Hoàn thiện hệ thống y tế theo hướng công bằng, hiệu quả và phát triển

Trong những năm qua, công tác bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân ở nước ta đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, nhưng trước những yêu cầu của sự phát triển đất nước đã bộc lộ không ít bất cập.

Bệnh viện đa khoa Đồng Nai cải tiến việc khám bệnh bắt đầu từ 6 giờ sáng mỗi ngày.

Trong những năm qua, công tác bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân ở nước ta đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, nhưng trước những yêu cầu của sự phát triển đất nước đã bộc lộ không ít bất cập. Trong đó có một vấn đề lớn là "Hệ thống y tế chậm đổi mới, chưa thích ứng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và sự thay đổi của cơ cấu bệnh tật; chất lượng dịch vụ y tế chưa đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của nhân dân; điều kiện chăm sóc y tế cho người nghèo, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số còn gặp nhiều khó khăn...". Để giải quyết những bất cập, tồn tại này, Bộ Y tế đã triển khai một dự án nghiên cứu "Các lựa chọn chính sách để đổi mới và hoàn thiện hệ thống y tế Việt Nam theo hướng công bằng, hiệu quả và phát triển". Đây cũng là chủ đề chính của cuộc Hội thảo do Bộ Y tế tổ chức tại Hà Nội vừa qua.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Trịnh Kiểm - Học viện hành chính quốc gia: Trong quá trình chuyển sang cơ chế thị trường ở nước ta, ngành y tế cũng xuất hiện nhiều tiêu cực, làm cho người dân, nhất là người nghèo, chịu thiệt thòi khi có bệnh phải khám chữa. Tiêu cực này thể hiện khá rõ khi nhìn nhận sự mất cân bằng giữa lợi nhuận của kinh tế thị trường và tính nhân đạo của ngành y tế, giữa giá tiền công dịch vụ y tế và y đức của thầy thuốc, giữa trách nhiệm và lợi ích của mỗi cán bộ y tế. Cuộc chạy đua giữa ngành y tế với cơ chế thị trường đã làm xuất hiện mâu thuẫn giữa lợi nhuận kinh doanh và tính nhân đạo, công bằng của y tế Việt Nam . Bởi lẽ, nếu xét trên quan điểm phát triển kinh tế, tạo doanh thu thì quan điểm phục vụ lại tụt hậu. Nhưng nếu bỏ qua lợi nhuận thì trên thực tế, ngành y tế sẽ không đủ nguồn thu và càng không có khả năng khuyến khích cán bộ y tế dành tâm sức phục vụ nhân dân.

Khó khăn đặt ra trong việc xây dựng cơ chế quản lý nhà nước về quản lý y tế là một mặt phải hài hòa giữa hoạt động phục vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân, đồng thời vừa huy động được các nguồn lực phục vụ cho lĩnh vực này. Theo bác sĩ Nguyễn Thế Dũng, Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh: Hệ thống pháp luật của nước ta hiện nay vừa thiếu, vừa thừa, vừa không đồng bộ cũng là khó khăn trong việc cải thiện hệ thống quản lý nhà nước về y tế. Mặc dù Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân đã ban hành từ năm 1989 nhưng đến nay, qua sửa đổi Bộ luật dân sự, chúng ta mới có các quy định pháp luật làm cơ sở cho các hoạt động y tế trong lĩnh vực ghép mô, tạng... Một số khó khăn khác như: chưa có quy định về giải quyết trường hợp bệnh viện tư phá sản; cơ chế vận hành của bộ máy hành chính hiện nay quá chồng chéo, chưa có cơ chế phối hợp và phân định rõ trách nhiệm; kinh phí hoạt động cho ngành y tế chưa được tập trung theo một mối; chế độ chính sách dành cho cán bộ y tế nói chung và cán bộ quản lý hành chính nhà nước về y tế nói riêng còn thấp nên không thu hút được cán bộ của các lĩnh vực khác như hành chính, luật... về công tác trong ngành y tế. Ngoài ra, một số đại biểu cũng cho rằng: Do thiếu sự quản lý tập trung về tài chính cho hoạt động y tế ở nhiều địa phương nên đã dẫn tới tình trạng mất cân đối nghiêm trọng giữa nhu cầu chi và nguồn cung cấp tài chính cho hoạt động khám chữa bệnh tại bệnh viện tuyến huyện. Một ví dụ như tại tỉnh Hải Dương, nguồn tài chính cung cấp cho ngành y tế chỉ đáp ứng 20-30% nhu cầu chi thường xuyên dẫn tới việc không đủ điện thắp sáng, không đặt máy giặt quần áo cho người bệnh, thiếu kinh phí bảo dưỡng định kỳ và sửa chữa máy, thiết bị y tế, cơ sở vật chất, trang thiết bị không được đầu tư mới nên không đáp ứng được yêu cầu khám chữa bệnh tại cơ sở...

Các đại biểu dự hội thảo đã có nhiều kiến nghị khi xem xét tính công bằng, hiệu quả và phát triển của hệ thống y tế với 3 yếu tố cơ bản: Sở hữu hệ thống cung ứng dịch vụ (công, tư hoặc hỗn hợp), cung ứng tài chính y tế (công, tư), quản lý điều hành của Nhà nước đối với hệ thống y tế (tập trung hay phân cấp, mức độ can thiệp lớn hay nhỏ). Trong các yếu tố trên, vấn đề quản lý nhà nước được đánh giá là có vai trò quan trọng nhất, quyết định hiệu quả của công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân. Để nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về y tế, các đại biểu đề xuất nhiều ý kiến như: Thực hiện quy hoạch, đào tạo cán bộ làm công tác chuyên môn, quản lý, đào tạo các chuyên gia giỏi; Nhà nước cần ban hành các chính sách, chế độ để thu hút cán bộ làm công tác chuyên môn y tế, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vùng còn nhiều khó khăn; đầu tư mạnh và đồng bộ về cơ sở vật chất, phương pháp quản lý, công nghệ thông tin, công nghệ cho lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước về y tế...

Hồng Ninh