Đột phá phát triển kết cấu hạ tầng trong kỷ nguyên mới

(ĐN) - Trong phiên thảo luận tại hội trường về các Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày tham luận về đột phá phát triển kết cấu hạ tầng trong kỷ nguyên mới.

Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh. Ảnh: Công Nghĩa

Trong tham luận đại diện cho ngành xây dựng, đồng chí Trần Hồng Minh đã điểm lại những kết quả nổi bật của ngành xây dựng trong nhiệm kỳ qua. Nổi bật là đến hết năm 2025, cả nước có 3.345km tuyến chính đường cao tốc và 458km nút giao, đường dẫn được đưa vào khai thác. Tổng năng lực hệ thống cảng biển tăng gần 1,3 lần so với năm 2020 (từ 730 triệu tấn lên 900 triệu tấn), tổng công suất các cảng hàng không tăng hơn 1,6 lần so với năm 2020 (từ 92,4 triệu khách lên 155 triệu khách). 

Ngành xây dựng đang quyết liệt triển khai hệ thống sân bay như: Long Thành, Gia Bình, Phú Quốc... và hoàn thành nhà ga T2 Nội Bài, nhà ga T3 Tân Sơn Nhất... Đồng thời hoàn thành hệ thống đường sắt quốc gia (đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đường sắt kết nối đối ngoại, kết nối cảng biển, sân bay...). Hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh cũng đang được tích cực đẩy mạnh triển khai.

Hạ tầng đô thị, nhà ở, hạ tầng kỹ thuật - xã hội phát triển nhanh hơn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân và doanh nghiệp; không gian đô thị được mở rộng, mở ra các cực tăng trưởng mới. Cả nước đã triển khai hơn 682 ngàn căn nhà ở xã hội, chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát được hơn 334,2 ngàn căn. Đây là các "công trình quốc gia đặc biệt", "công trình của ý Đảng, lòng dân".

Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, quy hoạch hạ tầng mặc dù đã đi trước để định hướng cho đầu tư, đôi khi còn tình trạng "chạy theo" giải quyết ách tắc thay vì kiến tạo không gian mới. Nhiều đô thị lớn vẫn đối mặt với ùn tắc giao thông, quá tải hạ tầng kỹ thuật - xã hội, ô nhiễm môi trường, ngập úng; nhà ở đô thị còn có những bất cập...

Đồng chí Trần Hồng Minh nhấn mạnh: Phát triển hạ tầng chỉ đột phá khi có sự chuẩn bị kỹ về chiến lược, quy hoạch, có mô hình huy động phù hợp và sự vào cuộc mạnh mẽ của cả hệ thống chính trị. Vì vậy, Đảng ủy Bộ Xây dựng đã nghiên cứu và đề xuất một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Đó là giải pháp tiếp tục đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, đồng thời thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng. Bộ Xây dựng sẽ đề xuất cơ chế thí điểm, đặc thù cho các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia để rút ngắn thời gian chuẩn bị và thực hiện, phân cấp mạnh mẽ cho địa phương trong đầu tư, quản lý khai thác kết cấu hạ tầng. Bộ sẽ cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi nhất cho người dân, doanh nghiệp.

Tiếp tục hoàn thiện hệ thống các quy hoạch ngành, hệ thống chỉ tiêu phát triển ngành với tầm nhìn dài hạn, đi trước một bước, mang tính ổn định lâu dài để dẫn dắt, định hướng, đảm bảo hiệu quả đầu tư, phát triển cân đối, hài hòa tổng thể giữa các lĩnh vực. Bộ Xây dựng sẽ ưu tiên phân bổ nguồn lực cho kết cấu hạ tầng trọng điểm, có tính lan tỏa, liên kết vùng, tạo ra hành lang kinh tế mới, các dự án xây dựng xanh, phát thải thấp…

Đặc biệt, đồng chí Trần Hồng Minh cho biết, sẽ chuyển hướng từ "huy động" sang "khơi thông và nuôi dưỡng" cho các dự án hạ tầng. Hoàn thiện cơ chế "lấy hạ tầng nuôi hạ tầng" thông qua việc khai thác hiệu quả quỹ đất để tái đầu tư. Bộ Xây dựng sẽ phát triển các công cụ tài chính mới để huy động nguồn vốn nhàn rỗi trong dân và các định chế tài chính quốc tế, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận đất đai, hạ tầng, tín dụng và thông tin quy hoạch, nhất là khuyến khích đầu tư tư nhân, đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) vào các lĩnh vực trọng yếu để tạo môi trường đầu tư thuận lợi.

Bộ Xây dựng đặt mục tiêu doanh nghiệp Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ thi công đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, giảm phụ thuộc vào nhà thầu nước ngoài, mà trước hết trong lĩnh vực vận hành khai thác và tiến tới từng bước làm chủ công nghệ thiết kế sản xuất linh kiện, toa xe. Đẩy mạnh phát triển đô thị thông minh và giao thông thông minh; xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng số đồng bộ, coi đây là "hạ tầng cứng" của nền kinh tế số; nghiên cứu phát triển các loại vật liệu tính năng cao, vật liệu tái chế nhằm tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đẩy mạnh hội nhập quốc tế trong tình hình mới, nghiên cứu, đề xuất tham gia các dự án hạ tầng để góp phần xây dựng mạng lưới giao thông vận tải kết nối đồng bộ và hiệu quả trong khu vực. Phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đất nước trên mọi lĩnh vực trong kỷ nguyên mới.

Bên cạnh đó, đồng chí Trần Hồng Minh cũng đề xuất giải pháp tăng cường công tác kiểm tra, giám sát; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, chống thất thoát, lãng phí trong lĩnh vực xây dựng, giao thông, đặc biệt là kiểm tra, giám sát phòng ngừa từ sớm, từ xa. 

Công Nghĩa