Công ty cao su Đồng Nai :
Trong nguồn "vàng trắng" hôm nay còn có những dòng máu đỏ...

Công ty cao su Đồng Nai đã thực sự có một vị thế chính trị, xã hội và vai trò hết sức quan trọng trong toàn ngành cao su Việt Nam. Lịch sử phát triển của ngành sản xuất cao su chiến lược này không thể tách rời với phong trào công nhân lao động, truyền thống đấu tranh hào hùng của giai cấp công nhân cao su miền Đông Nam bộ, mà tâm điểm vẫn là Đất Đỏ - Đồng Nai.

Khai thác và chế biến mủ cao su ở Công ty cao su Đồng Nai.

Công ty cao su Đồng Nai đã thực sự có một vị thế chính trị, xã hội và vai trò hết sức quan trọng trong toàn ngành cao su Việt Nam . Lịch sử phát triển của ngành sản xuất cao su chiến lược này không thể tách rời với phong trào công nhân lao động, truyền thống đấu tranh hào hùng của giai cấp công nhân cao su miền Đông Nam bộ, mà tâm điểm vẫn là Đất Đỏ - Đồng Nai.

* Đi lên từ "3 kiệt"

Tiền thân của Công ty cao su Đồng Nai ngày nay  là 12 đồn điền cao su gồm: An Lộc, Dầu Giây, Ông Quế, Bình Đa, Long Thành, Bình Lộc (thuộc Công ty S.I.P.H), Trảng Bom, Túc Trưng, Cây Gáo (thuộc Công ty L.C.D), Hàng Gòn (thuộc Công ty S.P.H.X.L), Cẩm Mỹ, Bình Sơn (thuộc Công ty S.P.T.R). Cả 4 công ty này đều có nhà máy chế biến riêng. Ông  Nguyễn Thành Châu, Giám đốc Công ty cao su Đồng Nai cho rằng, 30 năm trước đây khi tiếp quản toàn bộ đồn điền, nhà máy  do các công ty tư bản Pháp bỏ lại, ngành cao su Đồng Nai đang đứng trước một tình cảnh hết sức thê thảm. Nổi rõ nhất là tình trạng ... "3 kiệt". Vì, với chính sách bóc lột, kềm kẹp thật tàn tệ của các công ty tư bản Pháp, trên 10.000 công nhân cao su chí cốt với vườn cây, nhà máy cùng gia đình họ rơi vào tình cảnh thiếu đói trầm trọng. Còn 21.000 hécta cao su thì già cỗi, quá thời hạn khai thác, lại bị tàn phá nặng nề bởi chiến tranh nên từ lâu đã ... kiệt mủ. Đáng nói hơn là cả 4 nhà máy chế biến cao su đều tan hoang, không còn hoạt động được  vì đã cạn sạch vật tư, hóa chất.

Trong hồi ký  có tên "Đất Đỏ miền Đông", ông Lê Sắc Nghi - nguyên giám đốc đầu tiên của Công ty quốc doanh cao su Đồng Nai nhớ lại: "Trước thắng lợi to lớn của dân tộc ai cũng phấn khởi, song tình hình thực tế đời sống đang gặp khó khăn. Nhiều gia đình hết gạo ăn, vì Sở đã ngừng sản xuất gần một tháng. Công nhân cao su  từ trước tới nay vẫn nghèo khổ, làm ngày nào ăn ngày ấy, hết ngày  là hết gạo, hết tiền. Nay không làm việc, lấy gì nuôi sống gia đình... Trước tình hình đó, Khu ủy  phải quyết định trích ra 14 triệu đồng (tiền cũ) mua gạo cứu tế cho công nhân... Hàng loạt khó khăn mới đẻ ra: xe cộ hư hỏng,  thiếu thùng, dao cạo mủ, máy móc bọn tư sản Pháp tháo gỡ đưa về kho Vân Đồn ở Sài Gòn trong những ngày ta mở chiến dịch...".

* Cuộc bứt phá ngoạn mục

Nhắc lại những điều này để thấy sắc nét hơn sự tương phản của hình ảnh một Công ty cao su Đồng Nai ngày nay đang quản lý 13 nông trường, 3 xí nghiệp, 5 nhà máy chế biến, 1 bệnh viện, 1 trung tâm văn hóa. Diện tích vườn cây do công ty quản lý trong 25 năm qua được mở rộng ra đến 38.514 hécta trải dài  trên địa bàn 36 xã trong tỉnh, tăng gấp 2,58 lần so với tư bản Pháp quản lý cao su tại Đồng Nai trong 69 năm. Đặc biệt, từ một lực lượng lao động sống cảnh đọa đày:  "Bán thân đổi mấy đồng xu, thịt xương vùi gốc cao su mấy tầng", nay đội ngũ 14.934 cán bộ, công nhân cao su Đồng Nai đều sống trong những ngôi nhà đã "ngói hóa" có đầy đủ các tiện nghi sinh hoạt như xe gắn máy, tivi trong những cụm dân cư được quy hoạch,  có điện, nước, đường giao thông, nhà trẻ, trường học, hệ thống y tế cộng đồng ... Điều khó có thể ngờ là từ lớp cha anh làm "phu công tra", không có cả tên, chỉ được cai, xu gọi bằng con số, thì nay trong đội ngũ công nhân cao su Đồng Nai đã có đến 9.437 công nhân khai thác có tay nghề. Trong đó có những tên tuổi còn  vang danh ra cả nước... Đặc biệt,  công ty đã xây dựng được một đội ngũ trí thức bao gồm 190 người có trình độ đại học, 342 kỹ thuật viên. Qua đó, đã cải tạo và  xây dựng mới 10 dây chuyền mủ khối, một hệ thống mủ kem với công nghệ mới có công suất trên 42.000 tấn/năm. Cả 5 nhà máy chế biến đều được cấp giấy chứng nhận ISO 9001 phiên bản 2000. Những tên tuổi như: Kỹ sư Nguyễn Văn Hiệp (Xí nghiệp chế biến cao su); Nguyễn Trung Dũng, Trần Thành Long (Nhà máy Cẩm Mỹ); Đặng Ngọc Út, Phạm Văn Danh (Nhà máy Long Thành); Trần Văn Bình (Nhà máy An Lộc), Trần Yên (Nhà máy Dầu Giây), Từ Văn Thẩm (Nhà máy Xuân Lập)... được mọi người nhắc đến như những kỹ thuật viên  tiêu biểu trong việc cải tiến quy trình kỹ thuật chế biến, làm giảm giá thành. Hoặc ngay trong khâu xây dựng cơ bản vườn cây  đã xuất hiện những "chuyên gia" đạt tỷ lệ  cây tháp sống đến 99% như: Phạm Thị Thu, Hoàng Thị Bích Thảo (Nông trường Cẩm Đường); Vũ Viết Văn, Vũ Văn Thắng Lợi, Phạm Văn Tý (nông trường Bình Lộc), Nguyễn Đình Phương (nông trường Cẩm Mỹ)...

Còn một điều hết sức đáng nể là Công ty cao su Đồng Nai có một hệ thống chính trị rất là vững mạnh. Đảng bộ công ty có  974 đảng viên, 20 chi đảng bộ cơ sở nhiều năm liền được công nhận trong sạch vững mạnh; tổ chức công đoàn có 20 cơ sở với 14.087 đoàn viên; Đoàn thanh niên CS.HCM của công ty nay đã phát triển lên đến 2.835 đoàn viên. Nổi bật là với gần 750 bảo vệ chuyên trách, công ty đã hình thành 13 tiểu đoàn dân quân tự vệ, 1 tiểu đoàn công binh. Đặc biệt, trong mỗi tiểu đoàn còn có cả lực lượng như: tự vệ hóa học, tự vệ quân báo - trinh sát, tự vệ phòng không, tự vệ công binh, tự vệ vận tải... Các tiểu đoàn đều lập kế hoạch tác chiến cho mọi tình  huống.

Bức tranh  đổi mới hết sức ngoạn mục này đã được Ban giám đốc Công ty cao su Đồng Nai khẳng định: "Đây là thắng lợi  toàn diện bao gồm cả kinh tế, chính trị và xã hội". Đồng thời, cũng cho rằng: "Thi đua là một  biện pháp cực kỳ quan trọng. Là động lực, là đòn bẩy nhằm  thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội của công ty trong các năm qua". Do vậy, ở Công ty cao su Đồng Nai không khí thi đua lúc nào cũng rộn ràng, sôi nổi. Nhiều nội dung thi đua đã trở thành phong trào có sức thu hút lớn như: "Phong trào phát huy sáng kiến kỹ thuật, áp dụng khoa học kỹ thuật và tiết kiệm", "Phong trào luyện tay nghề, thi thợ giỏi"... đã làm xuất hiện nhiều tập thể giành giải đồng đội trong hội thi cạo mủ, những "bàn tay vàng"...

* Phát huy truyền thống cách mạng

Có lẽ không có nơi đâu mà tên đất, tên đồn điền lại gắn liền với nhiều cuộc đấu tranh phản kháng đòi dân chủ, dân sinh và sau đó là những trận đánh vang lừng tên tuổi như ở vùng đất cao su Đồng Nai! Ngay từ khi bọn thực dân Pháp đặt chân đến thực hiện chính sách cướp đất, lập đồn điền, tên xếp Tây gian ác Đờ Lăng Xoa đã bị bà con dân tộc Châu Ro nổi dậy bắt đem chặt đầu, bêu trên núi (đến bây giờ ngọn núi nhỏ sau làng Cấp Rang, nay thuộc xã Suối Tre vẫn được người dân gọi là núi... "đầu Tây"). Hoặc liên tiếp nổ ra khắp các đồn điền hành động trốn sở, chém giết, bọn chủ, xếp, xu, cai... của từng cá nhân, sau đó là những bãi công tập thể, có những vụ đông đến 500 công nhân như ở đồn điền Cam Tiêm nhưng đều mang tính tự phát.

Nhiều nhà hoạt động cách mạng cũng đã có mặt khá sớm ở các đồn điền cao su Đồng Nai. Đặc biệt, sau ngày 3-2-1930 (ngày Đảng Cộng sản việt Nam được thành lập), nhiều cán bộ của Xứ ủy Nam bộ đã liên tiếp tìm đến các đồn điền cao su để xây dựng cơ sở Đảng. Trong đó có các đồng chí : Nguyễn Xuân Cừ, Nguyễn Đức Văn về Xuân Lộc; Nguyễn Văn Nghĩa, Phạm Văn Thuận, Trương Văn Bang, Trần Văn Cừ đến Hàng Gòn, Cam Tiêm, Suối Rết, chợ Cầu... Đồn điền cao su Bình Sơn có Vũ Khánh (tự Phô); Suối Tre, An Lộc có Hồ Văn Đại; đồn điền Bình Lộc, Dầu Giây có Nguyễn Văn Long... Từ đó, phong trào đấu tranh có tổ chức của công nhân cao su lớn mạnh cả về số lượng lẫn chất lượng. Những cuộc bãi công ở sở Dầu Giây, An Lộc, Bình Lộc, Túc Trưng, Cây Gáo đều buộc được chủ chấp nhận yêu sách. Bên cạnh đó, những trận đánh giành thắng lợi vang dội ở Trảng Táo, Bàu Cá, Bảo Chánh, Cây Gáo... liên tục nổ ra. Tự vệ công nhân cao su Bình Đa, Xà Bang, Bình Lộc, Cẩm Mỹ với những hoạt động táo bạo như diệt ác, phá xe, đốt sở... trở thành nỗi kinh hoàng đối với bọn thực dân thống trị. Nhiều công nhân cao su đã cầm súng đứng lên. Binh lính địch phải run sợ khi nghe đến tên Đinh Quang Ân - người thợ máy Sở cao su Cẩm Mỹ. Chúng gọi anh là "hùm xám Xuân Lộc". Nhiều công nhân như:Phạm Văn Hy, Huỳnh Thị Phượng, Nguyễn Thị Điều (Năm Bình Minh), Lê Sắc Nghi, Ba Tòng, Nguyễn Thị Út Lan, Năm Mai, Nguyễn Công Tài, Nguyễn Thành Châu, Võ Hữu, Châu Văn Buôn... đã đường hoàng bước lên vũ đài chính trị với cương vị là cán bộ lãnh đạo, chỉ huy lực lượng công nhân tự vệ ngang nhiên đối mặt với quân thù. Cùng với quân dân Đồng Nai, những thắng lợi giòn giã đã liên tiếp nổ ra trên vùng đất cao su: Bình Sơn, Cây Gáo, Xà Bang, Cẩm Mỹ, Bình Lộc, Ông Quế, Hàng Gòn, Dầu Giây... để đồng hành cùng cả nước mở toang "cánh cửa thép Xuân Lộc" góp phần hoàn thành sự nghiệp giải phóng miền Nam.

Bùi Thuận