Nhượng quyền thương mại: Phát triển sôi động

Nhượng quyền thương mại (franchise) xuất hiện tại Việt Nam từ cuối những năm 90 của thế kỷ trước, song hoạt động nhượng quyền thương mại chỉ phát triển nhanh trong hơn 10 năm trở lại đây.

Nhượng quyền thương mại (franchise) xuất hiện tại Việt Nam từ cuối những năm 90 của thế kỷ trước, song hoạt động nhượng quyền thương mại chỉ phát triển nhanh trong hơn 10 năm trở lại đây.

Một ki-ốt nhượng quyền thương hiệu Five Star của Công ty cổ phần chăn nuôi C.P. Việt Nam trên đường Hưng Đạo Vương (TP.Biên Hòa). Ảnh: Hải Quân

[links()]Việt Nam được đánh giá là thị trường có dân số trẻ chiếm tỷ lệ cao, thích trải nghiệm và mua sắm, sức mua tốt nên là mảnh đất “màu mỡ” cho hình thức nhượng quyền thương mại phát triển, với sự tham gia mạnh mẽ của rất nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước. Thời gian qua, trên địa bàn TP.Biên Hòa nói riêng và tỉnh Đồng Nai nói chung, hình thức này có xu hướng phát triển mạnh.

* Nở rộ nhiều xu hướng mới

Theo các chuyên gia, hiện nay, hoạt động nhượng quyền thương mại đang phân hóa thành ba xu hướng chính. Thứ nhất, xu hướng phát triển của hình thức kinh tế trải nghiệm. Xu hướng này được hiểu là tùy theo hình thức nhượng quyền thương mại từ nhu cầu thực tế của khách hàng để tìm ra các “trải nghiệm”, hình thức mới để phục vụ khách hàng như: cách phục vụ, chất lượng sản phẩm độc đáo…

Anh Lê Huy Toàn, quản lý hệ thống trà sữa Sencha cho biết, việc xây dựng thương hiệu trà sữa mang tính địa phương như Sencha có nhiều lợi thế hơn so với các thương hiệu trà sữa từ nơi khác đến vì dễ nắm bắt, tìm hiểu về khẩu vị, thói quen của khách hàng. Sau gần 3 năm đi vào hoạt động, từ quán trà sữa ban đầu, hệ thống trà sữa Sencha đã phát triển thêm nhiều chi nhánh, cửa hàng nhượng quyền ở khắp các địa phương trong tỉnh như: TP.Biên Hòa, TP.Long Khánh, huyện Trảng Bom, huyện Long Thành... và cả ở quận Thủ Đức (TP.Hồ Chí Minh).

Thứ hai, xu hướng phát triển của lĩnh vực kinh tế dịch vụ. Tất cả các nhu cầu về giáo dục, y tế, phát triển bản thân con người... đều có thể hình thành mô hình nhượng quyền. Đây là một hướng chuyển động mới của hình thức bán dịch vụ, giải pháp, hoàn toàn có thể thực hiện kinh doanh theo hình thức nhượng quyền thương mại

Thứ ba, xu hướng của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và kinh tế sáng tạo là tạo ra những sản phẩm mới, giải pháp mới tiên tiến, hiệu quả, giá trị gia tăng cao... Doanh nghiệp phải nghĩ cách để đưa công nghệ ứng dụng vào công việc kinh doanh, nâng cao hiệu quả hoạt động…, đồng thời giúp khách hàng có được những trải nghiệm mới mẻ. Hoạt động nhượng quyền thương mại cũng không phải ngoại lệ, cần có những mô hình mới phù hợp để thích ứng.

Theo thống kê của Bộ Công thương, tính từ năm 2007 đến đầu năm 2019 đã có hơn 200 doanh nghiệp với hàng trăm nhãn hiệu được cấp phép nhượng quyền tại Việt Nam. Nhượng quyền thương mại trở thành một trong những ngành dịch vụ có doanh số rất lớn, tập trung nhiều trong lĩnh vực kinh doanh GD-ĐT, bất động sản, thời trang, đồ uống, đồ ăn nhanh với những nhãn hiệu nổi tiếng như: KFC, McDonald’s, Lotteria, Pizza Hut, Tous Les Jours, BBQ Chicken...

Với chính sách mở cửa, tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp của nước ngoài đầu tư kinh doanh, Việt Nam luôn thúc đẩy các nhãn hiệu ngoại tìm đến gia nhập thị trường. Hoạt động nhượng quyền thương mại thường tập trung nhiều vào lĩnh vực thức ăn nhanh, giáo dục, hàng tiêu dùng.

Tại Đồng Nai, hoạt động nhượng quyền thương mại tập trung chủ yếu ở hoạt động bán lẻ thực phẩm, đồ uống… thuộc nhóm ngành cung cấp dịch vụ ăn uống. Một số thương hiệu đã có hoạt động nhượng quyền trên địa bàn tỉnh như: Lotteria, Z! Cafe, GongCha…

Ông Hà Vũ Bảo Giang, Giám đốc Công ty TNHH nhượng quyền cà phê G.T, đơn vị quản lý chuỗi cửa hàng theo hình thức nhượng quyền thương hiệu Z! Cafe cho biết, bằng việc phát triển nhượng quyền, Z! Cafe có thể chia sẻ mô hình kinh doanh đã chứng thực hiệu quả giúp đối tác giảm thiểu rủi ro. Mô hình này mở ra cơ hội phát triển rộng thêm các cửa hàng và có nguồn thu để tái đầu tư vào thương hiệu, cải thiện năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Đồ họa thể hiện các lĩnh vực nhận nhượng quyền thương mại từ các thương hiệu nước ngoài nhiều nhất ở Việt Nam tính đến cuối năm 2018. (Nguồn: Báo Công thương - Đồ họa: HẢI QUÂN)

Ông Trần Anh Hùng, phụ trách mảng phát triển thị trường kinh doanh hệ thống cửa hàng Five Star của Công ty cổ phần chăn nuôi C.P. Việt Nam ở khu vực Đông Nam bộ cho biết, Five Star là mô hình nhượng quyền của Tập đoàn C.P. (Thái Lan), hiện nay chi phí ban đầu để nhượng quyền cho một cửa hàng, ki-ốt dao động từ 21-30 triệu đồng tùy vào diện tích mặt bằng.

* Nhiều tiêu chí khắt khe

Phát triển nhượng quyền kinh doanh sẽ có thể giảm chi phí tạo dựng thương hiệu cũng như tiết kiệm đáng kể chi phí quảng cáo, xúc tiến bán hàng. Đồng thời, mô hình này còn mang đến cơ hội mở rộng thị phần nhanh chóng, xây dựng lợi thế cạnh tranh và có thêm nguồn lực tài chính để xây dựng một thương hiệu mạnh mẽ, vững chắc trên thị trường cũng như trong tâm trí người tiêu dùng. Tuy nhiên, để được nhượng quyền thương mại cần phải đảm bảo nhiều tiêu chí về vị trí, diện tích mặt bằng, chi phí nhượng quyền, mật độ kinh doanh…

Thời gian qua, thương hiệu cà phê Highlands ngày càng trở nên quen thuộc đối với giới trẻ, nhân viên văn phòng... Bà Nguyễn Thị Thu Trang, quản lý một cửa hàng Highlands Coffee trên đường Phạm Văn Thuận (TP.Biên Hòa) cho hay, bên cạnh hệ thống cửa hàng trực thuộc, Highlands Coffee còn triển khai một số cửa hàng theo mô hình nhượng quyền. Theo đó, điều kiện kinh doanh nhượng quyền tiên quyết là phải tìm được một mặt bằng có vị trí tốt, gần khu vực đông dân cư, có nhiều tòa nhà văn phòng, căn hộ, trung tâm mua sắm, thương mại… và nhất là nằm gần khu vực ngã ba, ngã tư giao nhau ở trung tâm để tăng độ nhận diện thương hiệu. Diện tích tối thiểu phải từ 150-250m². Chưa kể, mặt bằng đó phải thu hút được mật độ khách hàng đông, khách hàng tiềm năng từ 19-39 tuổi.

Ông Phạm Tuấn Vũ, Giám đốc thương hiệu của Công ty TNHH cà phê Quang Trí Thành
(TP.Biên Hòa) cho biết, hiện nay hệ thống cửa hàng nhượng quyền của công ty tại khu vực Đồng Nai và một số địa phương lân cận đã phát triển hơn 50 cửa hàng đối với các thương hiệu cà phê nhượng quyền Arobi và Rovis.
Theo đại diện của Công ty TNHH cà phê Quang Trí Thành, 2 thương hiệu nói trên có các tiêu chí để nhượng quyền khác nhau. Trong đó, chi phí đầu tư xây dựng cửa hàng, trang thiết bị, nội thất của cửa hàng nhượng quyền thương hiệu Arobi vào khoảng 1 tỷ đồng/cửa hàng. Chi phí này đã bao gồm nhượng quyền công thức pha chế, maquette (thiết kế)... và yêu cầu mặt bằng có diện tích khoảng 150-200m² trở lên.
Trong khi đó, thương hiệu Rovis dành cho những người có nguồn vốn đầu tư thấp hơn, trọn gói khoảng 85 triệu đồng cho 1 quán cà phê pha máy Rovis, chi phí này bao gồm: công thức nhượng quyền, đầy đủ trang thiết bị, dụng cụ từ bàn, ghế, quầy kệ đến máy pha cà phê, ly, tách, khung tranh trang trí… nhưng không bao gồm chi phí xây dựng sơn sửa. Lợi thế mô hình nhượng quyền thương hiệu Rovis chính là vốn đầu tư thấp, thời gian thu hồi vốn nhanh, chỉ từ 3-6 tháng.

Anh Trí Đức, chủ một ki-ốt Five Star ở đường Hưng Đạo Vương (TP.Biên Hòa) cho hay, việc kinh doanh ki-ốt nhượng quyền được anh áp dụng khoảng 2 năm nay. Ngoài việc tìm kiếm, thỏa thuận mặt bằng phù hợp, ki-ốt còn đảm bảo nguồn nguyên liệu, vệ sinh thực phẩm, giờ mở cửa, đồng phục và chịu sự giám sát từ phía công ty. Số tiền chênh lệch giữa giá bán sản phẩm và giá nguyên liệu thuộc về người bán. Mỗi tháng, trừ chi phí thuê mặt bằng, nhân công..., ki-ốt của anh thu lợi nhuận khoảng chục triệu đồng.

* Miếng bánh “không dễ ăn”

Nhượng quyền thương mại là một lựa chọn tốt cho những người muốn khởi sự kinh doanh mà không có nhiều trải nghiệm trong ngành, muốn kinh doanh được ngay mà không nhọc công xây dựng thương hiệu, không phải xây dựng từ đầu.

Tuy nhiên, việc nhượng quyền này cũng có nhiều khó khăn đối với đơn vị nhận nhượng quyền là những doanh nghiệp, hộ kinh doanh chưa có nền tảng vận hành, chưa biết cách khai thác hiệu quả về chất lượng sản phẩm, không có sức cạnh tranh...

Theo ông Hà Vũ Bảo Giang, mô hình nhượng quyền kinh doanh vẫn còn khá mới ở Việt Nam, vì vậy đôi khi các đối tác nhượng quyền chưa thật sự ý thức rõ vai trò và trách nhiệm của mình. Điều này có thể tạo ra những rào cản cho chính cửa hàng của đối tác nhượng quyền. Ngoài ra, duy trì được chất lượng sản phẩm, dịch vụ đồng nhất ở tất cả các cửa hàng cũng là một thách thức đáng kể với bất kỳ doanh nghiệp nào, nhất là doanh nghiệp nhượng quyền.

Ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH thuế - kế toán Luật Việt Á (TP.Biên Hòa), hiện đang là giảng viên thỉnh giảng quản trị kinh doanh tại Trường cao đẳng công nghệ và quản trị Sonadezi chia sẻ, khi kinh doanh bằng hình thức nhượng quyền thương mại, thông tin bảo mật kinh doanh là yếu tố quan trọng trong việc tạo dựng thương hiệu uy tín.

Trong đó, việc duy trì quan hệ hai bên tốt để cùng giúp nhau phát triển, tránh tranh chấp là yếu tố then chốt và khó khăn nhất để phát triển thương hiệu nhượng quyền. Ngoài ra, vấn đề quản trị, nhân sự, chất lượng có kế hoạch phát triển dài hơi từ khâu tuyển dụng, đào tạo đến lúc đi vào vận hành.

Hải Quân