Hoàng Cầm giữa cõi diêu bông

Người thơ Hoàng Cầm kể rằng đã nhặt được âm thanh ngân nga tên một lá diêu bông trong một giấc say nồng. Ấy là nhung nhớ kết tinh thành lời ảo diệu.

Người thơ Hoàng Cầm kể rằng đã nhặt được âm thanh ngân nga tên một lá diêu bông trong một giấc say nồng. Ấy là nhung nhớ kết tinh thành lời ảo diệu. Từ bấy giờ, nhân gian cảm động lặn lội tìm lá đó. Chẳng phải khi Hoàng Cầm hé lộ nguyên do tên gọi lá tình, lập tức người nào lỡ biết thơ lại có thể lập tức thôi thao thức vân vi định hình một khuôn lá thắm.

Diêu bông mơ hồ dáng hình. Tình ai nấy giữ. Hồn ai mơ ai cách nào, tâm tính ai ra sao thì sẽ ấn tượng diêu bông theo cách của mình. Chả biết trong giấc mơ của Hoàng Cầm, lá diêu bông giống hình trái tim lá trầu, hay mong manh liễu rủ Hồ Gươm, thảng hoặc lại sắc viền lá cỏ biếc triền đê miền Kinh Bắc. Đời thi nhân đa tài, đa tình tới thế, bao phen nhặt lá, thả lá, chả biết tới tận phút cuối có kịp một lần chắc hình chắc bóng lá ra sao chưa.  Thôi, cứ để thế huyền ảo diêu bông, thiên hạ muốn là gì thì cứ mơ cho thỏa khát vọng tình riêng. 

Diêu bông. Thử đọc thành tiếng đi và lắng nghe chậm rãi vào. Âm thanh tên lá tự nó đã ngân một cung xao xuyến. Toàn là khinh thanh. Diêu bông - từng phụ âm, nguyên âm đều rất dễ nói đúng. Lặng mà nghe âm thanh tên lá. Diêu bông - gợi không gian miền quê xứ Bắc. Mộc mạc mà kết tinh ẩn hiện hồn người miền Kinh Bắc. Không ồn ào bộc tuệch, lại không khó khăn che đậy. Khát vọng thanh cao nhưng gần với cuộc đời. Gần đấy mà xa đấy. Tinh tế thắt lòng. Tài hoa đến mê hoặc!

Người đời nói rằng làm gì có lá diêu bông. Tình yêu là thứ hư hư thực thực cho lòng người khao khát đến lao đao thôi mà. Lá diêu bông có đấy chứ, giống như hạnh phúc ấy. Người xác định được thế nào là hạnh phúc thì cũng hiểu được lá diêu bông là gì. Lá ấy có, nhưng để nó đã có duyên nảy mầm lại trổ được ra xanh mướt lại kỳ công quá thể.

Không ít độc giả đọc xong bài thơ ấn tượng rằng diêu bông ấy là thứ lá thất tình. Thứ lá ấy là mưu chị váy chùng cửa võng đuổi khéo cậu em dung dăng theo đuôi để còn rảnh tay hái cho đầy giỏ rau khúc kẻo muộn chiều, khỏi lỡ làng duyên trái nẻo. Thực ra, trong bài thơ, chị có lơ mơ cả đêm để bật ra tên lá mà làm khó em đâu. Nếu do em nghĩ ra thì em chả dại gì lại tay mình đập tim mình thế cả. Cảm giác diêu bông kia là có thể lắm, nhưng chỉ vì nó gắn với hoàn cảnh bài thơ thôi chứ chắc không hẳn là nguyên nghĩa tác giả định dùng.

Diêu bông, cõi ấy Hoàng Cầm đã trải qua, đã có duyên nhặt được âm thanh vang vọng bao nẻo tình. Người thơ về với miền xa xanh, câu thơ, hồn lá ở lại chốn đây ru đời nhân thế chứa chan. Bây giờ, cái tên diêu bông đã vượt ra ngoài không gian thơ ban đầu để thành biểu trưng tình yêu. Mãi mãi diêu bông còn lại trong bảng vàng đặc sản văn hóa thuần Việt.

Thi sĩ "Bên kia sông Đuống" qua đời   Nhà thơ Hoàng Cầm, tên tuổi lớn trên văn đàn Việt Nam hiện đại đã qua đời vào lúc 9 giờ 30 phút ngày 6-5, tại bệnh viện Hữu Nghị Hà Nội, hưởng thọ 89 tuổi. Dự kiến tang lễ Thi sĩ Hoàng Cầm sẽ được tổ chức từ 13g đến 15g ngày 11-5 tại Nhà tang lễ Bộ Quốc phòng.  Thi sĩ Hoàng Cầm tên thật là Bùi Tằng Việt. Ông sinh ngày 22 tháng 2 năm 1922, tại xã Phúc Tằng, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang, nhưng quê gốc ở xã Song Hồ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.     Năm 1940, ông đỗ tú tài toàn phần và bước vào nghề văn, làm nghề dịch sách. Những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp, ông tham gia hoạt động Thanh niên Cứu quốc của Việt Minh, rồi tham gia Vệ quốc quân. Trong suốt cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, ông hoạt động trong các đoàn kịch nói, trong đội văn nghệ tuyên truyền, văn công quân đội. Ông từng giữ chức Trưởng đoàn văn công Tổng cục Chính trị. Cuối năm 1955, ông về công tác ở Hội Văn nghệ Việt Nam, làm công tác xuất bản. Tháng 4 năm 1957, ông là một trong số những hội viên tham gia sáng lập Hội Nhà văn Việt Nam.     Năm 2007, Thi sĩ Hoàng Cầm vinh dự được nhận Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật. Những tác phẩm chính trong sự nghiệp sáng tác của thi sĩ Hoàng Cầm có thể kể đến: Bên kia sông Đuống (thơ xuất bản năm 1948), Kinh Bắc (thơ xuất bản năm 1959), Men đá vàng (truyện thơ xuất bản năm 1973), Mưa Thuận Thành (thơ năm 1959), Trương Chi (xuất bản năm 1993), Lá Diêu Bông (thơ năm 1993), Đến từ hư không (thơ năm 2000)... P.V

An Thảo