Chính sách xóa, miễn giảm bồi hoàn chi phí đào tạo

Người nhận học bổng, chi phí đào tạo từ ngân sách nhà nước (NSNN), nước ngoài tài trợ theo hiệp định ký kết với Nhà nước Việt Nam mà không chấp hành sự điều động làm việc của cơ quan nhà nước có thẩm quyền sau khi tốt nghiệp sẽ phải bồi thường.

Người nhận học bổng, chi phí đào tạo từ ngân sách nhà nước có thể được xóa, miễn toàn bộ việc bồi thường học bổng, chi phí đào tạo trong một số trường hợp. Ảnh minh hoạ: Hải Yến

Tuy vậy, kể từ ngày 26-3-2026, người học vẫn được xóa, miễn toàn bộ việc bồi thường học bổng, chi phí đào tạo trong trường hợp: chết; được cơ sở y tế có thẩm quyền xác nhận không đủ sức khỏe để làm việc; do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng nên không thể chấp hành sự điều động làm việc của cơ quan nhà nước có thẩm quyền…

Đi học ở nước ngoài từ tiền ngân sách

Để thu hút nhân tài, đội ngũ trí thức, kỹ thuật, chuyên gia có trình độ, tay nghề, học vị cao…, Nhà nước thường có chính sách cử người tài đi học tập ở nước ngoài bằng nguồn NSNN hoặc do nước ngoài tài trợ theo hiệp định ký kết với Nhà nước Việt Nam. 

Theo đó, người học được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cử đi học tập ở nước ngoài bằng nguồn NSNN (bao gồm cả chương trình giáo dục theo hiệp định ký kết với Nhà nước Việt Nam); người học được tham gia chương trình đào tạo ở trong nước bằng nguồn NSNN hoặc theo các đề án đặt hàng đào tạo do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt có sử dụng nguồn NSNN sẽ phải chấp hành sự điều động làm việc của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong thời hạn 12 tháng, kể từ ngày người học được công nhận tốt nghiệp.

Trường hợp sau khi tốt nghiệp, nếu được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép tiếp tục học tập thì thời hạn 12 tháng phải chấp hành sự điều động làm việc của cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ được tính từ ngày được công nhận tốt nghiệp khóa học tiếp theo.

Anh Nguyễn Thành Ngọc (ở phường Bình Phước, tỉnh Đồng Nai) và chị Lê Thị Dịu (ở phường Tam Hiệp, tỉnh Đồng Nai) hỏi: Nếu người học có lý do chính đáng để không chấp hành sự điều động làm việc của cơ quan có thẩm quyền thì bị bồi hoàn ra sao và được miễn, giảm bồi hoàn trong trường hợp nào?

Trong trường hợp người học không trở về Việt Nam sau khi tốt nghiệp để chấp hành sự điều động làm việc của cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì gia đình người học ở Việt Nam có trách nhiệm bồi hoàn chi phí đào tạo khi giữa người học và gia đình người học ở Việt Nam (gồm bố, mẹ đẻ hoặc chồng, vợ hoặc người đại diện hợp pháp khác của người học) có cam kết việc bồi hoàn toàn bộ chi phí đào tạo được cấp từ NSNN.

Luật sư VŨ VĂN TĂNG, Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai

Quy định bồi hoàn và xóa, giảm

Luật sư Vũ Văn Tăng, Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai cho biết: Đối với người học được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cử đi học tập ở nước ngoài bằng nguồn NSNN (bao gồm cả chương trình giáo dục theo hiệp định ký kết với Nhà nước Việt Nam); người học được tham gia chương trình đào tạo ở trong nước bằng nguồn NSNN hoặc theo các đề án đặt hàng đào tạo do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt có sử dụng nguồn NSNN không chấp hành sự điều động làm việc của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong thời hạn 12 tháng, kể từ ngày người học được công nhận tốt nghiệp phải bồi hoàn 100% chi phí đào tạo được cấp từ NSNN.

Đối với người học trình độ cao đẳng, đại học, sau khi tốt nghiệp chấp hành sự điều động làm việc của cơ quan nhà nước có thẩm quyền chưa đủ thời gian gấp 2 lần thời gian được hưởng chi phí đào tạo; người học trình độ thạc sĩ, tiến sĩ sau khi tốt nghiệp chấp hành sự điều động làm việc của cơ quan nhà nước có thẩm quyền chưa đủ thời gian gấp 3 lần thời gian được hưởng chi phí đào tạo thì bồi hoàn như sau:

Chi phí bồi hoàn bằng chi phí đào tạo được cấp/thời gian làm việc theo sự điều động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền được tính bằng số tháng làm tròn nhân (x) với thời gian làm việc theo sự điều động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền được tính bằng số tháng làm tròn  trừ (-) đi thời gian đã làm việc sau khi được điều động được tính bằng số tháng làm tròn.

Cũng theo luật sư Vũ Văn Tăng, để quy định về chế độ xóa, giảm toàn bộ chi phí đào tạo đối với người học, tại Điều 3 Nghị định số 51/2026/NĐ-CP, ngày 2-2-2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 143/2013/NĐ-CP, ngày 24-10-2013 của Chính phủ quy định về bồi hoàn học bổng và chi phí đào tạo (gọi tắt là Nghị định số 51, hiệu lực kể từ ngày 26-3-2026) quy định, xóa chi phí bồi hoàn trong trường hợp người học đã chết hoặc bị tòa án tuyên bố là đã chết theo quy định của pháp luật. Miễn chi phí bồi hoàn một trong các trường hợp sau: Người học được cơ sở y tế có thẩm quyền xác nhận không đủ sức khỏe để làm việc; người học chấp hành nghĩa vụ làm việc chưa đủ thời gian theo quy định nhưng sau đó được cơ quan có thẩm quyền quyết định điều động, luân chuyển, biệt phái hoặc chuyển công tác đến vị trí khác; người học do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng nên không thể chấp hành sự điều động làm việc của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định việc bồi hoàn xem xét, quyết định việc miễn chi phí bồi hoàn đối với trường hợp này.

Đây là quy định rất mới, chưa được Nghị định  số 143/2013/NĐ-CP, ngày 24-10-2013 của Chính phủ quy định. Do đó, Nghị định số 51 đã kịp thời tháo gỡ vướng mắc cho nhiều trường hợp người được cử đi học tập ở nước ngoài bằng nguồn NSNN; tham gia chương trình đào tạo ở trong nước bằng nguồn NSNN hoặc theo các đề án đặt hàng đào tạo do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt có sử dụng nguồn NSNN sau khi tốt nghiệp không thể chấp hành sự điều động làm việc của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo đúng thời gian quy định vì những trở ngại khách quan, bất khả kháng như trên.

Luật sư Nguyễn Văn Tăng cho biết thêm: Nghị định số 51 còn tháo gỡ thêm vấn đề về quy định thẩm quyền, thủ tục xóa hoặc miễn chi phí bồi hoàn. Chẳng hạn, tại khoản 2, Điều 3 Nghị định số 51 quy định, cơ quan nhà nước hoặc thủ trưởng cơ quan quản lý người lao động có thẩm quyền quyết định việc bồi hoàn theo quy định tại Điều 6 Nghị định số 143/2013/NĐ-CP có thẩm quyền xem xét, quyết định việc xóa hoặc miễn chi phí bồi hoàn (sau đây gọi là cơ quan có thẩm quyền); cơ quan có thẩm quyền quyết định việc bồi hoàn thông báo cho người học hoặc gia đình người học về việc người học phải thực hiện nghĩa vụ bồi hoàn…                          

  Đoàn Phú