Thu hút và giữ chân giảng viên trình độ cao

Cuộc cạnh tranh thu hút và giữ chân đội ngũ giảng viên có trình độ cao giữa các trường đại học ngày càng quyết liệt. Nhiều trường đại học, nhất là các trường đại học đã tự chủ được tài chính sẵn sàng “mạnh tay” đưa ra các chính sách ưu đãi lớn để thu hút giảng viên có trình độ cao, đặc biệt là giảng viên ở chuyên ngành chủ lực. 

Các giảng viên Trường đại học Lạc Hồng (phường Trấn Biên) trao đổi học thuật với giảng viên Trường đại học Le Havre Normandie (Cộng hòa Pháp). Ảnh: Công Nghĩa

Với các trường đại học tại Đồng Nai, việc thu hút và giữ chân đội ngũ này càng trở nên khó khăn khi nằm ngay cạnh trung tâm đào tạo đại học lớn thứ 2 cả nước là Thành phố Hồ Chí Minh.

Bài toán khó

Đồng Nai đang bước vào giai đoạn phát triển mới, nhu cầu sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao ở các lĩnh vực là rất lớn, đặc biệt là những ngành mũi nhọn về khoa học, công nghệ. Để có được nguồn nhân lực chất lượng cao thì trước hết cần có đội ngũ giảng viên trình độ cao. Đây thực sự là một bài toán khó và rất cần sớm ban hành các cơ chế chính sách đủ mạnh để thu hút được đội ngũ này.

Từ năm 2023 đến nay, Trường đại học Lâm nghiệp, phân hiệu tại Đồng Nai (xã Trảng Bom) có 3 giảng viên được Hội đồng Giáo sư Nhà nước công nhận chức danh phó giáo sư. Tuy nhiên, một cán bộ quản lý có chức danh phó giáo sư vừa rời nhà trường để chuyển đến một trường đại học tư thục lớn tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là “tổn thất” về nhân lực, bởi để có một người đạt trình độ cao cần phải có thời gian và tốn kém chi phí đào tạo.

Trước những khó khăn trong công tác tuyển sinh ở một số ngành đào tạo, đầu năm 2024, Trường đại học Đồng Nai có báo cáo gửi UBND tỉnh về việc không thể bố trí việc làm cho 34 giảng viên, trong đó có 9 tiến sĩ và 1 phó giáo sư, tiến sĩ. Dù ngay sau đó, Trường đại học Đồng Nai đã thu hồi báo cáo về sự việc này, nhưng đây là vấn đề đáng suy ngẫm về việc tạo ra điều kiện lẫn môi trường làm việc cho những giảng viên có trình độ cao.

Theo tìm hiểu, Trường đại học Đồng Nai (phường Tam Hiệp) hiện có tổng số giảng viên toàn thời gian là 205 người, trong đó giảng viên có trình độ tiến sĩ là 51 người (giảng viên cơ hữu là 36 người, tỷ lệ 17,56%, hợp đồng là 15 người, tỷ lệ 7,31%). Với tỷ lệ tiến sĩ là giảng viên cơ hữu chỉ chiếm 17,56%, thì tới năm 2030 sẽ không đảm bảo tỷ lệ theo quy định. Điều đó đồng nghĩa với việc nhà trường đang trong “cơn khát” giảng viên trình độ cao để đảm bảo có thể duy trì công tác đào tạo ở các ngành hiện có, đồng thời có điều kiện để mở thêm các ngành mới.

Cần chính sách “Chiêu hiền đãi sĩ”

Theo hiệu trưởng một số cơ sở đào tạo tại Đồng Nai, việc thu hút và giữ chân lâu dài đội ngũ cán bộ, giảng viên trình độ cao, đặc biệt là ở những chuyên ngành chủ lực, là một bài toán khó và mang tính chiến lược. PGS.TS Lâm Thành Hiển, Hiệu trưởng Trường đại học Lạc Hồng (phường Trấn Biên), người vừa được Hội đồng Giáo sư Nhà nước công nhận chức danh Phó giáo sư năm 2025, chia sẻ: “Sự phát triển của nhà trường luôn gắn liền với công tác chủ động xây dựng lực lượng giảng viên trình độ cao. Đây là nhiệm vụ thách thức, cần có chiến lược đồng bộ để thực hiện song song 2 mục tiêu: vừa thu hút vừa giữ chân lâu dài lực lượng này”.

Thu nhập của giảng viên trình độ cao tại Đồng Nai

Mức lương trung bình của tiến sĩ tại các trường đại học trên địa bàn tỉnh như: Trường đại học Lạc Hồng, Trường đại học Công nghệ Đồng Nai, Trường đại học Công nghệ Miền Đông (xã Dầu Giây), Trường đại học Lâm nghiệp; phân hiệu tại Đồng Nai dao động từ 20-40 triệu đồng/tháng; Trường đại học Đồng Nai ở mức từ 14,2 triệu đến gần 30 triệu đồng/tháng. Thu nhập thực tế thường cao hơn nhờ các hoạt động nghiên cứu khoa học, dạy vượt giờ, hướng dẫn sau đại học và các lớp đào tạo ngắn hạn.

PGS.TS Lâm Thành Hiển cho biết: Từ nhiều năm trước, nhà trường đã đi đầu trong việc tự đào tạo trình độ thạc sĩ và tiến sĩ ngay tại trường. Bên cạnh đó, trường còn tranh thủ các nguồn học bổng tại nước ngoài, đặc biệt là Đài Loan (Trung Quốc) và Hàn Quốc để gửi giảng viên đi đào tạo sâu. Nhà trường áp dụng chế độ ưu đãi hỗ trợ kinh phí và thưởng xứng đáng cho cá nhân hoàn thành khóa học, đặc biệt là những người được công nhận chức danh từ phó giáo sư trở lên, đồng thời tạo điều kiện để họ phấn đấu lên các vị trí quản lý.

Ở góc nhìn khác, Tiến sĩ Phan Ngọc Sơn, nhà sáng lập kiêm nhà đầu tư Trường đại học Công nghệ Đồng Nai (phường Trảng Dài) nhận định: Đối với giảng viên trình độ cao, bên cạnh cơ chế thu hút thì quan trọng hơn cả là chính sách “giữ chân”, đây mới là mấu chốt của vấn đề. Nếu chỉ thu hút mà thiếu chính sách đãi ngộ hiệu quả, người tài cũng sẽ rời đi nhanh chóng. Do đó, phải tạo được môi trường làm việc cởi mở, tôn trọng và tạo điều kiện để họ phát huy tối đa khả năng nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và giảng dạy.

Theo quy định của Luật Giáo dục đại học, hiện Trường đại học Đồng Nai còn thiếu khoảng 229 giảng viên (gồm 155 tiến sĩ, 37 phó giáo sư và 37 giáo sư) để duy trì và mở mới các mã ngành. Tiến sĩ Đặng Anh Tuấn, Phó Hiệu trưởng phụ trách nhà trường cho biết: Sau khi kiện toàn Ban Giám hiệu, trường tập trung xây dựng Đề án Thu hút nhân lực trình độ cao. Trước mắt, trường đặt mục tiêu thu hút gần 20 tiến sĩ trở lên trong thời gian tới với mức hỗ trợ một lần khá cao, tương đương với các trường đại học trên địa bàn và khu vực. Cụ thể, người có trình độ tiến sĩ nhận mức thu hút một lần là 300 triệu đồng, phó giáo sư là 350 triệu đồng và giáo sư là 400 triệu đồng.     

Công Nghĩa