Giữ sự tử tế giữa những toan tính đời thường

Người miền Nam thường hay nói: Sống sao cho “coi được”. Nghe mộc mạc vậy thôi nhưng trong đó có cả sự tử tế. Tử tế đâu phải điều gì cao xa, nhiều khi chỉ là nói năng nhẹ nhàng, làm việc có trước, có sau, đừng để ai vì mình mà khó xử hay bị thiệt. Ông bà ta cũng thường dạy con cháu phải cư xử đàng hoàng với nhau. Tôi lớn lên ở thôn quê, nơi mà hàng xóm “tối lửa tắt đèn có nhau”, mọi người ít khi “cân, đo, đong, đếm” xem khi mình tử tế thì có lợi gì, chỉ đơn giản là việc gì thấy phải thì làm.

Chính cái chuẩn mực tử tế một cách tự nhiên đó đã dạy cho tôi nhiều bài học khi trưởng thành. Bởi trong xã hội hiện nay, khi mà nhịp sống nhanh hơn, áp lực cũng nhiều hơn, sự tử tế không còn như trước nữa. Nó không biến mất nhưng thường xuất hiện kèm theo những điều kiện vô hình. Do mỗi quyết định đều gắn với công việc, thu nhập, vị trí của mình nên có lúc người ta chùn lại. Nhường một bước thì sợ thiệt, nói một câu bênh vực ai đó thì lo ảnh hưởng đến mình. Không phải vì mọi người xấu đi, mà vì ai cũng sợ rủi ro.

Tôi từng ngồi trong những buổi họp mà ai cũng biết một quyết định nào đó chưa ổn. Nhìn quanh, thấy vài ánh mắt lưỡng lự rồi thôi. Cuộc họp kết thúc trong im lặng. Ra ngoài, mọi người mới nhỏ to với nhau rằng “làm vậy không ổn”. Nghe mà buồn, bởi nếu ngay lúc đó có thêm một tiếng nói, có khi mọi chuyện đã khác.

Dĩ nhiên, cuộc sống mà, không phải khi nào mình cũng làm được như mong muốn bởi luôn có những ràng buộc, những giới hạn khiến mình phải cân nhắc. Không phải lúc nào mình cũng đủ mạnh mẽ để bảo vệ điều mình tin là đúng. Có những giới hạn về vai trò, trách nhiệm khiến ta phải thận trọng. Chính sự giằng co ấy cho thấy tử tế không phải khẩu hiệu mà là lựa chọn cụ thể, nhiều khi không dễ dàng.

Cuộc sống sẽ dễ chịu hơn biết mấy khi mà người ta không phải suy nghĩ quá nhiều trước khi làm điều đúng. Khi nói lên sự thật không bị nhìn bằng ánh mắt nghi ngại, khi cư xử đàng hoàng không bị xem là khờ dại, tức thì sự tử tế sẽ tự nhiên quay lại. Với mỗi người, chắc không cần điều gì to tát. Chỉ cần bớt một lần làm ngơ, bớt một chút toan tính hơn thua, giữ cho mình một chút thẳng ngay…

Gia An