Sử dụng dữ liệu hình ảnh trong khoang chở khách: Cần hàng rào pháp lý mạnh mẽ để bảo vệ quyền riêng tư

Chiều 17-11, tiếp tục Kỳ họp thứ 10, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến an ninh, trật tự. Cho ý kiến về Luật Trật tự, an toàn giao thông, đại biểu Quốc hội đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động đối với quy định về ghế an toàn cho trẻ em trên ô tô; bổ sung hàng rào pháp lý mạnh mẽ để bảo vệ quyền riêng tư khi sử dụng dữ liệu hình ảnh trong khoang chở khách; đồng thời đề xuất có một hệ thống biển báo giao thông tạm thời cảnh báo độ sâu tại các điểm ngập ở đô thị...

Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Trần Quang Phương điều hành nội dung thảo luận

Vẫn còn băn khoăn về quy định ghế an toàn cho trẻ em trên ô tô

Theo Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến an ninh, trật tự, dự thảo luật gồm 12 điều, trong đó sửa đổi, bổ sung 136/570 điều và bổ sung 02 điều mới tại 10 luật liên quan đến an ninh, trật tự.

Cho ý kiến về Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đại biểu Hà Sỹ Đồng, đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị cho biết, Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ yêu cầu phải có thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em, quy định này áp dụng cho tất cả các loại xe ô tô kể cả taxi, sẽ có hiệu lực từ ngày 1-1-2026. Nếu vi phạm, lái xe sẽ bị phạt từ từ 800 nghìn đến 1 triệu đồng.

Đại biểu Hà Sỹ Đồng – Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị phát biểu

Đại biểu cho biết, hầu hết các nước phát triển có quy định này và được xác định là mang lại lợi ích xã hội. Tuy nhiên ở các nước, tỷ lệ sử dụng ô tô rất cao và hầu như không có xe máy, trong khi đó ở Việt Nam tỷ lệ sử dụng xe máy cao. Theo đại biểu, nếu quy định ghế trẻ em quá cứng nhắc có thể khiến nhiều gia đình buộc phải chở trẻ em bằng xe máy thay vì đi ô tô hoặc taxi, khi đó rủi ro tai nạn cho trẻ em còn cao hơn. Đại biểu lấy ví dụ tại Indonesia hay Philippine khi quy định bắt buộc phải có ghế riêng cho trẻ em thì tỷ lệ phụ huynh chở trẻ em bằng xe máy tăng 15-30%. Ví thế, đại biểu đề nghị cân nhắc từ kinh nghiệm của nhiều nước.

Thêm nữa, theo quy chuẩn 123/2024 của Bộ Giao thông vận tải, ghế trẻ em có từ 4 đến 5 kích thước khác nhau phụ thuộc vào cân nặng của trẻ. Nếu yêu cầu taxi trang bị ghế trẻ em thì mỗi chiếc taxi phải có ít nhất 4 ghế khác kích cỡ. "Điều này là hoàn toàn bất khả thi", theo đại biểu.  Đại biểu đặt vấn đề, "thực tế cho thấy, taxi phục vụ khách du lịch và thường kết hợp với các hình thức vận tải khác như máy bay. Nếu yêu cầu cha mẹ mang theo ghế trẻ em, thì sẽ phải mang lên máy bay và phải mang theo ghế trong suốt chuyến du lịch. Nếu yêu cầu hãng taxi phải có ghế trẻ em, cũng không thể đáp ứng khi gia đình có 2 trẻ trở lên".

Toàn cảnh Phiên họp

“Một số gia đình nghèo không có xe ô tô cá nhân sẽ phải gọi taxi đưa trẻ đi tiêm chủng, khám chữa bệnh khi đau ốm hoặc đi đường trời mưa rét. Số lượng taxi có trang bị ghế trẻ em thường ít nên đặt xe khó hơn, thời gian và quãng đường di chuyển không có khách cao hơn nên giá cước cũng tăng cao hơn và chi phí này sẽ đổ lên đầu các gia đình nghèo", đại biểu Hà Sỹ Đồng nêu quan điểm.

Còn khoảng trống về nguyên tắc sử dụng dữ liệu hình ảnh trong khoang chở khách

Đại biểu Chu Thị Hồng Thái, Đoàn ĐBQH tỉnh Lạng Sơn cho biết, tại điểm h khoản 1 Điều 7 Luật Trận tự, an toàn giao thông đường bộ đã bổ sung cơ sở dữ liệu hành trình trong khoang chở khách. Theo đó, xe ô tô từ 8 chỗ trở lên kinh doanh vận tải phải lắp thiết bị giám sát hành trình, có ghi nhận hình ảnh khoang chở khách. Dự thảo luật cũng quy định tương đối đầy đủ về hệ thống thu thập, ghi, lưu trữ và truyền dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình và thiết bị ghi nhận hình ảnh trên phương tiện. Điều 71 cũng quy định rõ mục đích sử dụng dữ liệu nhằm đảm bảo trật tự, an toàn giao thông và xử lý vi phạm, giao Bộ Công an xây dựng, quản lý, bảo đảm an ninh, an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và kết nối chia sẻ dữ liệu của các cơ quan liên quan. Đây là những quy định quan trọng, tạo nền tảng pháp lý cho việc quản lý dữ liệu trong hoạt động giao thông.

Đại biểu Chu Thị Hồng Thái – Đoàn ĐBQH tỉnh Lạng Sơn phát biểu

Tuy nhiên, pháp luật hiện hành và dự thảo luật vẫn còn "khoảng trống" liên quan đến nguyên tắc sử dụng dữ liệu hình ảnh trong khoang chở khách - một loại dữ liệu nhạy cảm liên quan trực tiếp đến quyền riêng tư của hành khách. Trong khi đó khoản 2, Điều 71 mới mô tả loại dữ liệu và luồng dữ liệu nhưng chưa quy định rõ chủ thể được truy cập dữ liệu, điều kiện truy cập, cơ chế kiểm soát truy cập, cũng như yêu cầu cấm sử dụng hoặc chia sẻ dữ liệu ngoài phạm vi pháp luật cho phép. "Khoảng trống" này có thể dẫn tới lạm dụng sử dụng sai mục đích, hoặc chia sẻ trái phép dữ liệu hình ảnh, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung vào cuối khoản 2, Điều 71 theo hướng: Việc thu thập, lưu trữ, khai thác, sử dụng và chia sẻ dữ liệu thu được từ thiết bị giám sát hành trình và thiết bị ghi nhận hình ảnh trên phương tiện bao gồm dữ liệu hình ảnh người lái xe và khoang chở khách phải được thực hiện đúng mục đích phục vụ công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông; xử lý vi phạm đúng thẩm quyền được kiểm soát và truy cập; không được sử dụng, cung cấp dữ liệu ngoài phạm vi cho phép.

Đại biểu tham gia Phiên họp

“Việc bổ sung này sẽ tạo hàng rào pháp lý mạnh mẽ nhằm bảo vệ quyền riêng tư của hành khách và lái xe; đồng thời phù hợp với thông lệ quốc tế. Đề nghị Bộ Công an khi nghiên cứu quy định cụ thể trong văn bản hướng dẫn thi hành về quy trình thu thập, lưu trữ, mã hóa, khai thác, chia sẻ và truy cập dữ liệu cần xác định rõ thẩm quyền truy cập, thời hạn lưu trữ, trách nhiệm bảo vệ dữ liệu cá nhân và cơ chế giám sát việc sử dụng dữ liệu, bảo đảm không để xảy ra lạm dụng hoặc sử dụng sai mục đích", đại biểu kiến nghị.

Cùng quan điểm trên, đại biểu Phạm Văn Hòa,  Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp cũng đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, đánh giá kỹ tác động đối với quy định lắp đặt thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi hình ảnh khoang chở khách đối với xe chở khách từ 8 chỗ trở lên. Bởi quy định này có liên quan đến quyền con người, cần có đánh giá khách quan, khảo sát ý kiến, lấy ý kiến đối tượng chịu tác động và sự cần thiết bổ sung quy định  này.

Đề xuất có một hệ thống biển báo giao thông tạm thời cảnh báo độ sâu tại các điểm ngập ở đô thị

Góp ý hoàn thiện Điều 7, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh, Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai đề nghị bổ sung thẩm quyền Bộ trưởng Bộ Xây dựng ban hành văn bản riêng lẻ đối với quy chuẩn về giao thông, khi Quy chuẩn quốc gia về báo hiệu đường bộ chưa đủ điều kiện để sửa đổi, bổ sung. Lý do được đại biểu nêu ra là hiện có một bất cập đối với biển hướng dẫn lên cao tốc. Cụ thể, trước đây, tại nhiều điểm lên cao tốc chỉ có một hướng lên nên biển hướng dẫn chưa có thông tin hướng đi, nhưng hiện nay hầu hết các nút giao đường cao tốc có cầu vượt tạo ra hai lối đi theo hai hướng. Trong khi đó, biển báo hiện tại không có hướng dẫn lối đi nên lái xe dễ bị "nhầm" lối lên cao tốc, có trường hợp phải đi 40 km mới có lối để quay lại được. Vì vậy, đại biểu đề nghị biển hướng dẫn lên cao tốc cần được điều chỉnh để nội dung hướng dẫn thể hiện rõ "hướng đi" và tên địa danh sắp đến theo mỗi hướng, tránh việc lái xe bị "nhầm" hướng.

Đại biểu cũng nêu thực tế tình trạng ngập lụt ở đô thị xảy ra thường xuyên, khi mưa lớn hay những ngày triều cường cao làm cho tình trạng tắc đường ở đô thị ngày càng trầm trọng hơn, ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập, công việc, thiệt hại đến phương tiện giao thông cũng rất lớn. Trong khi đó, việc phòng, chống ngập lụt cần số vốn lớn và thời gian dài, do đó đại biểu cho rằng, cần có cảnh báo độ sâu ở các điểm ngập, được vẽ lên các cột biển báo; ngành giao thông cần có mô hình cảnh báo tổ chức giao thông qua điểm ngập nước. Khi bị ngập, tùy theo mức độ mà người điều khiển giao thông hay Trung tâm quản lý và điều hành giao thông dùng biển báo điện tử hướng dẫn các loại xe có khả năng vượt nước phù hợp được phép đi qua điểm ngập, trong đó có ưu tiên xe vận tải công cộng để kịp lộ trình. Các loại xe còn lại được hướng dẫn chuyển hướng đi theo đường vòng theo lộ trình để thoát ra khỏi điểm ngập hoặc được tổ chức quay đầu xe, tránh gây ách tắc, tránh bị ngập nước hư họng xe.

“Để thực hiện điều này, Bộ Xây dựng cần có một hệ thống biển báo giao thông tạm thời. Các nước thường có hệ thống biển báo giao thông tạm thời với màu nền là màu nâu hoặc màu cam, để phân biệt với các biển báo thông thường. Hiện nay quy chuẩn của chúng ta cũng chưa có loại biển báo này. Biển báo tạm thời cũng được dùng để phân luồng giao thông khi sửa đường hoặc khi có tai nạn”, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh đề xuất.

Đại biểu tham gia Phiên họp

Đại biểu Nguyễn Văn Cảnh cho biết, thực tế cho thấy, phương tiện lưu thông qua các ngõ nhỏ, các điểm giao nhau bị hạn chế về tầm nhìn nên rất dễ xảy ra tai nạn. Có ngõ mỗi ngày xảy ra 4 đến 5 vụ  tai nạn gây chấn thương cho lái xe, hư hỏng phương tiện và nhà dân. Do đó, đại biểu đề nghị đối với các ngõ nhỏ thường xuyên xảy ra tai nạn nếu không cắm biển phân biệt đường ưu tiên thì cần sơn vạch nhường đường để đảm bảo an toàn giao thông qua các ngõ nhỏ. Tuy nhiên, luật hiện hành cũng chưa quy định báo hiệu đường bộ bằng hình thức này, do đó đại biểu đề nghị bổ sung vào khoản 1, Điều 11 cụm từ “vạch sơn thể hiện biển báo hiệu đường bộ”. Việc bổ sung như vậy để Bộ Xây dựng có căn cứ ban hành quy chuẩn về hình thức báo hiệu bằng vạch sơn.

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung vào khoản 13, Điều 11 thẩm quyền của Bộ Xây dựng trong việc ban hành quy định báo hiệu đường bộ khác với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về báo hiệu đường bộ; quyết định áp dụng thí điểm quy định trong Công ước về biển báo và tín hiệu đường bộ, nhằm đảm bảo trật tự an toàn giao thông...

Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang phát biểu giải trình vấn đề đại biểu nêu

Giải trình vấn đề đại biểu nêu liên quan đến Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, tiếp thu ý kiến ý kiến của đại biểu về quy định xe kinh doanh vận tải phải lắp thêm các thiết bị ghi nhận hình ảnh trong khoang chở khách, Ban Soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động kỹ lưỡng, đầy đủ về nội dung này. Bộ trưởng cũng cho biết, việc sửa đổi quy định này cũng căn cứ vào thông lệ quốc tế, với mục tiêu cuối cùng là đảm bảo an toàn cho hành khách tham gia giao thông trên các phương tiện công cộng.

Về băn khoăn của đại biểu trong việc sử dụng dữ liệu ghi âm, ghi hình, Bộ trưởng Bộ Công an khẳng định, các dữ liệu sẽ được bảo vệ theo quy định của pháp luật. Dự thảo luật chỉ quy định lắp đặt thiết bị ghi âm, ghi hình đối với khoang công cộng, như xe bus hay xe vận tải hành khách đường dài, để phòng ngừa hoạt động vi phạm pháp luật hoặc những hành vi xâm phạm đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội. Tiếp thu ý kiến đại biểu, Ban soạn thảo sẽ tiếp tục đánh giá tác động kỹ lưỡng, quy định cụ thể đối với từng loại phương tiện.

Đại biểu tham gia Phiên họp

Thông tin về nội dung đại biểu nêu quy định việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, trên thế giới hiện nay các xe đều có thiết bị giám sát hành trình, do đó sẽ có quy định cụ thể để đảm bảo tất cả những phương tiện giao thông chịu tác động của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ phải tuân thủ các quy định pháp luật để đảm bảo an toàn cho người tham gia giao thông và an toàn cho những người trên phương tiện giao thông.

“Cơ quan soạn thảo cũng sẽ tiếp tục rà soát 10 luật có liên quan đến an ninh, trật tự được sửa đổi, bổ sung, bảo đảm phù hợp với kết quả sắp xếp, tổ chức bộ máy nhà nước, chính quyền địa phương hai cấp, thể chế hóa đầy đủ chủ trương đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính và thống nhất với hệ thống pháp luật”, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang khẳng định.

Nguồn: Quochoi.vn