Những hoạt động văn hóa tại di tích Thành Biên Hòa:
Tạo sức sống từ nguồn xã hội hóa...

Chưa đầy 1 năm kể từ khi Ban quản lý di tích danh thắng Đồng Nai tiếp nhận, tại khu di tích Thành Biên Hòa đã bắt đầu có những hoạt động văn hóa không chỉ mang lại sức sống cho chính mình, mà còn hướng tới một trong những điểm đến của Biên Hòa...

Chưa đầy 1 năm kể từ khi Ban quản lý di tích danh thắng Đồng Nai tiếp nhận, tại khu di tích Thành Biên Hòa đã bắt đầu có những hoạt động văn hóa không chỉ mang lại sức sống cho chính mình, mà còn hướng tới một trong những điểm đến của Biên Hòa...

Ông Lê Trí Dũng, Giám đốc Ban quản lý di tích danh thắng Đồng Nai kể, ngày nhận bàn giao di tích Thành Biên Hòa, tuy mê mẩn trước lớp kiến trúc rất đặc sắc, nhưng Ban quản lý cũng ngao ngán trước sự hoang phế, xuống cấp của nơi này.

Một góc khu trưng bày triển lãm.

Theo tài liệu, Thành Biên Hòa được xây dựng vào khoảng năm 1837, cấu trúc gồm lớp tường thành dày bao quanh bằng đá ong và nhựa cây ô dước - một loại vật liệu kiến trúc độc đáo của vùng Biên Hòa xưa, 4 cửa thành và 1 kỳ đài. Khi thực dân Pháp chiếm Biên Hòa (tháng 12-1861), nơi đây trở thành địa điểm đồn trú của quân đội Pháp. Thành Biên Hòa đã được xây thêm 2 nhà làm việc (thường gọi là nhà Tây) và 2 tháp canh.

Nhưng đến thời điểm tiếp nhận, toàn bộ tường thành chỉ còn một đoạn khoảng 80m, 2 tháp canh cũng sập mất 1, còn 2 nhà Tây thì hư hỏng nghiêm trọng và trở thành... hang dơi với đúng nghĩa đen của nó. Chưa kể, trong khuôn viên còn những "công trình phụ" như ga-ra ô tô, điểm rửa xe, sửa chữa xe... làm phá nát cảnh quan của tòa thành cổ. "Mong muốn của chúng tôi và nhiều người dân Biên Hòa là phục hồi, tôn tạo lại và phát huy được hết giá trị lịch sử của Thành Biên Hòa" - ông Dũng cho biết.

Mong muốn là vậy, nhưng để thực hiện được điều đó không phải là dễ: di tích xuống cấp quá nghiêm trọng, khuôn viên quá rộng và các hạng mục cần tu bổ, tôn tạo cũng không phải là ít. Dự toán sơ cho các hạng mục chính cho thấy phải có khoảng gần 30 tỷ đồng, thi công nhanh nhất cũng mất 5 năm.

Trong thời gian lập dự án trùng tu, tôn tạo di tích Thành Biên Hòa, Ban quản lý di tích danh thắng đã bước đầu lên kế hoạch và tổ chức hoạt động khai thác di tích này. Cuối tháng 11-2009, một khu trưng bày, triển lãm đã được xây dựng khá khang trang trên nền khu vực vốn trước đó là ga-ra sửa ô tô, và "mở hàng" là cuộc triển lãm hình ảnh tư liệu về các ngôi thành cổ của Việt Nam, trong đó có Thành Biên Hòa. Cuộc triển lãm đã được người dân, nhất là giới trẻ quan tâm tìm hiểu.

Từ đó đến nay, bằng hình thức xã hội hóa, khu triển lãm đã được đầu tư hơn 1 tỷ đồng để nâng cấp thành một khu vực có cảnh quan đẹp với thảm cỏ, cây cảnh, hòn non bộ, có không gian văn hóa với những bức thư pháp, các cuộc triển lãm "mi-ni" về hình ảnh những cảnh đẹp Biên Hòa, về nhà cổ, xe cổ. Nơi đây có cả nơi ngồi nghỉ ngơi, thư giãn bên tách cà phê đậm đà. Anh Phan Minh Tuấn, nhân viên Công ty tư vấn xây dựng Bình Quan - một trong những vị khách thường lui tới, nhận xét, khu triển lãm trưng bày kết hợp với cà phê giải khát được xây dựng đẹp mắt và hài hòa với cảnh quan, là một điểm nhấn thú vị, sinh động cho di tích Thành Biên Hòa.

Vào đầu tháng 6-2010, Chi hội Di sản văn hóa cũng được thành lập tại đây. Nơi đây còn trở thành điểm giao lưu, sinh hoạt của một số câu lạc bộ, như: thư pháp, cây cảnh, cổ vật... Ông Nguyễn Đình Hoàng, một nhà thư pháp của Biên Hòa cho biết, gần đây ông có thú vui là sáng sáng xách giấy bút ra đây ngồi, đọc sách hoặc tán gẫu với bạn bè.

Sắp tới, để các hoạt động được phong phú hơn, Ban quản lý di tích danh thắng sẽ tổ chức các triển lãm theo các chủ đề như: thư pháp, cổ vật, nhiếp ảnh, sản phẩm thủ công truyền thống, biểu diễn đờn ca tài tử... nhằm không chỉ thu hút thành viên các hội nghề nghiệp, câu lạc bộ, mà còn quảng bá cho khách đến tham quan di tích. Hiện nay người dân Biên Hòa, trong đó có nhiều sinh viên Trường đại học Lạc Hồng, Trường cao đẳng mỹ thuật trang trí, Trường cao đẳng sư phạm đã chọn nơi này làm điểm tham quan trong tour du lịch nội thành của mình. "Đây là bước thử nghiệm ban đầu trong việc dùng nguồn xã hội hóa góp phần vào công tác tôn tạo, bảo vệ và phát huy hiệu quả di tích. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn xác định không để ảnh hưởng hay phá vỡ cảnh quan của di tích gốc" - ông Trần Quang Toại, Phó giám đốc Sở Văn hóa - thể thao và du lịch cho biết.

Linh Lan