Đảng bộ Biên Hòa, U1, Long Khánh lãnh đạo cuộc Tiến công và nổi dậy Mậu Thân

Máy bay Mỹ làm thiệt hại nhà dân ở Biên Hòa trong đợt Xuân Mậu Thân 1968.

Tại các địa phương khác trong toàn tỉnh, cuộc chiến đấu giữa ta và địch nổ ra vô cùng quyết liệt, ta đã gây cho địch nhiều thiệt hại và thương vong. Quân ta chiến đấu kiên cường bám trụ, song với lực lượng mỏng, vũ khí trang bị ít hơn quân địch nên không kìm giữ được lâu. Tại mặt trận huyện Trảng Bom, đêm  31-1-1968, lực lượng vũ trang huyện tấn công tua cảnh sát ở ngã ba Trảng Bom - Cây Gáo diệt 1 tiểu đội địch, đồng thời nổ súng tấn công đồn Trảng Bom  do 1 đại đội bảo an chốt giữ. Trận đánh diễn ra quyết liệt suốt 1 ngày đêm, ta bắn cháy 4 xe tăng của địch.

Tại Vĩnh Cửu, ta tấn công vào chi khu Công Thanh (quận của địch) bao vây và làm chủ thị trấn 3 ngày. Du kích các xã Tân Phú, Thiện Tân, Tân Định, Lợi Hòa, Bình Hòa... cùng nhân dân truy lùng bọn ác ôn, phá rã các bộ máy tề ngụy. Nhưng sau đó địch đưa lực lượng từ Biên Hòa lên phản kích lại, ta bị thương vong nhiều, lực lượng bị tiêu hao phải vượt sông Đồng Nai rút về chiến khu Đ.

Tại mặt trận phân khu 4, 4 giờ sáng ngày 31-1-1968, lực lượng vũ trang của ta vượt sông Đồng Nai nổ súng tiến công vào các mục tiêu được chỉ định. Đoàn 10 rừng Sác đánh chìm một tàu quân sự trọng tải 10.000 tấn trên sông Lòng Tàu, bắn rơi 3 máy bay, 8 xe cơ giới. Pháo binh đoàn 10 bắn vào Bộ Tư lệnh Hải quân ngụy, chi khu Thủ Đức, chi khu Nhơn Trạch và kho bom thành Tuy Hạ gây cho địch nhiều thiệt hại.

Tại Long Thành, sáng mùng một Tết pháo binh phân khu 4 bắn vào sở chỉ huy, dinh quận trưởng, phá sập 3 lô cốt, làm chết 24 lính. Sau đó ta đánh đồn dân vệ Phước Long. Lực lượng ta làm chủ 5 khu đến 4 giờ sáng mới rút.

Tại Nhơn Trạch, ta bắn cối vào chi khu Nhơn Trạch, bao vây chi khu, vận động nhân dân xuống đường truy lùng bọn ác ôn. Ta lãnh đạo nhân dân dùng ba mũi bao vây bức rút bót Vũng Gấm, làm chủ được 10 ngày.

Sáng mùng một Tết, đại đội 270 cao su Bình Sơn đã bao vây đồn trung tâm ở nhà máy chế biến mủ. Chi bộ Bình Sơn phát động công nhân xuống đường treo băng cờ, khẩu hiệu, chỉ huy du kích cùng công nhân bao vây khu nhà máy, truy lùng bọn tề ác ôn, dân vệ.

Tại thị xã Long Khánh, trước giờ G, địch pháo kích vào Bảo Vinh, gây cho ta nhiều khó khăn, tuy nhiên các phương án tấn công vẫn được triển khai.

Rạng sáng ngày 1-2, ta và biệt động thị xã tấn công vào 3 mục tiêu: Khu 33 chiến thuật, trụ sở CIA Mỹ, Tòa hành chánh tỉnh Long Khánh. Lực lượng ta đánh sập 10 lô cốt, phá hủy một xe quân sự, 2 dãy trại lính, nhiều đồ dùng quân sự... và nhiều mục tiêu khác trên địa bàn tỉnh bị quân ta đánh chiếm gây cho địch nhiều thương vong. Tuy nhiên, sau đó địch phản kích đánh chiếm lại, cuộc chiến đấu giữa ta và địch diễn ra hết sức gay go ác liệt, cuối cùng do lực lượng và vũ khí mỏng hơn ta phải rút lui về căn cứ.

Cuối tháng 2 đến giữa tháng 3-1968, theo chỉ đạo của Ban chỉ huy mặt trận, lực lượng vũ trang của ta tiếp tục tấn công vào thị xã Long Khánh, đánh bằng pháo và đặc công tinh nhuệ, diệt nhiều sinh lực và phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh của địch.

Đợt 1 cuộc tổng tiến công và nổi dậy trên địa bàn tỉnh Biên Hòa, Long Khánh, phân khu 4 kết thúc.

Cuộc tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 trên địa bàn tỉnh U1 (thị xã Biên Hòa, huyện Vĩnh Cửu, huyện Trảng Bom), phân khu 4 (huyện Long Thành, huyện Nhơn Trạch, sở cao su Bình Sơn), Xuân Lộc, Long Khánh, Định Quán đã thể hiện quyết tâm lớn và nỗ lực cao của Đảng bộ và quân dân các địa  phương trong toàn tỉnh.

Cuộc tiến công đợt 1 tại địa  phương đảm bảo yếu tố bí mật, bất ngờ. Lần đầu tiên, lực lượng quân giải phóng xuất hiện và tấn công vào tận sào huyệt của địch, các căn cứ quân sự, cơ quan chỉ huy của địch trong thị xã, thị trấn, tiêu hao, tiêu diệt một số lực lượng khá lớn sinh lực và phương tiện chiến tranh của Mỹ ngụy, góp phần làm lung lay ý chí xâm lược của đế quốc Mỹ, buộc chúng phải chấp nhận ngồi vào đàm phán với ta tại Hội nghị Paris,

Hội nghị Trung ương Cục miền Nam lần thứ 6 vào tháng 3-1968 đã phân tích tình hình, những thắng lợi yếu kém trong đợt 1 đã đề ra chủ trương tiếp tục mở đợt tổng công kích - tổng khởi nghĩa đợt 2 tiến công vào các đô thị, thị xã, thị trấn.

Với tinh thần chấp hành Nghị quyết của Đảng, tuy trong tình hình còn khó khăn, các Tỉnh ủy đều quyết tâm chuẩn bị và huy động lực lượng thực hiện đợt 2 cuộc tổng công kích - tổng khởi nghĩa theo chỉ đạo.

Ngày 5-5-1968, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy đợt 2 Mậu Thân 1968 bắt đầu.

Các lực lượng bộ binh phân khu 4 đánh cầu Bình Lợi, cầu Sơn Thị Nghè, phá hư cầu xa lộ Sài Gòn làm gián đoạn giao thông địch.

Trung đoàn 4 thuộc Sư 5 Miền đánh diệt gọn tiểu đoàn 2 thuộc trung đoàn 43, sư 18 ngụy trên quốc lộ 20 (La Ngà), đồng thời tiến công diệt yếu khu Túc Trưng, trung đoàn pháo 724 ĐKB pháo kích vào kho Long Bình, gây nhiều thiệt hại cho địch. Vào đợt 3 cuộc tiến công và nổi dậy, nhiệm vụ của các Đảng bộ Bà Rịa - Long Khánh, phân khu 4, U1 là hoạt động hỗ trợ cho chiến dịch trọng điểm của Trung ương Cục trên hướng Tây Ninh - Long Bình. Trong tháng 8 và 9-1968, các lực lượng vũ trang của miền, tỉnh, phân khu 4 đã tập trung đánh vào các lộ giao thông, đặc biệt là lộ số 2 để ngăn chặn, kiềm chân trung đoàn 11 thiết giáp cơ động Mỹ ở Suối Trâm.

Đêm 22-8, các lực lượng tỉnh Bà Rịa - Long Khánh tấn công đồng loạt vào hầu hết các thị xã, chi khu, yếu khu của địch, thị xã Long Khánh, yếu khu Túc Trưng, Gia Ray và 26 đồn bót khác. Các chi bộ đã phát động 6.000 lượt quần chúng đào đường phá giao thông địch trên lộ 1,2,15... Ngày 1-10-1968, biệt động thị xã Long Khánh tập kích khu pháo binh 18 ngụy vừa xây dựng lại sau Tết Mậu Thân.