Hội nghị cán bộ giáo dục THPT chuẩn bị triển khai đại trà chương trình phân ban THPT:
Những băn khoăn trước giờ G

Chương trình phân ban THPT sẽ chính thức được triển khai đại trà trong năm học tới ở các vùng miền khác nhau trong cả nước. Thế nhưng, bên lề hội nghị cán bộ giáo dục THPT (diễn ra trong 4 ngày từ 16 đến 19-5 tại TP.Vũng Tàu do Bộ GD-ĐT tổ chức), nhiều ý kiến khác nhau của các hiệu trưởng đã bộc lộ rất nhiều băn khoăn dù giờ G đã rất gần.

Chương trình phân ban THPT sẽ chính thức được triển khai đại trà trong năm học tới ở các vùng miền khác nhau trong cả nước. Thế nhưng, bên lề hội nghị cán bộ giáo dục THPT (diễn ra trong 4 ngày từ 16 đến 19-5 tại TP.Vũng Tàu do Bộ GD-ĐT tổ chức), nhiều ý kiến khác nhau của các hiệu trưởng đã bộc lộ rất nhiều băn khoăn dù giờ G đã rất gần.

* Tuyển sinh: Hướng dẫn, đăng ký rất cập rập

Bên lề hội nghị, hầu như địa phương nào, trường nào cũng than thở về việc tuyển sinh lớp 10 cho năm học 2006-2007. Rắc rối bộc lộ ngay từ khâu tuyển sinh vì theo quy chế, năm học tới có đến ba phương thức: xét tuyển, thi tuyển, kết hợp vừa xét vừa thi. Ông Trần Đình Kiều, hiệu trưởng Trường THPT Lê Anh Xuân (tỉnh An Giang) cho biết: "Chỉ mới ở khâu tuyển sinh mà mỗi nơi mỗi kiểu, mỗi trường mỗi cách. Ở địa bàn ít học sinh, không áp lực thì việc quyết định thi hay xét đơn giản hơn. Nhưng ở khu vực trọng điểm, trung tâm thì thật rối rắm. Nhà trường phải chờ học sinh nộp đơn mới quyết định thi hay xét. Trong khi đó, học sinh lại chờ trường công bố phương án phân ban, số lượng các ban mới dám nộp hồ sơ dự tuyển".

 Điểm chuẩn cho các ban cũng là vấn đề có nhiều luồng ý kiến trái ngược nhau. Hiện tại Bộ cho rằng, chỉ nên có một điểm chuẩn cho các ban. Học sinh trúng tuyển vào trường mới tiến hành chọn ban tùy thuộc vào năng lực thể hiện trên điểm thi và theo sự hướng dẫn của nhà trường. Điều này, theo Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Văn Vọng là hợp lý hơn là đưa ra điểm chuẩn cho từng ban.  Học sinh chọn ban theo sự hướng dẫn của giáo viên và điều kiện của trường. Điều này cũng giúp học sinh chọn đúng ban theo năng lực. Nếu học sinh có nguyện vọng học ban A nhưng điểm thi, năng lực không đạt thì được định hướng chọn ban C hoặc ban cơ bản. Thế nhưng, theo ông Đinh Quang Ngọc, hiệu trưởng Trường THPT Lý Tự Trọng (tỉnh Long An) thì đây chưa hẳn là phương án tốt nhất: "Tôi lấy một ví dụ, phương án nhà trường công bố sẽ tuyển 3 lớp ban C. Học sinh trúng tuyển vào trường có nguyện vọng học ban C nhưng số lượng không đủ triển khai một lớp thì trường sẽ giải quyết như thế nào, không lẽ hướng dẫn học sinh này chọn học ban A hay ban cơ bản". Nhiều người cho rằng, do thời điểm đăng ký xét tuyển năm nay khá sớm trong khi nhiều địa phương chưa tiến hành xét công nhận tốt nghiệp THCS nên việc đăng ký diễn ra khá cập rập. Giáo viên còn mù mờ, phụ huynh học sinh mù tịt thì việc hướng dẫn, lựa chọn cũng rất lúng túng.

* Bị động nhiều thứ

Theo hiệu trưởng các trường thí điểm, với nội dung chương trình phân ban, để chuyển tải lượng kiến thức của sách giáo khoa mới đến học sinh thì đòi hỏi phải đổi mới phương pháp giảng dạy. Nhưng thời gian mà giáo viên được tập huấn quá ngắn ngủi, chưa kịp nắm bắt nội dung chương trình hay ý đồ của người viết sách. Ông Đặng Chính Nghĩa, hiệu trưởng Trường THPT Năng Khiếu (TP.Hồ Chí Minh) cho biết: "Nên có thời gian tập huấn sâu thì tốt hơn. Ở trường tôi giáo viên vừa dạy vừa rút kinh nghiệm, qua đó nảy sinh một số vấn đề. Bởi để hiểu tinh thần sách không phải đơn giản. Sách giáo khoa mới viết khá chặt chẽ trên cơ sở kế thừa sách cũ. Tuy nhiên, điều mà giáo viên băn khoăn là khối lượng kiến thức quá lớn, tiếp cận kiến thức hiện đại, nhiều kiến thức có ở chương trình đại học. Ở trường tôi, hơn 40% tiến sĩ nhưng để hiểu tinh thần của sách cũng phải mở nhiều cuộc hội thảo, nếu không hiểu giáo viên cũng sẽ phải dạy vẹt". Theo bà Trần Thanh Vân, hiệu trưởng Trường THPT Lê Quý Đôn (TP.Hồ Chí Minh), chương trình mới có những thay đổi đáng kể, ngoài các môn học, hoạt động giáo dục của kế hoạch giáo dục cấp THPT hiện hành, có bổ sung môn tin học, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và hoạt động hướng nghiệp vào chương trình bắt buộc. Đồng thời, chương trình cũng giảm thời lượng các môn học truyền thống để dành thời gian cho một số nội dung mới và cho giáo trình tự chọn của trường THPT. Điều này sẽ dẫn đến việc bị động nguồn giáo viên. Những năm qua thực hiện thí điểm nên trường còn được điều chỉnh, nhưng khi đã triển khai đại trà thì nhà trường sẽ bị động thực sự, cần phải tính đến giải pháp lâu dài hơn về tuyển dụng, điều động giáo viên. Chưa kể nhu cầu đăng ký theo ban của học sinh lại thay đổi mỗi năm. Các trường cần phải sắp xếp lại biên chế giáo viên cho phù hợp với chương trình phân ban. Trong khi đó, với áp lực của cách thi cử, đánh giá cuối cấp và tuyển sinh đại học chưa được giải tỏa nên tâm lý giáo viên và học sinh mỗi năm thêm lo lắng, nặng nề. Giáo viên dạy phân ban mệt mỏi vì có quá nhiều yêu cầu từ trên xuống, học sinh thì không phấn khởi vì điểm số không cao. 

* Học sinh chọn ban sai, ai chịu trách nhiệm?

Theo chương trình, ban khoa học tự nhiên (ban A) có yêu cầu trên nền học vấn phổ thông, học sinh có kiến thức và kỹ năng cao hơn các môn toán, vật lý, hóa học, sinh học (các môn được phân hóa), chuẩn bị cơ sở cho việc học tập các bậc học tiếp theo thuộc các ngành liên quan đến toán, khoa học tự nhiên, kỹ thuật, kinh tế. Ban khoa học xã hội và nhân văn (ban C) yêu cầu học sinh có kỹ năng cao hơn ở các môn ngữ văn, lịch sử, địa lý chuẩn bị cơ sở  cho học tập ở bậc tiếp theo thuộc các ngành khoa học xã hội và nhân văn. Ban cơ bản sẽ học theo chương trình chuẩn, ngoài ra học sinh sẽ tự chọn 3/8 môn để học nâng cao. Ông Võ Thành Bé, hiệu trưởng Trường THPT Lấp Vò (tỉnh Đồng Tháp) cho rằng, trước đây trường đã làm chuyên ban nên cũng đã quen. Nếu gia đình và học sinh nào có kinh nghiệm sẽ chọn đúng ban A, C hoặc ban cơ bản phù hợp với thế mạnh của mình. Tuy nhiên nếu chọn lầm sẽ khá vất vả. Theo phản ánh của các trường, khi chỉ có hai ban A và C thì cũng chỉ có hơn 25% học sinh chọn ban C. Học sinh chọn lầm ban và xin chuyển ban cũng không phải ít. Năm nay, thêm ban cơ bản nữa thì ban C sẽ càng ít học sinh. Nỗi buồn ban C là thực trạng nhiều năm nay ở các trường phân ban. 

Việc lựa chọn phân ban ở THPT ảnh hưởng không nhỏ nếu không muốn nói là quyết định đến sự thành công của học sinh trong quá trình học tập và nhất là khi lực chọn ngành nghề và lĩnh vực hoạt động thực tiễn trong tương lai. Chương trình, sách giáo khoa phân ban được biên soạn và thực tế thí điểm cho thấy chưa đáp ứng tốt mục tiêu phù hợp với trình độ học sinh thì có thể nhận định mục tiêu chính của việc phân ban là không đạt được. "Phân ban là chủ trương đúng nếu chương trình, sách giáo khoa trong từng môn học được đánh giá cụ thể, nghiêm túc, có tính khoa học thuyết phục và chất lượng được nhìn nhận từ nhiều phía"- bà Trần Thị Nghĩa, hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (tỉnh Lâm Đồng) khẳng định.

 Thu Trang