Cẩn trọng bẫy việc nhẹ, lương cao

Cuối năm Ất Tỵ, nhu cầu tìm việc làm tăng cao cũng là lúc những lời mời chào “việc nhẹ, lương cao” hay “không cần kinh nghiệm, bao ăn ở” xuất hiện nhiều trên mạng xã hội. Ít ai ngờ rằng, đằng sau các quảng cáo hấp dẫn ấy là những đường dây lừa đảo xuyên biên giới tinh vi, đã đẩy nhiều người lao động vào cảnh bị giam giữ, bóc lột…

Cán bộ Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Hoa Lư phối hợp Phòng Quản lý xuất - nhập cảnh Công an tỉnh làm thủ tục tiếp nhận các công dân Việt Nam trở về từ Campuchia trong tháng 11-2025. Ảnh: CTV

Thực trạng nhức nhối này một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự tỉnh táo khi tìm việc, đặc biệt trong bối cảnh cuối năm nhu cầu việc làm tăng cao.

Trả giá đắt vì tin mù quáng

Dù các cơ quan chức năng Việt Nam và Campuchia đã tăng cường phối hợp, triển khai nhiều biện pháp tuyên truyền, ngăn chặn, giải cứu và đưa hàng trăm công dân về nước an toàn, nhưng các đường dây tội phạm đưa người lao động sang biên giới vẫn không ngừng biến tướng, ngày càng tinh vi.

Những con số từ các đợt trao trả công dân trong năm 2025 cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề: Ngày 19-7-2025, tại Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài (tỉnh Tây Ninh), 161 công dân Việt Nam được phía Campuchia bàn giao, trong đó có tới 147 trường hợp bị tạm giữ do liên quan đến các hoạt động lừa đảo công nghệ cao. Chỉ ít ngày sau, ngày 30-7-2025, tại Cửa khẩu Hoa Lư (tỉnh Đồng Nai), lực lượng chức năng tiếp nhận 85 công dân được đưa về từ các “trung tâm lừa đảo trực tuyến” tại tỉnh Kratie (Campuchia).

Không dừng lại ở đó, ngày 8-8-2025, Campuchia tiếp tục trao trả 353 công dân Việt Nam tại Cửa khẩu Xa Mát (tỉnh Tây Ninh). Ngày 12-8-2025, tại Cửa khẩu Tịnh Biên (An Giang), thêm 72 công dân được bàn giao, trong đó có 2 đối tượng đang bị truy nã. Đến ngày 4-11-2025, ngay tại Cửa khẩu quốc tế Hoa Lư, Bộ đội Biên phòng Đồng Nai tiếp nhận 65 công dân Việt Nam trở về từ Campuchia. Hầu hết những người này đều khai rằng họ bị lừa sang làm việc với lời hứa “lương 800-900 USD/tháng”, “việc nhẹ, thu nhập cao”.

Điểm chung của các vụ việc là thủ đoạn lừa đảo đánh trúng tâm lý muốn tìm việc nhanh, thu nhập cao của người lao động, đặc biệt là thanh niên và lao động tự do. Các đối tượng thường quảng cáo rầm rộ trên mạng xã hội, cam kết không cần kinh nghiệm, bao ăn ở, bao chi phí đi lại. Khi nạn nhân “cắn câu”, chúng nhanh chóng tổ chức đưa người qua biên giới, thu giữ toàn bộ giấy tờ tùy thân, cắt đứt liên lạc với gia đình.

Thực tế phía sau những lời hứa ngọt ngào là một hệ thống tội phạm có tổ chức, tàn nhẫn. Các nạn nhân kể lại, họ bị ép làm việc trong các trung tâm lừa đảo trực tuyến từ 12-14 tiếng mỗi ngày, liên tục bị đe dọa, đánh đập nếu không đạt “chỉ tiêu”. Có người bị yêu cầu “chuộc thân” với số tiền từ 100-200 triệu đồng. Nếu gia đình không có khả năng chi trả, họ buộc phải tiếp tục làm việc cho đến khi kiệt sức. Không ít trường hợp sau khi trở về nước vẫn mang theo dư chấn nặng nề về sức khỏe và tâm lý.

“Hiện nay, trung tâm đang triển khai nhiều chương trình tư vấn nghề nghiệp, giới thiệu học nghề cho người lao động chưa có kinh nghiệm hoặc có nhu cầu chuyển đổi việc làm. Các lớp đào tạo ngắn hạn, dài hạn, có chứng chỉ nghề được thiết kế phù hợp với nhu cầu thị trường, giúp người lao động sau khi học có thể tìm được việc làm ngay tại Ðồng Nai hoặc các tỉnh, thành lân cận”.

Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh TRẦN ÐẠI KỲ

Tìm việc ở các kênh chính thống

Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ Nội vụ) cũng liên tục cảnh báo về tình trạng giả danh cán bộ, nhân viên của doanh nghiệp dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng để lừa đảo, thu tiền trái quy định. Thậm chí, các đối tượng còn mạo danh, lợi dụng uy tín của những chương trình phi lợi nhuận như Chương trình EPS tại Hàn Quốc hay PALM tại Australia, sử dụng tên doanh nghiệp gần giống với doanh nghiệp được cấp phép, mở tài khoản cá nhân trùng tên lãnh đạo doanh nghiệp để đánh lừa người lao động.

Trước thực trạng này, việc trang bị kiến thức, kỹ năng nhận diện rủi ro và tìm đến các kênh chính thống được xem là “lá chắn” quan trọng nhất để người lao động tự bảo vệ mình. Ông Trần Đại Kỳ, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Đồng Nai lưu ý: Để tránh rơi vào bẫy lừa đảo, người lao động hãy đến trực tiếp các trung tâm dịch vụ việc làm tại địa phương. Đây là nơi cung cấp danh sách doanh nghiệp tuyển dụng có giấy phép, có hợp đồng minh bạch. Nếu có nhu cầu đi làm việc ở nước ngoài, người lao động chỉ nên lựa chọn các doanh nghiệp có giấy phép do Bộ Nội vụ cấp, cần kiểm tra kỹ tên doanh nghiệp, mã số thuế, địa chỉ hoạt động. Tuyệt đối không chuyển tiền vào tài khoản cá nhân, không giao dịch qua các “cò mồi” không rõ lai lịch.

“Khi ký hợp đồng lao động phải có đầy đủ thông tin địa chỉ doanh nghiệp, người đại diện pháp luật, mức lương, thời gian làm việc, quyền lợi và nghĩa vụ của các bên và đặc biệt phải có bản tiếng Việt rõ ràng. Khi gặp bất kỳ thông tin bất thường nào, người lao động nên dừng lại và tìm đến cơ quan chức năng để được tư vấn” - ông Kỳ lưu ý.

Đối với thanh niên chưa có tay nghề, trung tâm khuyến khích tham gia các lớp đào tạo nghề ngắn hạn hoặc chương trình thực tập có lương để tích lũy kỹ năng. Với lao động phổ thông, nhiều doanh nghiệp trong các lĩnh vực may mặc, chế biến thực phẩm, xây dựng, dịch vụ logistics… vẫn đang có nhu cầu tuyển dụng lớn. Riêng với người lao động đã có tay nghề chuyên môn, cơ hội mở rộng hơn ở các ngành cơ khí, điện tử, vận hành máy móc, lập trình cơ bản và cả các chương trình xuất khẩu lao động có hợp đồng dài hạn, hợp pháp.

Những vụ việc đau lòng xảy ra thời gian qua là bài học đắt giá, nhắc nhở rằng trong bối cảnh thị trường lao động nhiều biến động, sự cảnh giác phải luôn đi cùng hiểu biết. Chỉ khi người lao động chủ động tìm đến các kênh chính thống, lựa chọn con đường hợp pháp và an toàn, những lời hứa “việc nhẹ, lương cao” mới không còn cơ hội biến thành bi kịch.

Kim Liễu