Câu chuyện giáo dục: Trẻ bướng bỉnh, làm sao đây?

Gia đình anh chị A.T ở TP. Biên Hòa đưa cậu con trai 7 tuổi của mình đến Trung tâm tham vấn tâm lý của Bệnh viện tâm thần Trung ương 2 với lý do: cậu quý tử ngang bướng, phá phách, đặc biệt là tỏ ra hỗn và không tôn trọng cha mẹ. Cậu bé còn có những đòi hỏi vượt khả năng đáp ứng của cha mẹ. Gia đình đã áp dụng rất nhiều biện pháp dọa nạt, dỗ dành, năn nỉ… nhưng đều vô dụng.

Gia đình anh chị A.T ở TP. Biên Hòa đưa cậu con trai 7 tuổi của mình đến Trung tâm tham vấn tâm lý của Bệnh viện tâm thần Trung ương 2 với lý do: cậu quý tử ngang bướng, phá phách, đặc biệt là tỏ ra hỗn và không tôn trọng cha mẹ. Cậu bé còn có những đòi hỏi vượt khả năng đáp ứng của cha mẹ. Gia đình đã áp dụng rất nhiều biện pháp dọa nạt, dỗ dành, năn nỉ… nhưng đều vô dụng.

Cùng nỗi buồn phiền, bực bội và lo lắng như gia đình anh A.T, chị K.H ở phường Tân Tiến (TP. Biên Hòa) cũng chia sẻ với chúng tôi về con trai của mình. Vợ chồng chị ly hôn khi bé lên 3 tuổi, hiện bé đã được 8 tuổi. Chị nhận nuôi con, ngày lễ và ngày nghỉ trong tuần bé được đón về ở cùng cha. Mặc dù đã ly hôn nhưng anh chị rất tôn trọng nhau và không ai dò xét ai về đời sống riêng. Bao nhiêu tình cảm chị dồn hết cho con, nhưng chị rất khổ tâm mỗi khi bé cáu giận, nó sẵn sàng nói những lời độc địa với chị. Ở lớp bé học không tập trung, luôn luôn có giấy của cô chủ nhiệm gửi về yêu cầu phụ huynh có bản cam kết về hành vi của con. Hai mẹ con luôn xảy ra cãi vã, khi mẹ làm bực bội, bé tỏ thái độ rất khó chịu, thậm chí là coi thường mẹ ngay trước mặt mọi người.

Tương tự như thế, hầu hết những trẻ được cha mẹ đưa đến tham vấn đều có tình trạng không vâng lời, học không tập trung, ham chơi điện tử, thích chơi với những nhóm bạn có hành vi xấu, nói dối và luôn xảy ra bất đồng với những người thân trong gia đình.

Khi trẻ trở nên bướng bỉnh, khó dạy, quả rất khó để đưa trẻ về khuôn phép như cha mẹ mong muốn. Tuy nhiên, không phải là trẻ đã "hết thuốc chữa". Để cải thiện được tình trạng không mong muốn như hiện tại, chúng tôi có một số lời khuyên đến các bậc cha mẹ:

Bạn hãy liệt kê tất cả những hành vi, những thói quen, những lời nói mà bạn khó chịu, bực bội, không muốn thấy của con mình, và tìm hiểu lại xem: Vì sao, điều gì, ai, khi nào, ở đâu con bạn có những cơn bùng nổ dữ dội như vậy?

Trước khi đánh giá con của mình, chúng ta hãy thẳng thắn nhìn nhận lại chính bản thân xem mình thường hay phản ứng như thế nào với thái độ bướng bỉnh của con cái? Lần gần đây nhất khi con bạn không vâng lời, hay không làm bài tập cô cho bạn đã làm gì: La lối? Phạt? Tranh luận? Đe dọa? Hay kể thái độ của trẻ với người khác? Hay bạn làm ngơ?

Chúng ta hãy đối diện với thái độ không đúng của chính chúng ta. Các bạn thường cư xử ra sao với những người xung quanh, trong gia đình, trong công việc, với chồng hoặc vợ? Cân nhắc lại xem làm sao con bạn lại trở nên bướng bỉnh như vây? Chúng bắt chước ở đâu không? Sau đó hãy xét kỹ thái độ của bạn. Có thể con bạn đang học thái độ bướng bỉnh của bạn không? Có khi nào con nhận xét bạn là người độc tài, không chịu nghe ai, hay yếu đuối và vô tư lự không?

Bạn thường so sánh đứa con bướng bỉnh của mình với những đứa khác không? Bạn làm thế nào để con bạn biết những yêu cầu của bạn? Bạn nói những mong muốn với con bằng giọng nói nhẹ nhàng, tôn trọng hay thường nổi cáu? Bạn có lịch sự, hoặc thiếu tôn trọng (thậm chí mỉa mai)? Bạn có trợn mắt, nhún vai, cười khẩy hay chờ đợi một cách từ tốn? Bạn có đòi hỏi con bạn vâng lời một cách gay gắt hay bạn lắng nghe những yêu cầu của trẻ? Thử đặt mình vào vị trí của con bạn, bạn nghĩ bạn cần điều gì, liệu bạn có muốn mình được đối xử theo phong cách mà mình đang làm với con không?

Hãy thật kiên nhẫn, nhìn nhận lại tất cả các vấn đề một cách thành thật nhất, bạn sẽ biết mình phải làm gì với đứa trẻ. Khi không thể làm một mình, bạn hãy tìm đến sự hỗ trợ của các chuyên viên tâm lý và giáo dục. Không có gì là không thể.

Nguyễn Thị Duyên (Bệnh viện tâm thần trung ương 2)