Đừng biến vỉa hè thành bãi đỗ xe

Tình trạng ô tô đỗ tràn lan trên vỉa hè, lòng đường tại nhiều khu dân cư, tuyến phố hiện nay đang gây cản trở giao thông và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Hiện các quy định pháp luật đã nêu rõ nguyên tắc sử dụng vỉa hè, lòng đường cũng như điều kiện được phép sử dụng tạm thời… Tình trạng vi phạm tiếp tục diễn ra nếu chủ phương tiện cứ “vô tư” đặt lợi ích của bản thân lên trên và cơ quan chức năng chưa quyết liệt trong xử lý vi phạm.

Vô tư chiếm dụng vỉa hè, lòng đường

Thời gian qua, tại nhiều khu vực, đặc biệt là các tuyến đường gần trường học, bệnh viện, khu dân cư đông đúc, tình trạng ô tô đỗ tràn lan trên vỉa hè, lấn chiếm lòng đường diễn ra phổ biến, gây cản trở giao thông và ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân.

Ghi nhận tại khu vực đối diện Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm (phường Trấn Biên), một cơ sở kinh doanh ô tô đã qua sử dụng thường xuyên đưa xe lên vỉa hè, thậm chí lấn xuống cả lòng đường. Dù khu vực này đã có biển báo cấm đỗ xe theo ngày chẵn - lẻ, nhiều phương tiện vẫn ngang nhiên vi phạm, nhất là vào giờ cao điểm khi học sinh tan trường, khiến giao thông ùn ứ.

Tại khu dân cư D2D (phường Trấn Biên), trên các tuyến đường D5 và N1 quanh khu vực Bệnh viện Thuận Mỹ ITO Đồng Nai, tình trạng ô tô đỗ kín hai bên đường diễn ra cả ngày lẫn đêm. Có thời điểm, phương tiện xếp thành hàng dài khiến tuyến đường 2 chiều chỉ còn lưu thông được 1 chiều. “Có hôm xe đỗ chiếm hết ½ lòng đường, chỉ cần có 2 xe đi ngược chiều là buộc một xe phải lùi lại để nhường nhau, rất nguy hiểm”-  ông V.B.Q, người dân địa phương phản ánh.

Không chỉ gây cản trở giao thông, việc chiếm dụng vỉa hè, lòng đường để đỗ xe tại các khu vực trên còn tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn. Do khu dân cư đường được thiết kế dạng bàn cờ, việc đỗ xe dưới lòng đường khiến phương tiện lưu thông bị che khuất tầm nhìn, nhất là tại các ngã tư, nhiều người đi xe máy khó quan sát, dẫn đến va chạm giao thông.

Tình trạng tương tự cũng xảy ra tại khu nhà ở xã hội A6-A7 (phường Trấn Biên), nơi nhiều ô tô đỗ lấn ra lòng đường Nguyễn Ái Quốc, Nguyễn Du, đặc biệt vào khung giờ 16h30-17h. Trong khi đây là khu vực tập trung nhiều trường học như: Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm, Trường THCS Hùng Vương nên giao thông tại đây thường xuyên đông đúc. “Giờ tan học, học sinh đi xe đạp phải len lách giữa ô tô rất nguy hiểm vì gần như không còn lối đi” - chị Minh, phụ huynh học sinh bức xúc.

Vỉa hè - không gian dành cho người đi bộ nhưng lại đang bị sử dụng sai mục đích tại nhiều nơi, làm ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn và quyền lợi của người dân.

Đỗ xe sao cho đúng luật

Lý giải cho việc đỗ xe dưới lòng đường, vỉa hè tại khu vực đông dân cư, gần trường học, bệnh viện… nhiều chủ phương tiện cho biết là không có chỗ đỗ xe, thiếu bãi giữ xe nên chọn giải pháp thuận tiện nhất là đỗ ngay trước địa điểm cần đến. Ngoài ra, không ít trường hợp xuất phát từ thói quen và ý thức chấp hành pháp luật chưa cao, sẵn sàng đỗ xe dù khu vực không được phép, miễn thấy tiện cho mình. Việc thiếu kiểm tra, xử lý thường xuyên ở một số nơi cũng khiến tình trạng này diễn ra phổ biến hơn.

Trao đổi về vấn đề này, luật sư Phan Thị Hồng Vân, Đoàn Luật sư tỉnh cho biết, hệ thống pháp luật hiện hành đã quy định rõ về việc dừng, đỗ xe cũng như sử dụng vỉa hè, lòng đường. Cụ thể, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, được Quốc hội thông qua ngày 27-6-2024 và có hiệu lực từ 1-1-2025, quy định tại khoản 3 Điều 18: Người điều khiển phương tiện chỉ được dừng, đỗ xe tại nơi có lề đường rộng hoặc khu đất ngoài phần đường xe chạy. Nếu lề đường hẹp hoặc không có lề thì phải đỗ sát mép theo chiều lưu thông, bánh xe gần nhất không cách lề, vỉa hè quá 0,25m.

Luật cũng nêu rõ các vị trí cấm dừng, đỗ xe như: bên trái đường một chiều; đoạn đường cong, đầu dốc che khuất tầm nhìn; trên cầu, gầm cầu vượt (trừ nơi được phép); trên phần đường dành cho người đi bộ; nơi có biển cấm hoặc tuyến đường hẹp chỉ đủ một làn xe cơ giới. Đáng chú ý, tại Điều 77 của luật này, quy định vỉa hè là không gian ưu tiên cho người đi bộ. Việc sử dụng tạm thời vỉa hè, lòng đường vào mục đích khác phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép và bảo đảm không ảnh hưởng đến trật tự, an toàn giao thông.

Liên quan đến hướng dẫn thi hành, Nghị định số 165/2024/NĐ-CP của Chính phủ, ngày 26-12-2024 quy định chi tiết việc sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè. Theo đó, việc sử dụng phải có phương án tổ chức giao thông phù hợp, không gây ùn tắc. Trong trường hợp cần thiết phải có phương án phân luồng phương tiện.

“Chỉ khi có biển báo cho phép, vạch sơn quy định hoặc văn bản chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền thì người dân mới được đỗ xe trên vỉa hè. Đồng thời phải chừa lối đi cho người đi bộ, không gây cản trở hay nguy hiểm”- Luật sư Vân nhấn mạnh. Theo luật sư, trong trường hợp bất khả kháng như phương tiện gặp sự cố kỹ thuật, người điều khiển phải bật đèn cảnh báo khẩn cấp hoặc đặt biển cảnh báo để đảm bảo an toàn theo quy định.

Thực tế nhu cầu dừng, đỗ xe là có, tuy nhiên nếu việc sử dụng vỉa hè không được kiểm soát chặt chẽ sẽ làm mất trật tự đô thị và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn. Do đó cùng với việc tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm, cơ quan chức năng cần có giải pháp lâu dài như: quy hoạch lại vỉa hè, phân định rõ khu vực được phép đỗ xe theo khung giờ, đồng thời đầu tư thêm bãi giữ xe công cộng tại các khu vực đông dân cư, trường học, bệnh viện...

Những trường hợp được sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè

Theo Nghị định 165/2024/NĐ-CP và Điều 77 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, việc sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè vào mục đích khác được xem xét cho phép trong một số trường hợp như: Phục vụ các sự kiện chính trị, hoạt động văn hóa, thể thao; công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, cứu nạn, cứu hộ, phòng cháy, chữa cháy, phòng, chống dịch bệnh; phục vụ thi công xây dựng công trình; tập kết, thu gom rác thải, vật liệu xây dựng; tổ chức tang lễ, đám cưới; hoặc trông giữ phương tiện giao thông khi cần thiết...

Gia An