Mạng lưới y tế cơ sở
Kỳ 3: Trạm y tế thiếu đủ thứ!

Dù góp phần vào việc chăm sóc sức khỏe nhân dân, nhưng tuyến y tế cơ sở vẫn hoạt động trong tình trạng còn nhiều thiếu thốn. Từ đó dẫn đến việc không chỉ người dân không mặn mà khi đến khám chữa bệnh tại các trạm y tế (TYT) tuyến xã, mà chính các cán bộ y tế cũng "ngại" cho cả chuyên môn của mình...

Dù góp phần vào việc chăm sóc sức khỏe nhân dân, nhưng tuyến y tế cơ sở vẫn hoạt động trong tình trạng còn nhiều thiếu thốn. Từ đó dẫn đến việc không chỉ người dân không mặn mà khi đến khám chữa bệnh tại các  trạm y tế (TYT) tuyến xã, mà chính các cán bộ y tế cũng "ngại" cho cả chuyên môn của mình...

* Thiết bị y tế: thiếu và thừa!

Để tăng cường chất lượng hoạt động của tuyến y tế cơ sở, năm 2005 UBND tỉnh ra quyết định đầu tư thiết bị cho các TYT theo chuẩn của Bộ Y tế. Đợt này có 82 TYT đã có bác sĩ trong định biên được trang bị một số thiết bị phục vụ chẩn đoán, điều trị. Tiếp đó, trong 2 năm 2007-2008, Sở Y tế đã thực hiện mua sắm thiết bị cho các TYT. Danh mục gồm 15 loại thiết bị, trong đó có những thiết bị quan trọng và đắt tiền, như: máy siêu âm, ghế nha, máy điện tim, kính hiển vi, máy châm cứu điện... nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh cho tuyến y tế cơ sở, góp phần giảm tải cho tuyến trên, giảm chi phí và thời gian cho bệnh nhân, tăng cường khả năng thu hút và giữ chân bác sĩ tại các TYT, góp phần cải thiện đời sống cán bộ y tế xã.

Phụ huynh đưa trẻ đến Trạm y tế phường Tân Tiến (TP.Biên Hòa).

Song, trong những năm qua, trên địa bàn tỉnh có sự biến động bác sĩ ở một số TYT, nên phần lớn thiết bị được đưa vào sử dụng chưa khai thác hiệu quả. Từ tháng 5-2010, sau khi tiếp nhận các TYT, các trung tâm y tế điều chuyển thiết bị hoặc bác sĩ để bảo đảm sử dụng có hiệu quả. Thế nhưng, tình hình khai thác các thiết bị y tế này vẫn chưa cải thiện nhiều.

Theo ghi nhận của chúng tôi, tại một số TYT, có những thiết bị y tế "trùm mền" từ 2-3 năm nay vì nhiều lý do. Có trạm thiết bị chờ bác sĩ, có trạm bác sĩ chờ thiết bị, lại có trạm cả bác sĩ lẫn thiết bị... chờ bệnh nhân, hay chờ có khung giá viện phí, chờ được đi tập huấn chuyên môn để sử dụng!

Trạm y tế xã Bình Hòa (huyện Vĩnh Cửu) là một trong 82 trạm được đầu tư trang thiết bị trong dự án giai đoạn 2006-2007, nhưng mãi đến tận tháng 5-2010, nhiều thiết bị mới được đem ra sử dụng. Trước đó, ở TYT này cũng có bác sĩ, nhưng lại là bác sĩ răng hàm mặt, nên chỉ sử dụng mỗi ghế nha, còn các thiết bị khác như: máy siêu âm, điện tim... cất từ đó đến nay mới lấy ra dùng vì trạm mới được bố trí bác sĩ đa khoa. Bác sĩ trưởng trạm Trương Thanh Phong cho biết: "Dù mới đem ra sử dụng nhưng "đắt hàng" nhất là máy siêu âm. Từ tháng 5 đến nay, trạm đã thực hiện khoảng 60 ca siêu âm, 65 ca nha và 20 ca điện tim. Tuy nhiên, những thiết bị này đến nay đã cũ, lạc hậu, dù ít dùng nhưng cũng thường bị hỏng hóc nên hiệu quả chẩn đoán chưa cao".

Ngoài 82 trạm được đầu tư thiết bị y tế từ giai đoạn 2006-2007, đến nay các trạm còn lại chưa được đầu tư mới hoặc bổ sung thiết bị hiện đại, khiến công tác khám chữa bệnh gặp nhiều khó khăn. Y sĩ Bùi Thị Thanh Chi, TYT xã Xuân Thiện (huyện Thống Nhất) cho biết: "Trạm hiện nay thiếu rất nhiều thứ, từ máy siêu âm, điện tim, máy châm cứu... đến loa, ti vi, đầu đĩa phục vụ công tác tuyên truyền. Động cái gì thiếu cái đó nên công tác cũng hạn chế. Buồn nhất là khi người dân đến khám, có nhu cầu siêu âm, đo điện tim, trạm phải yêu cầu người bệnh siêu âm, đo điện tim ở các cơ sở tư nhân bên ngoài rồi đưa kết quả vào cho bác sĩ. Nhiều người đi đo, đi siêu âm rồi đi luôn, không thấy trở lại trạm". 

* Cơ sở vật chất: cần nhiều vốn để đầu tư

Với nhiều cố gắng, trong năm 2010, số TYT được xây mới, nâng cấp sửa chữa để đạt chuẩn đưa vào sử dụng khá nhiều. TYT xã Bình Sơn (huyện Long Thành), TYT phường Trung Dũng (TP. Biên Hòa) là 2 trong số đó, được xây theo đúng chuẩn của Bộ Y tế với đủ 14 phòng chức năng. Bác sĩ Nguyễn Thị Kim Anh, Trưởng TYT xã Bình Sơn cho biết: "Hiện TYT có 10 giường, trong đó lưu bệnh được 5 giường. Mỗi tháng trạm khám bệnh cho hơn 200 người. Có cơ sở khang trang, người dân thấy yên tâm khi đến khám chữa bệnh và cán bộ y tế cũng yên tâm công tác".

Máy điện tim ở TYT phường An Bình (TP.Biên Hòa).

Theo Giám đốc Sở Y tế Từ Thanh Chương, trong số 171 TYT đang hoạt động trên địa bàn, đến nay đã có 78 trạm đạt chuẩn về cơ sở vật chất, 93 trạm chưa đạt chuẩn cần phải tiếp tục nâng cấp và xây mới. Để có thể triển khai hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia về y tế cũng như chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân, từ nay đến năm 2013, mỗi năm ngành cần khoảng 60 tỷ đồng để đầu tư xây dựng các TYT đạt chuẩn y tế quốc gia (theo chuẩn mới).

Phương Liễu