Siết quảng cáo trên môi trường số: Tạo hành lang pháp lý bảo vệ người tiêu dùng

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quảng cáo (Luật số 75/2025/QH15 do Quốc hội ban hành ngày 16-6-2025, gọi tắt là Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025) có hiệu lực từ đầu năm 2026 với nhiều quy định mới, mang tính ràng buộc pháp lý, làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp, đặc biệt là quảng cáo qua mạng xã hội, livestream, người có sức ảnh hưởng và các nền tảng số.

Phiên livestream bán sản phẩm OCOP của tỉnh do Hội Nông dân tỉnh phối hợp với Trường cao đẳng FPT Polytechnic Đồng Nai (phường Tam Hiệp) tổ chức. Ảnh: Kim Liễu

Trước tình trạng quảng cáo sai sự thật, tiếp tay cho tiêu thụ hàng giả vẫn còn xảy ra trên môi trường mạng, luật mới được xem là “hàng rào pháp lý” quan trọng, vừa cảnh báo các chủ thể vi phạm vừa tạo cơ sở để người dân đặt niềm tin vào việc lập lại kỷ cương quảng cáo, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Siết trách nhiệm từ doanh nghiệp đến KOLs

Luật sư Trương Hồng Kỳ, Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai cho biết: Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025 đã tập trung điều chỉnh những vấn đề mới phát sinh trong lĩnh vực quảng cáo gắn với sự phát triển của công nghệ số. Trong đó, đáng chú ý là các quy định về quảng cáo trên nền tảng trực tuyến, mạng xã hội; quảng cáo xuyên biên giới; trách nhiệm của người có sức ảnh hưởng (KOLs), người nổi tiếng khi tham gia quảng cáo; cũng như yêu cầu đảm bảo an ninh mạng đối với quảng cáo ngoài trời và màn hình chuyên quảng cáo.

Một trong những điểm mới quan trọng là quy định rõ quyền và nghĩa vụ của người chuyển tải sản phẩm quảng cáo trên môi trường mạng, trong đó có KOLs, KOCs (người tiêu dùng chủ chốt). Theo luật sư Trương Hồng Kỳ, người có sức ảnh hưởng khi tham gia quảng cáo phải xác minh độ tin cậy của người quảng cáo, kiểm tra đầy đủ hồ sơ, tài liệu liên quan đến sản phẩm; nếu chưa sử dụng hoặc chưa hiểu rõ sản phẩm thì không được giới thiệu; đồng thời phải thông báo rõ đó là nội dung quảng cáo trước và trong khi thực hiện.

“Luật mới đã khép lại “vùng xám” pháp lý khi nhiều KOLs trước đây cho rằng mình chỉ chia sẻ trải nghiệm cá nhân. Thì nay, đã quảng cáo phải chịu trách nhiệm pháp lý tương ứng, kể cả trách nhiệm bồi thường, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự nếu vi phạm nghiêm trọng” - luật sư Trương Hồng Kỳ nhấn mạnh.

Không chỉ siết trách nhiệm của người nổi tiếng, Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025 còn tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Theo đó, người tiếp nhận quảng cáo có quyền được cung cấp thông tin trung thực; được từ chối tiếp nhận quảng cáo; được yêu cầu bồi thường thiệt hại khi sản phẩm không đúng như quảng cáo; được tố cáo, khởi kiện theo quy định pháp luật.

Từ thực tế tiêu dùng, chị Vũ Thị Ngọc Hiếu (ngụ phường Long Bình) cho biết: Bản thân thường xuyên mua hàng online và không ít lần mua phải sản phẩm không đúng như quảng cáo. “Nhiều nơi rao bán hàng hóa hình ảnh rất đẹp, quảng cáo rất hay, nhưng khi nhận hàng lại là hàng giả, hàng kém chất lượng. Có khi dùng một thời gian mới phát hiện ra. Cảm giác rất bức xúc nhưng không biết phải kêu ai” - chị Hiếu chia sẻ.

Cùng quan điểm, anh Nguyễn Văn Tiến (ngụ phường Biên Hòa) cho rằng: Việc siết chặt quảng cáo trên mạng là rất cần thiết. Nếu luật không đủ mạnh, người bán gian dối, người quảng cáo sai vẫn cứ thu lợi, còn người tiêu dùng là chịu thiệt. Luật mới nếu thực hiện nghiêm, người dân sẽ yên tâm hơn khi mua hàng online” - anh Tiến chia sẻ.

Quảng cáo sai sự thật là hành vi có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho người tiêu dùng, xã hội, vì vậy, mức xử phạt rất nghiêm khắc. Người vi phạm ngoài việc bị phạt tiền đến 100 triệu đồng đối với cá nhân, 200 triệu đồng đối với tổ chức; buộc tháo gỡ, xóa quảng cáo; buộc cải chính thông tin; gây thiệt hại phải bồi thường thiệt hại; nghiêm trọng có thể trị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Luật sư TRƯƠNG HỒNG KỲ, Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai

Tăng cường quản lý, hậu kiểm

Thực tế thời gian qua, nhiều vụ việc quảng cáo sai sự thật, bán hàng giả, hàng kém chất lượng thông qua mạng xã hội đã bị cơ quan chức năng phát hiện, xử lý. Đáng chú ý, không ít người nổi tiếng, người có tầm ảnh hưởng đã bị xử phạt, thậm chí bị xử lý hình sự do quảng cáo sai sự thật, tiếp tay tiêu thụ hàng giả, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến niềm tin xã hội.

Bà Ngô Thị Hoàng Oanh, Phó Trưởng phòng Quản lý báo chí và xuất bản, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Nai nhận định: Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025 đã kịp thời điều chỉnh, bổ sung các nội dung bất cập, bắt kịp tốc độ phát triển của công nghệ và nhu cầu xã hội.

“Luật mới tạo dựng hành lang pháp lý vững chắc để quản lý hoạt động quảng cáo trong kỷ nguyên số, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước; đồng thời tạo môi trường quảng cáo minh bạch, thông thoáng, thúc đẩy ngành quảng cáo phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hội nhập quốc tế” - bà Oanh chia sẻ.

Theo bà Oanh, một điểm đáng chú ý khác của Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025 là nhấn mạnh nguyên tắc hậu kiểm. Thay vì cấp phép trước, cơ quan quản lý sẽ tăng cường giám sát, phát hiện và xử lý vi phạm sau khi quảng cáo được công bố. Đồng thời luật cũng tăng cường phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương, qua đó nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm ngay từ cơ sở.

Từ góc độ người hoạt động trong lĩnh vực livestream và thương mại số, ông Trần Khánh Duy, Giám đốc thương mại Mentor Livestream TikPlus Việt Nam cho rằng: Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025 không chỉ là “hàng rào pháp lý” mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của thị trường quảng cáo. “Luật đặt ra yêu cầu quảng cáo phải trung thực, minh bạch và có trách nhiệm. Hành vi, lối sống và quan điểm của người nổi tiếng có tác động rất lớn đến nhận thức xã hội, nhất là giới trẻ. Vì vậy, việc siết chặt trách nhiệm của KOLs là cần thiết để xây dựng niềm tin và chuẩn mực mới cho quảng cáo trên môi trường số”- ông Duy nhận định.

Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025 với những quy định cụ thể, chặt chẽ và phù hợp với thực tiễn, được kỳ vọng sẽ lập lại trật tự trong hoạt động quảng cáo trên môi trường số, bảo vệ tốt hơn quyền lợi người tiêu dùng; đồng thời góp phần xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới. “Người dân chỉ mong quảng cáo đúng sự thật, mua được hàng đúng chất lượng. Nếu ai quảng cáo gian dối thì phải bị xử lý nghiêm theo đúng các quy định pháp luật” - chị Lê Kim Hạnh (ngụ xã Trảng Bom) kiến nghị.

Giám đốc thương mại Mentor Livestream TikPlus Việt Nam Trần Khánh Duy: Mở ra cơ hội cho những cá nhân, doanh nghiệp làm ăn chân chính

Trong bối cảnh thời gian qua xuất hiện không ít trường hợp người nổi tiếng, người có sức ảnh hưởng quảng cáo “quá đà”, thổi phồng tính năng, công dụng sản phẩm; thậm chí đã có một số cá nhân bị cơ quan chức năng bắt giữ, xử lý vì hành vi lừa dối người tiêu dùng. Tôi hoàn toàn ủng hộ các quy định của Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025. 

Thực tế cho thấy, nhiều người tiêu dùng hiện nay mua hàng theo cảm xúc, đặt niềm tin lớn vào những cá nhân xây dựng thương hiệu trên mạng xã hội, đặc biệt là những người có sức ảnh hưởng. Chính vì vậy, cần có những biện pháp quản lý chặt chẽ hơn, buộc người bán và người quảng cáo phải kiểm tra kỹ lưỡng nguồn gốc, chất lượng sản phẩm, nhất là đối với các mặt hàng nhạy cảm như thực phẩm dành cho trẻ em, người cao tuổi và người bệnh.

Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025 có thể xem là một thách thức, nhưng cũng mở ra cơ hội cho những cá nhân, doanh nghiệp làm ăn chân chính. Ai làm đúng sẽ có cơ hội phát triển bền vững; ngược lại, những trường hợp vi phạm sẽ bị đào thải. Vì vậy, đầu tư vào chất lượng sản phẩm, vào cách ứng xử, sự tử tế, văn minh trong hoạt động quảng cáo là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh hiện nay.

Kim Liễu