Thực hiện chính sách về dạy nghề và giải quyết việc làm cho thanh niên:
Vẫn còn vướng mắc

Ngoài những văn bản của Trung ương ban hành, tại Đồng Nai công tác đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho thanh niên đã được Tỉnh ủy, HĐND, UBND đưa vào các chương trình cụ thể. Trong đó, nổi bật là Nghị quyết chuyên đề về phát triển nguồn nhân lực phục vụ kinh tế - xã hội tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2006-2010 và tầm nhìn đến năm 2020, cùng các quyết định của UBND tỉnh về chính sách cho người học nghề...

Ngoài những văn bản của Trung ương ban hành, tại Đồng Nai công tác đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho thanh niên đã được Tỉnh ủy, HĐND, UBND đưa vào các chương trình cụ thể. Trong đó, nổi bật là Nghị quyết chuyên đề về phát triển nguồn nhân lực phục vụ kinh tế - xã hội tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2006-2010 và tầm nhìn đến năm 2020, cùng các quyết định của UBND tỉnh về chính sách cho người học nghề...

* Cơ sở dạy nghề: phát triển rộng khắp

Chính những chủ trương, chính sách cụ thể trên đã tạo điều kiện thuận lợi cho thanh niên lựa chọn nghề và địa chỉ học nghề, nhất là đối tượng khó khăn về kinh tế, ở vùng xa, nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, bộ đội xuất ngũ...

Trường trung cấp nghề 26-3: thiếu phòng học, học viên thực hành vi tính tại... nhà xưởng.

Tuy vẫn còn tâm lý chọn hướng đi vào đại học nhưng phần lớn lực lượng lao động thanh niên nông thôn đều mong muốn tham gia học nghề để tìm việc làm ổn định và phát triển kinh tế gia đình... Từ đó, các tổ chức xã hội, các cá nhân đã tích cực mở ra nhiều cơ sở nghề, tạo thành mạng lưới phát triển rộng khắp trên địa bàn tỉnh. Tính riêng trong 3 năm 2006 - 2008, toàn tỉnh đã có 18 cơ sở dạy nghề thành lập mới, nâng tổng số đơn vị dạy nghề lên 66, đảm bảo hoàn thành chỉ tiêu số lượng và nâng cao chất lượng đào tạo nghề...

Theo ông Lâm Duy Tín, Phó giám đốc Sở Lao động - thương binh - xã hội: "Các đơn vị dạy nghề công lập từ chỗ xin chỉ tiêu, đào tạo nghề mình hiện có, ít quan tâm đến việc làm sau đào tạo cho học viên tốt nghiệp, đã chuyển hướng sang chủ động giới thiệu năng lực, chất lượng đào tạo và giới thiệu việc làm, đảm bảo đầu ra với thị trường sử dụng lao động". Bên cạnh đó, các doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nên khuyến khích người lao động học văn hóa, học nghề. Chính các doanh nghiệp đã liên kết, hỗ trợ các cơ sở đào tạo trong thực hành, thực tập của học viên, hỗ trợ biên soạn chương trình dạy nghề...

* Học viên tốt nghiệp: chỉ đáp ứng 60% yêu cầu của doanh nghiệp

Trong 3 năm qua (2006-2008), toàn tỉnh có 166.582 học viên được tuyển mới vào các cơ sở dạy nghề trên địa bàn toàn tỉnh, trong đó có 139.746 học viên đã tốt nghiệp. Số học viên tốt nghiệp các khóa đào tạo nghề trên đã đáp ứng phần lớn nhu cầu của thị trường lao động. Nhờ thế, tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề trên địa bàn tỉnh tăng từ 34% (năm 2006) lên 37,68% (năm 2008).

Theo đánh giá của doanh nghiệp, về chất lượng, cuối năm 2006 số lao động qua đào tạo nghề chỉ đáp ứng được khoảng 60% yêu cầu về kỹ năng làm việc trong doanh nghiệp, cá biệt các nghề đòi hỏi kỹ thuật cao (cơ khí chính xác, cơ điện tử... chỉ đáp ứng 30%. Trước thực trạng đó, các chủ trương, chính sách, chế độ kịp thời từ Trung ương đến địa  phương đã tăng cường năng lực đào tạo nghề, nâng cao chất lượng đi đôi với số lượng đào tạo. Chẳng hạn, đối với các nghề thuộc lĩnh vực cơ khí, tự động hóa, điện công nghiệp... khi tăng tỷ lệ học viên thực hành tại các doanh nghiệp, sau khi tốt nghiệp 80% học viên được bố trí việc làm ngay.

* Đào tạo nghề chất lượng cao: thiếu kinh phí

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Liên, Phó ban Văn hóa xã hội HĐND tỉnh: "Để đạt được hiệu quả trong đào tạo nghề cho thanh niên, các cơ sở dạy nghề không thể đào tạo cái mình có, mà phải đào tạo cái xã hội cần, tức là đào tạo nghề chất lượng cao". Đó là con đường mà một số cơ sở dạy nghề trong tỉnh đã chọn và cho kết quả khả quan, như trường hợp của Trường cao đẳng nghề số 8, tỷ lệ học viên có việc làm sau tốt nghiệp là trên 80%, hoặc Trường cao đẳng nghề Lilama 2, tỷ lệ này lên đến 100%... Song, hiện nay các trường hợp trên vẫn là số ít, bởi đào tạo nghề chất lượng cao vẫn là vấn đề còn nhiều khó khăn.

Rào cản lớn nhất mà các cơ sở dạy nghề gặp phải là thiếu kinh phí đào tạo. Do nguồn kinh phí ngân sách thấp, nguồn thu học phí theo quyết định của Trung ương (vào năm 1998) đã quá lạc hậu (đối với đơn vị công lập thu học phí không quá 120 ngàn đồng/tháng/nghề hệ trung cấp và 140 ngàn đồng/tháng/nghề hệ cao đẳng). Từ chỗ thu không bù chi, nên một số cơ sở dạy nghề thiếu luôn kinh phí để ưu đãi, thu hút đào tạo cho các ngành nghề xã hội đang cần. Rõ nhất là cơ sở vật chất, trang thiết bị, đội ngũ giáo viên..., những yếu tố thiếu, yếu để có thể đáp ứng được yêu cầu đặt hàng của doanh nghiệp thì phần lớn các đơn vị dạy nghề chưa có đủ. Chính vì không đủ các yếu tố nêu trên nên vấn đề đưa học viên vào doanh nghiệp thực tập được coi là một hướng mở năng động. Song, hiện nay chưa có chính sách cụ thể để doanh nghiệp phối hợp với các đơn vị dạy nghề trong liên kết đào tạo, xây dựng chương trình đào tạo...

Lâm Viên