Kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Chi bộ cộng sản Phú Riềng:
Nơi đào tạo những hạt giống đỏ

Đồn điền cao su Phú Riềng thành lập năm 1927 thuộc Công ty Michelin của Pháp nằm trong địa bàn huyện Phước Long, tỉnh Biên Hòa cũ (nay là Công ty cao su Đồng Phú thuộc huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước).

Đồn điền cao su Phú Riềng thành lập năm 1927 thuộc Công ty Michelin của Pháp nằm trong địa bàn huyện Phước Long, tỉnh Biên Hòa cũ (nay là Công ty cao su Đồng Phú thuộc huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước).

Đầu năm 1928, thực hiện chủ trương "vô sản hóa" của Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội, đồng chí Nguyễn Xuân Cừ đã vào hoạt động trong đồn điền Phú Riềng. Qua tuyên truyền, giáo dục giác ngộ quần chúng, đồng chí đã phát triển được một số công nhân vào tổ chức. Tháng 4-1928, Chi bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội Phú Riềng được thành lập gồm 5 hội viên (các đồng chí Cừ, Bình, Tạ, Hồng, Hòa).

Vào năm 1929, thời cơ và yêu cầu lập Đảng Cộng sản đã hình thành. Do đề xuất không được chấp nhận trong Đại hội của Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội, một số đảng viên ở Bắc Kỳ đã lập ra Đông Dương Cộng sản Đảng (ngày 17-6-1929, tại nhà số 5Đ, phố Hàm Long, Hà Nội). Đồng chí Ngô Gia Tự (tức Ngô Sĩ Quyết, tức Bách) được Đảng phân công vào Nam Kỳ để xây dựng phát triển cơ sở Đảng. Đồng chí Ngô Gia Tự đã liên lạc được với đồng chí Nguyễn Xuân Cừ và chỉ đạo thành lập Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng ở Phú Riềng để lãnh đạo mở rộng phong trào đấu tranh trong công nhân cao su.

Ngày 28-10-1929, Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng Phú Riềng được thành lập tại một cụm rừng sau làng Ba của đồn điền Phú Riềng. Chi bộ gồm có 6 đảng viên: Nguyễn Xuân Cừ (bí thư chi bộ), Trần Tử Bình, Hồng, Tạ, Hòa, Doanh.

Chi bộ đã thành lập đội xích vệ, nghiệp đoàn đỏ, báo Giải phóng để tuyên truyền, vận động phong trào công nhân. Để tập hợp, phát triển cơ sở trong công nhân, chi bộ hình thành một số tổ chức hoạt động hợp pháp như hội Xuân Thu nhị kỳ, hội Ông thánh Giuse, đội banh, đội lân... Chi bộ cộng sản Phú Riềng đã phát triển được một số hội viên mới và cử nhiều công nhân tốt để đồng chí Ngô Gia Tự huấn luyện, sau đó tung đi hoạt động ở các đồn điền khác.

Chi bộ Cộng sản Phú Riềng thuộc Đông Dương Cộng sản Đảng là chi bộ thành lập đầu tiên ở Biên Hòa (cũ). Sự ra đời của chi bộ đánh dấu một bước trưởng thành về nhận thức của đội ngũ công nhân địa phương từ đấu tranh tự phát lên đấu tranh tự giác. Chi bộ cộng sản Phú Riềng - nơi đào tạo những "hạt giống đỏ" để xây dựng và phát triển phong trào cộng sản ở địa phương và vùng cao su.

T.G.Đ.N