Hành vi phạm tội cướp tài sản và tội công nhiên chiếm đoạt tài sản?

Thời gian qua, tòa soạn Báo Đồng Nai nhận được nhiều thư bạn đọc xa, gần hỏi: "Hành vi như thế nào phạm tội cướp tài sản (Điều 133 Bộ luật hình sự) và hành vi ra sao là phạm tội công nhiên chiếm đoạt tài sản (Điều 137 BLHS)". Luật sư Nguyễn Văn Cận (Văn phòng luật sư Như Sơn) giới thiệu đến bạn đọc một trường hợp cụ thể.

Ngày 13-7-2008, 3 anh em Nguyễn Văn Tấn (SN 1981), Nguyễn Văn Tài (SN 1988), Nguyễn Văn Tuấn (SN 1994) và Hoàng Văn Thắng (SN 1988) ngụ tại xã Đông Hà, huyện Đức Linh, tỉnh Bình Thuận vào khu vực rừng tràm Vĩnh Hưng thuộc lâm trường Xuân Lộc quản lý cưa trộm 1 cây tràm (0,94m3). Sau đó, cả nhóm dùng xe đạp thồ đem đến lô cao su cất giấu. Khi đang vận chuyển khúc gỗ cuối cùng thì bị lực lượng bảo vệ lâm trường phát hiện truy bắt. 4 tên bỏ chạy, riêng Tấn và Tài bị bảo vệ rượt đuổi và dùng cây đánh trúng người.

Sau khi chạy thoát, Tài về nhà gọi thêm Hoàng Văn Định (SN 1986), Hà Văn Bình (SN 1986) vào lấy lại xe đạp thồ. Vào đến nơi giấu gỗ thì gặp Thắng, Tấn, Tuấn, Tài đề nghị: "Lúc nãy bảo vệ lâm trường đuổi đánh tôi nên bây giờ vào đánh lại trả thù", và cả bọn đồng ý. Khi phát hiện anh Bùi Thanh Hương, tổ trưởng tổ bảo vệ lâm trường đang đứng nghe điện thoại tại đường lô cao su thì Tài hô cả bọn xông vào đánh, chém. Riêng Thắng, thấy điện thoại di động của anh Hương làm rơi thì lấy bỏ vào túi mang về.

Kết quả, anh Hương bị thương tích 39% (thương tật tạm thời) và Tòa án nhân dân huyện Xuân Lộc xét xử sơ thẩm tuyên: Thắng 8 năm 8 tháng tù giam với 3 tội danh cướp tài sản, cố ý gây thương tích; trộm cắp tài sản; Tài 6 năm 10 tháng tù giam; Tấn 5 năm 2 tháng tù giam về tội trộm cắp tài sản và cố ý gây thương tích. Bình 2 năm tù giam, Định 2 năm tù cho hưởng án treo, Tuấn 1 năm 6 tháng tù cho hưởng án treo về tội cố ý gây thương tích.

Bị cáo Tài, Thắng, Tấn kháng cáo đối với tội danh cướp tài sản và xin giảm nhẹ hình phạt với 2 tội danh cố ý gây thương tích và trộm cắp tài sản. Theo đề nghị của luật sư bảo vệ cho bị cáo Thắng, Tài, Tấn: Hành vi lấy điện thoại di động của nạn nhân Hương của bị cáo Thắng chỉ cấu thành tội công nhiên chiếm đoạt tài sản, chứ không phải phạm tội cướp tài sản như cáo trạng của Viện kiểm sát đề nghị truy tố. Bởi theo Điều 133 BLHS quy định hành vi cướp tài sản: Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc hoặc có hành vi khác làm cho người bị tấn công lâm vào tình trạng không thể chống cự được nhằm chiếm đoạt tài sản... Trường hợp của bị cáo Thắng không có mục đích chiếm đoạt tài sản của người bị hại mà là tìm bị hại trả thù, khi bị hại làm rơi tài sản bị cáo Thắng mới nảy sinh ý định và lấy tài sản. Hơn nữa, khi bị cáo lấy điện thoại di động, nạn nhân có nhìn thấy nhưng không có hành vi chống trả nên bị cáo chỉ phạm tội công nhiên chiếm đoạt tài sản (Điều 137 BLHS). Đồng thời, các bị cáo trên chưa được tòa sơ thẩm xem xét các tình tiết giảm nhẹ, như: chủ động đầu thú, người bị hại có đơn bãi nại, 2 bị cáo Tài và Tấn là lao động chính, khi bị bắt gia đình lâm vào hoàn cảnh khó khăn, gia đình các bị cáo đã có trách nhiệm hỗ trợ tiền trong quá trình điều trị cho người bị hại, phạm tội lần đầu, hành vi phạm tội đơn giản, cha bị cáo là thương binh, gia đình có công với cách mạng, thành thật khai báo...

Qua xét xử phúc thẩm, Tòa án nhân dân tỉnh xem xét và cho các bị cáo được hưởng các tình tiết giảm nhẹ theo quy định của pháp luật và bị cáo Thắng vẫn phạm tội cướp tài sản nhưng do mang tính nhất thời, cơ hội, mức độ chiếm đoạt không quyết liệt nên chỉ áp dụng hình phạt 1 năm 6 tháng cho tội danh này (Tòa sơ thẩm là 3 năm tù). Do đó, Hội đồng xét xử tuyên án: Bị cáo Thắng còn 4 năm 8 tháng tù giam, Tấn 3 năm 8 tháng tù giam, Tài 6 năm 10 tháng tù giam (không đổi), Bình và Định 1 năm tù cho hưởng án treo. Riêng bị can Tuấn được miễn hình phạt vì tham gia với vai trò giúp sức, khi phạm tội chỉ mới 14 tuổi 7 tháng, đang là học sinh, tự ra đầu thú.

Thành Nhân