Oscar của những ông già da trắng

Giải Oscar năm nay được xem là phản ánh sở thích của Viện Hàn lâm điện ảnh Mỹ gồm phần lớn là những người đàn ông da trắng lớn tuổi, hơn là phản ánh những vấn đề rộng lớn của thế giới.

Giải Oscar năm nay được xem là phản ánh sở thích của Viện Hàn lâm điện ảnh Mỹ gồm phần lớn là những người đàn ông da trắng lớn tuổi, hơn là phản ánh những vấn đề rộng lớn của thế giới.

Ngay khi các đề cử được công bố ngày 15-1, người ta đã giật mình phát hiện giải thưởng điện ảnh Oscar lần thứ 87 là lần trao giải có màu “trắng” nhất trong vòng 2 thập niên trở lại đây, kể từ năm 1998. Đó là năm mà không một diễn viên da đen nào xuất hiện trong danh sách 20 đề cử diễn xuất.

* Đảo chiều bất ngờ

Năm ngoái, khán giả đã một phen mủi lòng trước hình ảnh những người da đen trong đoàn phim 12 năm nô lệ bật khóc khi ôm trong tay chiếc tượng vàng cho phim xuất sắc nhất, cùng nhiều giải thưởng và đề cử khác cho họ. Việc chọn trao giải cho một phim có đề tài lịch sử về những bất công với người da đen từng được đánh giá là cú bắt tay hòa giải với quá khứ của chính Viện Hàn lâm điện ảnh, lẫn của nước Mỹ.

Birdman, bộ phim đang dẫn đầu cuộc đua Oscar 2015.

Tuy nhiên, câu chuyện đã đảo chiều chóng mặt trong năm nay. Ứng viên sáng giá nhất trong dòng chảy sáng tạo của người da đen - phim Selma, chỉ nhận được 2 đề cử cho phim xuất sắc nhất và ca khúc nhạc phim. Đáng chú ý là việc nam diễn viên David Oyelowo, người đã thể hiện sống động chân dung nhà vận động dân quyền Martin Luther King trong thời khắc tổ chức các cuộc biểu tình lớn đòi quyền cử tri cho người da đen vào năm 1965, bị trượt khỏi đề cử vai nam chính xuất sắc nhất.  Đạo diễn phim là bà Ava DuVernay cũng vuột mất cơ hội trở thành người phụ nữ da đen đầu tiên được đề cử ở hạng mục vốn bị nam giới thống trị bấy lâu nay này.

Đối xử bất công với phụ nữ cũng được nhìn thấy trong việc “hắt hủi” phim Unbroken do Angelina Jolie làm đạo diễn. Dù được khen ngợi và thành công ngoài phòng vé toàn cầu với doanh thu 140 triệu USD so với kinh phí 65 triệu USD, Unbroken chỉ nhận được 3 đề cử cho quay phim, âm thanh và biên tập âm thanh. Khía cạnh chủng tộc và bình đẳng giới trong những chuyện nói trên, một lần nữa khiến người ta “soi” lại thống kê nhân khẩu học của hơn 6 ngàn thành viên của viện hàn lâm để tìm cách giải thích khả dĩ. Viện này hiện gồm hơn 94% là người da trắng, 76% là đàn ông và tuổi đời trung bình là 63.

* Cơ hội lịch sử cho Birdman

Cũng từ cơ cấu của viện hàn lâm mà đến thời điểm này, người ta đã có thể dự báo gần như chính xác phim nào sẽ thắng giải cao nhất. Trong tuần qua, 2 hiệp hội nghề nghiệp có số lượng thành viên đông đảo nhất tại viện hàn lâm, là Hiệp hội diễn viên và Hiệp hội các nhà sản xuất, đã lần lượt đưa ra lựa chọn ở giải riêng của họ. Theo đó, Birdman (Người chim) - bộ phim hài hước về một diễn viên hết thời muốn tìm lại hào quang cũ - cùng được chọn là phim xuất sắc nhất. Kết quả này hoàn toàn có thể lặp lại ở Oscar nếu xét trong quá khứ, giải đã từng chọn những phim nghiêng nhiều về tính giải trí, phản ánh thế giới hào nhoáng, phù phiếm và trống rỗng ở Hollywood như The Artist hay Chicago.

Ván bài đang dần lật ngửa khiến 2 phim sáng giá khác vừa bị bỏ lại phía sau là Boyhood (Thời niên thiếu) và The Imitation Game (Trò chơi giả lập), đang tung ra lá bài then chốt trong chiến dịch vận động hậu trường. Nhóm vận động cho Boyhood cố gắng gây ấn tượng rằng bỏ phiếu cho phim của họ đồng nghĩa với việc bỏ phiếu cho một hiện tượng sẽ khó có thể lặp lại lần thứ hai trong lịch sử điện ảnh. Bộ phim được làm trong 12 năm này mang đến một trải nghiệm điện ảnh lạ lùng, cảm giác như dòng chảy thời gian trên phim lẫn ngoài đời thực đã hòa vào làm một. Trong vòng 166 phút, khán giả được chứng kiến các nhân vật lớn lên hay già đi, vật lộn với những vất vả hàng ngày, để rồi khép lại trong bồi hồi xúc động, biết ơn những gì đã qua và hy vọng những điều tốt đẹp sắp tới.

Riêng The Imitation Game, vốn là ứng viên nặng ký nhất đầu chặng đua, nay có phần thất thế, buộc nhà phát hành Weinstein (từng đưa The King’s Speech đến giải cao nhất) phải tung nhiều “chiêu” mới. Hãng này bắt đầu tung ra những quảng cáo bị cho là “trơ trẽn” khi cố tình gắn hình ảnh bộ phim chân dung thiên tài toán học đồng tính Alan Turing, với những chiến dịch vận động quyền của người đồng tính. Nhưng có vẻ như Oscar chưa đủ sẵn sàng để tôn vinh một bộ phim thuộc đề tài này, bằng chứng là thất bại của Brokeback Mountain, Milk, Philomena…trong mấy năm gần đây. Trong số 8 ứng viên được đề cử giải phim xuất sắc nhất, còn có một cái tên sáng giá là The Grand Budapest Hotel (Khách sạn Grand Budapest), bộ phim hài giả tưởng giễu nhại nền văn minh phương Tây. Và khi các lễ trao giải đang ngày một nhàm chán vì quá dễ đoán kết quả, người ta thực sự mong chờ Oscar tạo được những cú đột phá thật ngoạn mục.

Nam Vũ