Nuôi trồng, khai thác thủy sản phải đúng quy định

Hoạt động thủy sản bao gồm hoạt động nuôi trồng, khai thác thủy sản. Để hoạt động này đi vào nền nếp, được kiểm soát chặt chẽ, Chính phủ ban hành Nghị định số 41/2026/NĐ-CP, ngày 25-1-2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thủy sản (gọi tắt là Nghị định số 41) có hiệu lực kể từ ngày ban hành.

Hoạt động khai thác thủy sản phải gắn liền với công tác bảo vệ, duy trì nguồn lợi thủy sản tại các vùng đánh bắt. Ảnh minh họa: Đoàn Phú

Nghị định số 41 có 7 chương, 57 điều, bãi bỏ và thay thế nhiều quy định không còn phù hợp trong hoạt động nuôi trồng, khai thác thủy sản hiện tại.

Nhiều quy định bị bãi bỏ

Nghị định số 41 bãi bỏ Nghị định số 26/2019/NĐ-CP, ngày 8-3-2019 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thủy sản; Nghị định số 12/2020/NĐ-CP, ngày 20-1-2020 của Chính phủ; Nghị định số 37/2024/NĐ-CP, ngày 4-4-2024 của Chính phủ…

Tại khoản 1, Điều 14 Nghị định số 41 quy định, thẩm quyền cấp, cấp lại, thu hồi giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện sản xuất thức ăn thủy sản, sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản như sau: Cơ quan quản lý nhà nước về thủy sản thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiểm tra, cấp, cấp lại, thu hồi giấy chứng nhận và kiểm tra duy trì cơ sở đủ điều kiện sản xuất thức ăn thủy sản, sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản đối với nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Cơ quan quản lý nhà nước về thủy sản cấp tỉnh kiểm tra, cấp, cấp lại, thu hồi giấy chứng nhận và kiểm tra duy trì đủ điều kiện sản xuất thức ăn thủy sản, sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản trên địa bàn…

Đồng thời khoản 2, Điều 18 Nghị định số 41 quy định, nội dung khảo nghiệm sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản gồm: kiểm tra thành phần, chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn công bố áp dụng và quy chuẩn kỹ thuật tương ứng trước khi tiến hành khảo nghiệm; đánh giá đặc tính, công dụng của sản phẩm thông qua đánh giá sự biến động các chỉ tiêu vật lý, hóa học và sinh học trong môi trường nuôi; các chỉ tiêu kỹ thuật khác nêu trong hồ sơ sản phẩm; đánh giá độ an toàn đối với sức khỏe con người, đối tượng nuôi và môi trường trong quá trình sử dụng….

Đặc biệt, để làm rõ vấn đề cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật phù hợp với đối tượng và hình thức nuôi, tại điểm b, khoản 1, Điều 38 Luật Thủy sản quy định, tại Điều 19 Nghị định số 41 có quy định chi tiết như sau: nơi chứa chất thải phải riêng biệt với nơi chứa, nơi xử lý thủy sản chết và tách biệt với khu vực nuôi, không làm ảnh hưởng đến môi trường; đối với nuôi trồng thủy sản bằng lồng bè, đăng quầng (sau đây được gọi là nuôi lồng bè): khung lồng, phao, lưới, đăng quầng, giá thể phải làm bằng vật liệu không gây ô nhiễm môi trường, không gây độc hại cho thủy sản nuôi và không để thủy sản nuôi sổng thoát ra môi trường; có thiết bị cảnh báo cho hoạt động giao thông thủy…

Khoản 2, Điều 19 Nghị định số 41 có quy định, trang thiết bị sử dụng trong nuôi trồng thủy sản phải làm bằng vật liệu không gây ô nhiễm môi trường, không gây độc hại đối với thủy sản nuôi.

Tuân thủ quy tắc chung và không vi phạm điều luật cấm

Nuôi trồng thủy sản là hoạt động kiểm soát, quản lý quá trình nuôi, trồng các loài sinh vật thủy sinh trong môi trường nhất định nhằm tạo ra sản phẩm phục vụ nhu cầu của con người. Khai thác thủy sản là hoạt động đánh bắt hoặc hoạt động hậu cần đánh bắt nguồn lợi thủy sản.

Tại Điều 5 Luật Thủy sản có quy định, hoạt động nuôi trồng, khai thác thủy sản phải tuân thủ nguyên tắc: căn cứ vào trữ lượng nguồn lợi thủy sản, gắn với bảo vệ, tái tạo và phát triển nguồn lợi thủy sản không làm cạn kiệt nguồn lợi thủy sản không ảnh hưởng đến đa dạng sinh học; tiếp cận thận trọng, dựa vào hệ sinh thái và các chỉ số khoa học trong quản lý hoạt động thủy sản để bảo đảm phát triển bền vững; đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế; tuân thủ điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên…

Nhất là, trong hoạt động thủy sản không được vi phạm những điều bị luật cấm như: hủy hoại nguồn lợi thủy sản, hệ sinh thái thủy sinh, khu vực tập trung sinh sản, khu vực thủy sản còn non tập trung sinh sống, nơi cư trú của các loài thủy sản; cản trở trái phép đường di cư tự nhiên của loài thủy sản; khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (sau đây gọi là khai thác thủy sản bất hợp pháp); sử dụng chất, hóa chất cấm, chất độc, chất nổ, xung điện, dòng điện, phương pháp, phương tiện, ngư cụ khai thác có tính hủy diệt, tận diệt để khai thác nguồn lợi thủy sản….

Ông Nguyễn Văn Nhật (ở xã Long Thành) và ông Trần Văn Lịch (ở xã An Phước) hoạt động nghề cá cho biết: Hiện nay, ngành thủy sản cũng như các lực lượng chức năng, chính quyền địa phương có biển rất quyết liệt trong việc xử lý các đối tượng khai thác thủy sản bất hợp pháp, giám sát tàu thuyền đánh bắt rất chặt chẽ. Vậy Nghị định số 41 quy định vấn đề quản lý hoạt động của tàu cá trên các vùng biển Việt Nam, quản lý hệ thống giám sát hành trình tàu cá ra sao?

Luật sư Lê Đình Hưng, Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai chia sẻ: Đối với tàu đánh bắt nguồn lợi thủy sản thì tàu có chiều dài lớn nhất từ 15m trở lên hoạt động tại vùng khơi, không được hoạt động tại vùng ven bờ và vùng lộng; tàu có chiều dài lớn nhất từ 12m đến dưới 15m hoạt động tại vùng lộng, không được hoạt động tại vùng khơi và vùng ven bờ; tàu có chiều dài lớn nhất dưới 12m hoạt động tại vùng ven bờ không được hoạt động tại vùng lộng và vùng khơi (khoản 1, Điều 25).

Mỗi tàu cá chỉ được lắp đặt tối đa 2 thiết bị giám sát hành trình tàu cá. Trường hợp tàu cá lắp đặt 2 thiết bị giám sát hành trình thì hệ thống giám sát hành trình tàu cá chỉ ghi nhận tín hiệu của một thiết bị trong cùng một thời điểm. Thiết bị giám sát hành trình lắp đặt trên tàu cá phải đáp ứng các yêu cầu: phải được kết nối, đồng bộ dữ liệu với phần mềm giám sát hành trình tàu cá của đơn vị cung cấp thiết bị giám sát hành trình tàu cá; tối thiểu có kết nối truyền dữ liệu thông qua vệ tinh; mỗi thiết bị phải có một mã nhận dạng độc lập; phải đảm bảo hoạt động bình thường trong môi trường hoạt động trên biển theo tiêu chuẩn quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia của Việt Nam… (Điều 26). 

 Đoàn Phú