đầu tư dày dạn kinh nghiệm và bản lĩnh thì các nguy cơ trên cũng đồng nghĩa với các cơ hội. Bởi, khi họ vượt qua được các khó khăn thách thức đó thì phần thưởng cho họ chính là những khoản lợi nhuận nhiều hơn mong đợi. Đó chính là do họ đã dám làm và làm được những điều mà những người khác không làm được.

Những diễn biến mới nhất của tình hình kinh tế - chính trị Việt Nam đã khẳng định điều đó. Tại Hội nghị bàn tròn về đầu tư tại Việt Nam do Economist Conferences tổ chức vào đầu tháng 7-2004, Phó Thủ tướng thường trực Nguyễn Tấn Dũng (nay là Thủ tướng Chính phủ) đã khẳng định: "Chúng tôi nhận thức rõ ràng việc thực hiện cam kết về hội nhập kinh tế quốc tế nói chung và hội nhập đầu tư nói riêng không chỉ là đòi hỏi của cộng đồng quốc tế đối với Việt Nam mà còn là yêu cầu bức thiết của chính Việt Nam trong việc cải thiện môi trường đầu tư nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong thu hút đầu tư nước ngoài". Việt Nam hiện đang triển khai những giải pháp nhằm cải thiện môi trường đầu tư, trong đó có cả việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống luật pháp quốc gia để từng bước phù hợp với thông lệ quốc tế; điều chỉnh hoạt động đầu tư nước ngoài và từng bước thu hẹp khoảng cách phân biệt giữa đầu tư trong nước và đầu tư nước ngoài, nhằm tiến tới xây dựng mặt bằng pháp lý chung cho các loại hình doanh nghiệp. Cũng tại Hội nghị trên, ngài Michael Smith - Tổng Giám đốc Ngân hàng HongKong - Thượng Hải đánh giá: Chính những cải cách gần đây của Việt Nam đã chuyển thành động lực kinh tế, biến Việt Nam trở thành một nền kinh tế phát triển nhanh nhất của châu Á.

Thị trường Việt Nam được thế giới thừa nhận là có độ an toàn cao và đầy tiềm năng đối với các nhà đầu tư nước ngoài....

Các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam hiện cũng đã có những bước phát triển khá ngoạn mục, khẳng định được vai trò, vị trí của mình trên thương trường, nhiều doanh nghiệp đã vươn ra thị trường thế giới. Họ đã tận dụng tốt thế mạnh về tính năng động, nhạy bén, ý chí vươn lên và chấp nhận rủi ro cao, phát huy kỹ năng khéo léo của tay nghề đòi hỏi tính tỷ mỹ cao và sự am hiểu về thị trường, về dân Việt Nam... Tuy nhiên, điểm yếu chung của họ là tính cộng đồng, khả năng hợp tác còn kém; kiến thức về nền kinh tế thị trường chưa sâu; thường áp dụng các chiến lược mô phỏng, thiếu tính sáng tạo, đột phá; tiềm lực tài chính, thiết bị, công nghệ còn yếu dẫn đến khó xâm nhập, tiếp cận thị trường nước ngoài...

Tóm lại, là một nước đông dân đứng hàng 14 trên thế giới với một thị trường đầy tiềm năng nhưng chưa được khai thác, cùng với một nền chính trị ổn định và là một quốc gia được đánh giá là an toàn và thân thiện nhất trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương..., Việt Nam được xem là một thị trường khác biệt và có sức hấp dẫn cao so với các thị trường khác ở châu Á. Và, trong một thị trường đầy tiềm năng đó, phân đoạn có sức hấp dẫn đặc biệt đối với các công ty nước ngoài chính là giới trẻ và tầng lớp trung lưu mới, bởi vì họ năng động, sáng tạo, dễ thích nghi với nền kinh tế thị trường, dám nghĩ, dám làm, biết làm ra tiền và cũng biết tiêu tiền!

Thảo Nhi (huyện Long Thành)