Đề xuất quy định cụ thể chế độ, chính sách cho người làm công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế

Đóng góp ý kiến về chế độ, chính sách cho người làm công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, nhiều ĐBQH đề xuất cần cân nhắc quy định hợp lý hơn, có thể theo hướng khoán việc hoặc làm rõ hơn căn cứ xác định mức phụ cấp, điều kiện được hưởng, cũng như nguồn kinh phí chi trả.

Quang cảnh phiên họp

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 11-4, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Đề cập về quy định cụ thể chế độ, chính sách cho người làm công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế được quy định tại Điều 18 của dự thảo Nghị quyết, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh - Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh khẳng định, đây là việc làm cần thiết, thể hiện sự quan tâm và chăm lo đối với đội ngũ này bởi tính chất công việc phức tạp và đòi hỏi chuyên môn cao. Tuy nhiên, đại biểu Hồng Hạnh có một số ý kiến đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ thêm một số nội dung:

Thứ nhất, trường hợp UBND cấp tỉnh được xác định là cơ quan chủ trì theo quy định tại Điều 12, UBND cấp tỉnh sẽ giao cơ quan đã tham mưu vụ việc bị kiện thực hiện các nhiệm vụ của cơ quan chủ trì theo Điều 12 Nghị quyết này.

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh đóng góp ý kiến tại phiên họp

Thứ hai, về thời gian hưởng các chế độ chính sách. Theo quy định tại khoản 3 Điều 18 thì người không có vị trí việc làm về phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế được giao chủ trì giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế hoặc người tham gia Tổ công tác liên ngành, ngoài chế độ lương, phụ cấp đang hưởng, thì được hưởng phụ cấp tăng thêm hằng tháng bằng 100% mức lương hiện hưởng trong thời gian trực tiếp tham gia giải quyết vụ việc theo quyết định của Cơ quan chủ trì.

Tuy nhiên, theo đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh, từ thực tiễn tham gia các vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế phát sinh trên địa bàn TP Hồ Chí Minh, mỗi vụ việc phát sinh thường kéo dài, có khi kéo dài 4 - 5 năm. Trong tổng thời gian đó, công chức không có vị trí việc làm về phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, dù là người trực tiếp tham gia giải quyết tranh chấp, nhưng không thể dành toàn thời gian cho vụ việc, nhất là khi đã chọn được tổ chức tư vấn luật. Do đó, chế độ chính sách đối với nhóm này cần cân nhắc quy định hợp lý hơn, có thể theo hướng khoán việc (như Nghị quyết 197 về kinh phí cho công tác xây dựng pháp luật, hoặc ở địa phương thì giao cho HĐND thành phố quy định theo các nguyên tắc quy định trong Nghị quyết này).

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh nêu quan điểm

Đóng góp ý kiến về cơ chế đặc thù về thu nhập cho cho người làm công tác phòng ngừa, giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế được quy định tại Điều 18 dự thảo Nghị quyết, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà – Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh cho rằng, dự thảo Nghị quyết đang đề xuất cơ quan chủ trì là cơ quan có biện pháp bị kiện (tức là các Bộ, ngành, địa phương để xảy ra vụ kiện) hoặc cơ quan quản lý đầu tư nước ngoài (trong trường hợp cơ quan có biện pháp bị kiện là cơ quan tiến hành tố tụng). Do đó, xét về bản chất, người trực tiếp làm công tác giải quyết tranh chấp là công chức thuộc Bộ, ngành, địa phương. Việc quy định chế độ chính sách đãi ngộ như dự thảo Nghị quyết là chưa hợp lý, do người làm công tác giải quyết tranh chấp của cơ quan đại diện pháp lý (Bộ Tư pháp) làm công tác tư vấn, hỗ trợ giải quyết vụ kiện thì được áp dụng chế độ phụ cấp 300%, trong khi cơ quan chủ trì giải quyết vụ kiện, thành viên Tổ công tác liên ngành, thành viên Ban Chỉ đạo liên ngành là cơ quan chịu trách nhiệm chính lại không được áp dụng.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Nghị quyết số 197/2025/QH15 đã quy định về một số đối tượng được hưởng hỗ trợ hằng tháng bằng 100% mức lương theo hệ số lương hiện hưởng (không bao gồm phụ cấp), trong đó bao gồm lãnh đạo, công chức, sĩ quan thuộc lực lượng vũ trang có vị trí việc làm giải quyết tranh chấp quốc tế. Đề xuất như dự thảo sẽ dẫn đến việc quy định các mức hỗ trợ khác nhau cho cùng một vị trí việc làm. Vì vậy, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà nêu quan điểm, mức hỗ trợ 100% như quy định tại Nghị quyết số 197/2025/QH15 là phù hợp.

Đại biểu Dương Khắc Mai, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng

Liên quan đến chế độ, chính sách cho cho người làm công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, đại biểu Dương Khắc Mai  - Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng đề nghị làm rõ hơn căn cứ xác định mức phụ cấp, điều kiện được hưởng, cũng như nguồn kinh phí chi trả. Đồng thời, cần cụ thể hóa tiêu chí đầu tư trang thiết bị, tránh tình trạng quy định chung chung dẫn đến lãng phí hoặc khó triển khai. Bên cạnh đó, các quy định về miễn, giảm trách nhiệm cần được thiết kế chặt chẽ, có tiêu chí rõ ràng và cơ chế giám sát phù hợp, nhằm tránh bị lạm dụng, đồng thời vẫn bảo đảm khuyến khích cán bộ chủ động, sáng tạo trong thực thi nhiệm vụ.

Chế độ chính sách được nghiên cứu trên kinh nghiệm quốc tế

Giải trình ý kiến của các ĐBQH liên quan đến chế độ, chính sách cho cho người làm công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng khẳng định, thực tế thời gian qua cho thấy, những người làm công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế thường là kiêm nhiệm và cũng thiếu kinh nghiệm tranh tụng quốc tế. Cho nên là dự thảo cũng đề xuất thành lập Trung tâm phòng ngừa, giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế là một đơn vị chuyên trách để hỗ trợ pháp lý và kỹ thuật cho các Bộ, ngành, địa phương. Điều đó giúp giảm thiểu sự phụ thuộc vào luật sư nước ngoài. Trong dự thảo Nghị quyết đã cải cách quy trình hành chính, khắc phục sự chậm trễ trong việc thuê luật sư; xây dựng chiến lược pháp lý, cho phép các cơ chế đặc thù trong mua sắm dịch vụ pháp lý, thuê luật sư...

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng giải trình ý kiến của các ĐBQH nêu

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, việc xây dựng giải quyết về cơ chế, chính sách cho cho người làm công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế phù hợp cũng là thực hiện chủ trương của Đảng cũng được xác định trong Chỉ thị 33 ngày 21-5-2024 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối công tác phòng ngừa các tranh chấp đầu tư quốc tế và gần đây nhất thì Bộ Chính trị cũng đã cho ý kiến và đồng ý chủ trương.

Quá trình xây dựng, giải quyết về cơ chế, chính sách sách cho cho người làm công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế đã được cơ quan soạn thảo dự thảo Nghị quyết phối hợp với các Bộ ngành dựa trên tham khảo kinh nghiệm của quốc tế, tương thích với các khuyến nghị tại các bộ công cụ phòng ngừa, giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế của Ủy ban Luật Thương mại Quốc tế của Liên hợp quốc năm 2025.

Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên khẳng định, đa số ĐBQH đánh giá cao tinh thần chủ động, trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo, chủ trì thẩm tra trong chuẩn bị, cập nhật và bổ sung kịp thời hồ sơ dự thảo nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu kết luận phiên họp

Các ĐBQH đều thống nhất về sự cần thiết phải ban hành nghị quyết của Quốc hội nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, tạo cơ sở pháp lý thống nhất, đồng bộ để chủ động phòng ngừa, cảnh báo từ sớm các nguy cơ tranh chấp, bảo đảm thực hiện nghiêm các cam kết quốc tế và bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc, củng cố môi trường đầu tư, ổn định, minh bạch và uy tín quốc gia trong hội nhập quốc tế. Đồng thời, các ĐBQH cơ bản nhất trí với những nội dung lớn của dự thảo Nghị quyết và ý kiến tiếp thu, giải trình bước đầu của Bộ Tư pháp. Bên cạnh đó, các đại biểu cũng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, chỉnh sửa, bổ sung một số nội dung để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết cả về nội dung chính sách và kỹ thuật lập pháp, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật...

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị ngay sau phiên họp này, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội khẩn trương tổ chức tổng hợp đầy đủ ý kiến của các ĐBQH ở cả Tổ, hội trường và có thể có những ý kiến bằng văn bản gửi đến Chính phủ và các cơ quan có liên quan để nghiên cứu, tiếp thu, giải trình. Đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp chặt chẽ với cơ quan chủ trì thẩm tra là Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cũng như các cơ quan liên quan khẩn trương nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ, giải trình thấu đáo các ý kiến của các ĐBQH để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua vào cuối Kỳ họp này.

Nguồn: Cổng TTĐT Quốc hội Việt Nam