Cảnh báo rủi ro từ dịch vụ đổi tiền mới trên mạng

Càng cận Tết Nguyên đán, nhu cầu đổi tiền mới, tiền lẻ để lì xì tăng cao, cũng là lúc các dịch vụ đổi tiền trái phép hoạt động sôi nổi trên mạng xã hội (MXH).

Một tài khoản mạng xã hội rao đổi tiền trên mạng. Ảnh chụp màn hình

Chỉ cần vài thao tác tìm kiếm trên MXH, người dùng có thể tiếp cận hàng loạt lời chào mời đổi tiền đủ mệnh giá, giao tận nơi. Tuy nhiên, phía sau sự tiện lợi ấy là không ít rủi ro lừa đảo, thiệt hại tài chính và cả những hệ lụy pháp lý mà người dân cần lưu ý.

Muốn đổi bao nhiêu cũng có

Những ngày này, chỉ cần gõ các từ khóa như “đổi tiền lẻ”, “đổi tiền mới”, “đổi tiền lì xì” trên MXH, người dùng có thể dễ dàng tìm thấy hàng loạt bài đăng quảng cáo dịch vụ đổi tiền. Từ Facebook, Zalo đến các hội nhóm kín, đâu đâu cũng xuất hiện những lời chào mời hấp dẫn như: “tiền mới 100%”, “nguyên seri”, “giao tận nơi”, “đổi số lượng lớn không giới hạn”...

Hoạt động đổi tiền mới trên MXH đang diễn ra rất sôi động với nhiều hình thức và mức phí khác nhau. Người đổi thường không công khai bảng phí mà yêu cầu người cần đổi nhắn tin riêng để trao đổi. Tùy theo mệnh giá và số lượng, mức phí đổi tiền dao động từ vài phần trăm đến hơn 10%.

Cụ thể, tiền 20 ngàn đồng dao động khoảng 3-5%; tiền mệnh giá 100 ngàn đồng có thể lên đến 5-6%. Đối với tiền “lướt” (tiền đã qua sử dụng nhưng còn mới), phí được tính theo chất lượng, ví dụ tiền mới 90% hoặc 95% sẽ có mức phí khác nhau. Không chỉ tiền Việt Nam, nhiều tài khoản Facebook còn quảng cáo đổi tiền USD mệnh giá nhỏ để lì xì với phí đổi khá cao.

Liên hệ đổi tiền mới tại một ngân hàng thương mại tại phường Trấn Biên, chúng tôi được một nhân viên cho biết: Hiện nay, nhu cầu đổi tiền mới rất cao. Trong khi nguồn tiền mới hạn chế nên ngay cả nhân viên ngân hàng hoặc khách VIP cũng chỉ đổi được rất ít, thậm chí không đổi được tiền mới do nguồn cung hiếm.

Trong khi đó, các dịch vụ đổi tiền ngoài “chợ đen” trên MXH lại đáp ứng gần như mọi nhu cầu. Thậm chí, người đổi cam kết “bao nhiêu cũng có”, giao tận nơi và đổi đủ mệnh giá theo yêu cầu. Chính sự tiện lợi này khiến nhiều người sẵn sàng chấp nhận mức phí cao để có tiền mới lì xì dịp Tết.

Anh Ngô Thanh Sang (ngụ phường Tam Hiệp) cho biết: Do bận rộn công việc nên đã tìm đến dịch vụ đổi tiền trên MXH. Khi liên hệ một tài khoản để tham khảo, anh được báo phí đổi tiền dao động từ 30-70 ngàn đồng cho 1 triệu đồng tiền đổi, tùy theo mệnh giá. “Họ còn yêu cầu chuyển khoản trước 50% giá trị, phần còn lại thanh toán sau khi nhận tiền. Thấy mức phí cao và lo rủi ro nên tôi quyết định không giao dịch” - anh Sang kể.

Còn chị Trần Thị Thu (ngụ phường Trấn Biên) từng gặp rủi ro khi đổi tiền online chia sẻ: Để có tiền mới thưởng cho nhân viên dịp tất niên, tôi liên hệ một tài khoản Facebook để đổi. Người đổi trực tiếp mang tiền đến công ty và xếp sẵn từng xấp 100 tờ. “Thấy tiền mới nên tôi không kiểm lại ngay, đến khi phát cho nhân viên mới phát hiện xấp nào cũng thiếu vài tờ. Khi phản ánh lại thì bị đổ lỗi do tôi không đếm và từ chối trách nhiệm” - chị Thu kể lại.

“Những năm gần đây Ngân hàng Nhà nước không phát hành thêm tiền lẻ mới mệnh giá nhỏ vào dịp Tết, nhưng vẫn đảm bảo cung ứng tiền đủ tiêu chuẩn lưu thông phục vụ nhu cầu của người dân. Người dân có nhu cầu đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông hoàn toàn có thể đến các tổ chức tín dụng để đổi”.

Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực 2 NGUYỄN ĐỨC LỆNH

Đổi tiền thu lời là vi phạm pháp luật

Không chỉ tiềm ẩn rủi ro lừa đảo, hoạt động đổi tiền mới, tiền lẻ để thu phí còn là hành vi vi phạm pháp luật. Nhiều người dân vẫn chưa nắm rõ quy định này, dẫn đến việc vô tư tham gia giao dịch.

Luật sư Vũ Gia Kiên, Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai cho biết: Theo Điều 17 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam năm 2010, Ngân hàng Nhà nước là cơ quan duy nhất phát hành tiền giấy và tiền kim loại của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Hoạt động liên quan đến lưu thông tiền tệ, trong đó có việc đổi tiền mới, tiền lẻ, phải tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật và Ngân hàng Nhà nước.

“Pháp luật không cho phép cá nhân, tổ chức tự ý kinh doanh dịch vụ đổi tiền để thu phí. Việc trao đổi tiền mới, tiền lẻ dưới bất kỳ hình thức nào nhằm hưởng chênh lệch đều là hành vi trái quy định pháp luật” - luật sư Kiên nhấn mạnh.

Theo quy định hiện hành, việc đổi tiền đủ tiêu chuẩn lưu thông để lấy tiền mới không thuộc trường hợp được phép thu phí. Trong trường hợp lợi dụng việc đổi tiền để chiếm đoạt tài sản, người thực hiện còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Cũng theo luật sư Kiên, khi bị lừa đảo trong quá trình đổi tiền, người dân cần lưu giữ toàn bộ chứng cứ như nội dung tin nhắn, tài khoản MXH, số điện thoại, chứng từ chuyển khoản… để trình báo cơ quan công an. Đồng thời có thể phản ánh đến cơ quan quản lý nhà nước nhằm kịp thời ngăn chặn các hành vi tương tự.

Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực 2 Nguyễn Đức Lệnh cho biết: Ngân hàng Nhà nước nghiêm cấm cán bộ ngân hàng, tổ chức tín dụng lợi dụng việc cung ứng tiền để tiếp tay cho các đối tượng kinh doanh đổi tiền hưởng chênh lệch.

“Việc đáp ứng nhu cầu tiền mặt, cũng như đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông là nhiệm vụ của ngành ngân hàng và được tổ chức thực hiện chặt chẽ, bảo đảm an toàn, hiệu quả và an ninh tiền tệ quốc gia. Việc tổ chức hoặc cá nhân thực hiện các hoạt động liên quan, trái quy định pháp luật đều bị xử lý nghiêm minh theo quy định” - ông Nguyễn Đức Lệnh nhấn mạnh.

Phía sau những lời quảng cáo hấp dẫn là hàng loạt rủi ro về tài chính và pháp lý. Việc nâng cao cảnh giác, tuân thủ quy định pháp luật và chỉ thực hiện giao dịch tại các tổ chức tín dụng hợp pháp là cách tốt nhất để người dân tránh rơi vào “bẫy” đổi tiền dịp Tết.

Kim Liễu