Doanh nghiệp không muốn hoàn thuế, vì sao?

Hiện nay, trên địa bàn Đồng Nai đang có khoảng 400 doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế do Cục thuế tỉnh quản lý nằm trong đối tượng được hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) theo quy định của Luật thuế, nhưng không làm thủ tục, hồ sơ xin hoàn thuế. Vì sao lại có tình trạng này?

Để nắm bắt và tìm hiểu những khó khăn, vướng mắc mà doanh nghiệp gặp phải trong quá trình lập hồ sơ, thủ tục hoàn thuế, cũng như giúp các doanh nghiệp nắm bắt kịp thời các chính sách, thủ tục hoàn thuế theo quy định, trong 2 ngày 20-9 và 6-10-2005, Cục thuế tỉnh Đồng Nai đã tổ chức hội nghị triển khai về chính sách hoàn thuế cho các doanh nghiệp thuộc các đối tượng trên. Tuy nhiên, hội nghị lần 2 vào ngày 6-10-2005 đã diễn ra không được thành công như mong muốn do thiếu sự cộng tác từ phía các doanh nghiệp. Vì, đa số các doanh nghiệp đi tham dự theo kiểu cho có hình thức và người được cử đi dự đa số là kế toán doanh nghiệp hoặc văn thư chứ không phải là những người có trách nhiệm cao nhất của doanh nghiệp (như giám đốc, phó giám đốc hay chủ tịch hội đồng quản trị). Một số người có đến dự nhưng cũng chỉ dự được hơn một nửa thời gian đã bỏ về. Để tìm hiểu sự việc trên, chúng tôi đã gặp một số người có trách nhiệm của Cục thuế tỉnh Đồng Nai và được biết, sở dĩ xảy ra tình trạng doanh nghiệp không làm thủ tục hoàn thuế và cũng không tham dự hội nghị hoặc tham dự không hết thời gian là do một số nguyên nhân sau đây:

Trước hết, do đây là hội nghị lần 2, nên các doanh nghiệp được mời đều là các doanh nghiệp đã được mời dự hội nghị lần 1 ngày 20-9-2005 nhưng không có mặt. Qua đó, có thể nói các doanh nghiệp này, mà cụ thể là các vị giám đốc hay những người có trách nhiệm của doanh nghiệp chưa quan tâm đến chính sách thuế, còn phó mặc toàn bộ cho bộ phận kế toán. Cũng có thể do giám đốc doanh nghiệp bận công việc kinh doanh không đi được nên cử kế toán đi thay để nghe và truyền đạt lại nhưng kế toán không đi hoặc đi theo kiểu lấy lệ, hình thức. Sự việc này có thể giám đốc doanh nghiệp cũng không biết, khi giám đốc yêu cầu báo cáo lại thì người dự chỉ báo cáo một cách sơ sài, từ đó các vị giám đốc doanh nghiệp không hiểu hết được lợi ích của việc hoàn thuế. Bởi, việc hoàn thuế sẽ giúp doanh nghiệp giải quyết được khó khăn về vốn trong kinh doanh, không phải đi vay hoặc có vay cũng sẽ ít đi, từ đó sẽ bớt được khoản chi phí trả lãi vay. Ngoài ra, cũng từ việc hoàn thuế, giám đốc các doanh nghiệp có thể kịp thời phát hiện những việc làm sai của kế toán mà kế toán đang cố tình che giấu hoặc các chứng từ hóa đơn không đúng quy định, thông qua việc kiểm tra hồ sơ hoàn thuế của cơ quan thuế.

Thứ hai, có thể do các doanh nghiệp đã nắm được chính sách về hoàn thuế nhưng không làm thủ tục xin hoàn thuế là do kế toán doanh nghiệp sợ khi xin hoàn thuế cơ quan thuế sẽ xuống kiểm tra và phát hiện được việc ghi sổ kế toán còn chưa kịp thời, chưa đúng quy định sẽ bị xử lý. Theo thống kê của Cục thuế Đồng Nai, có rất nhiều doanh nghiệp do giám đốc không quan tâm đến công tác kế toán thuế nên khi ngành thuế xuống kiểm tra có doanh nghiệp hầu như kế toán không ghi chép được một loại sổ sách kế toán nào theo quy định; còn đa số các doanh nghiệp khác thuộc các đối tượng này đều ghi sổ không kịp thời, vì vậy kế toán rất sợ bị kiểm tra từ đó đã tham mưu cho giám đốc không hoàn thuế nhằm che giấu việc làm chậm trễ của mình.

Thứ ba, trong số các doanh nghiệp trên, theo Cục thuế Đồng Nai, rất có thể các doanh nghiệp có dấu hiệu trốn thuế, kê khai không trung thực, như cố tình đưa hóa đơn mua khống của các doanh nghiệp bán hóa đơn (mua bán hóa đơn không có hàng hóa, dịch vụ kèm theo), hoặc hóa đơn mua hàng hóa, tài sản không phục vụ kinh doanh vào khấu trừ thuế nhằm làm giảm số thuế GTGT phải nộp, vì vậy họ rất sợ hoàn thuế vì khi hoàn thuế rất có thể cơ quan thuế sẽ kiểm tra và phát hiện.

Thứ tư, có thể trong nội bộ cơ quan thuế còn có một số thủ tục rườm rà, chưa minh bạch. Cán bộ làm công tác liên quan đến việc hoàn thuế còn gây khó dễ cho doanh nghiệp trong việc hoàn thuế mà lãnh đạo Cục thuế chưa nắm được để kịp thời chấn chỉnh do thiếu thông tin từ phía doanh nghiệp. Vì vậy, việc lãnh đạo Cục thuế đã liên tiếp 2 lần tổ chức hội nghị về công tác này để lắng nghe ý kiến từ phía doanh nghiệp nhưng hầu như trong 2 hội nghị nói trên các doanh nghiệp đều không dám mạnh dạn phản ánh.

Thứ năm, có một số kế toán doanh nghiệp khi hoàn thuế muốn lấy tiền của doanh nghiệp để bỏ túi riêng đã viện ra lý do muốn hoàn được thuế thì phải cho cán bộ làm công tác hoàn thuế một khoản chi phí mới hoàn được, từ đó các vị đứng đầu doanh nghiệp sợ phải chi khoản chi phí trên nên không dám hoàn thuế.

Qua các lý do trên có thể nói, ngành thuế Đồng Nai dù đã thực sự muốn mở cửa thông thoáng để các doanh nghiệp làm thủ tục hoàn thuế, nhưng đã không nhận được sự hợp tác từ các doanh nghiệp. Một vị lãnh đạo của Cục thuế tỉnh cho biết, sau hai hội nghị nói trên nếu doanh nghiệp nào thuộc các đối tượng được hoàn thuế GTGT theo quy định nhưng vẫn không lập thủ tục xin hoàn thuế, Cục thuế sẽ giao cho các phòng thanh tra, quản lý doanh nghiệp tập trung nghiên cứu, đánh giá sâu, rộng việc kê khai thuế của các doanh nghiệp này, từ đó sẽ đưa ra kết luận cụ thể từng doanh nghiệp và trình lãnh đạo Cục thuế ra quyết định kiểm tra, thanh tra tại doanh nghiệp. Nếu phát hiện có sự khai man, trốn thuế, hoặc ghi sổ kế toán không kịp thời, không đúng sẽ xử lý thật nghiêm theo quy định. Thiết nghĩ, ngành thuế đã mở cửa thì doanh nghiệp cũng nên hợp tác để giữa ngành thuế và doanh nghiệp trở thành những người bạn đồng hành của nhau, cùng nhau thực hiện tốt các chính sách thuế của Nhà nước.

Văn Bình