Đồng Nai mong chờ những giai điệu đẹp

Đồng Nai mùa sầu riêng - một ca khúc hay nhưng chưa được nhiều người trong nước biết đến.

Gần 35 năm sau ngày đất nước thống nhất, đã có hàng trăm ca khúc viết về Biên Hòa - Đồng Nai của các nhạc sĩ tên tuổi trong cả nước, đã có nhiều nỗ lực để những giai điệu ngợi ca con người và vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai đến với cộng đồng. Nhưng, số bài hát thực sự "đứng" được trong đời sống nghệ thuật đến nay vẫn còn quá ít...

Những thập niên 80, 90 của thế kỷ trước, bài hát "Về Đồng Nai" của cố nhạc sĩ Xuân Hồng xuất hiện với tần suất cao trên các phương tiện nghe nhìn cũng như các liên hoan, hội diễn trong cả nước với sự tham gia thể hiện của nhiều nghệ sĩ tên tuổi. Nhưng cho đến nay, số người nhớ đến "Về Đồng Nai" không nhiều. Thế hệ 8X và trẻ hơn hầu như không biết đến bài này. Nhưng, "Về Đồng Nai" không phải là hiện tượng cá biệt. Bài hát viết về Biên Hòa - Đồng Nai được công chúng rộng rãi biết đến gần như không có. Một tên đất ở Đồng Nai được hát lên nhiều là... Trị An nhờ những loạt ca khúc được vận động sáng tác ca ngợi công trình thủy điện cùng tên trong thế kỷ trước, đến nay một số bài còn nhiều người nhớ như "Trị An âm vang mùa xuân" (Tôn Thất Lập), "Về giữa Trị An" (Trịnh Công Sơn).

Những năm qua, tỉnh Đồng Nai và TP.Biên Hòa đều nhiều lần đầu tư tổ chức những đợt vận động sáng tác ca khúc như các dịp kỷ niệm 10 năm, 20 năm ngày thống nhất đất nước, kỷ niệm 300 năm Biên Hòa - Đồng Nai, kỷ niệm thành lập Chiến khu Đ... với sự tham gia của nhiều nhạc sĩ tên tuổi trong nước. Số ca khúc được in thành sách, băng, đĩa, được phát trên các kênh sóng phát thanh - truyền hình, thậm chí được đưa vào các đĩa karaoke có đến hơn 200 bài. Nhưng trừ một bộ phận người dân trong tỉnh - thường là công chức nhà nước và đoàn viên thanh niên - hầu như người ngoài tỉnh rất ít người biết đến những ca khúc này.

Trong một dịp công tác ở Tây Nguyên, anh em "chủ nhà" đã hát tặng những bài hát về vùng đất này. Bài hát nào khi xướng lên cũng được bạn bè cả nước hát theo vì ai cũng biết. Chỉ riêng TP.Buôn Mê Thuột đã có quá nhiều ca khúc hay: "Còn thương nhau thì về Buôn Ma Thuột", "Ly cà phê Ban Mê". "Nhỏ" như Pleiku "đi dăm phút đã về chốn cũ" mà có nhiều người đã biết đến địa danh này khá lâu trước khi biết đến...  Hoàng Anh Gia Lai và cái tên "Phố Núi". Giờ đây "Đôi mắt Pleiku biển hồ đầy" cũng được giới trẻ say đắm. Chưa dám sánh với Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Huế, hay Cần Thơ, Nha Trang, chỉ cần nói đến Cà Mau - Đất Mũi, Hải Phòng - TP.Hoa Phượng Đỏ - người Đồng Nai cũng phải ghen tị vì những vùng đất này có khá nhiều ca khúc nổi tiếng. Đến như Hà Giang - một tỉnh vùng cao nghèo, Bến Tre - một tỉnh nông nghiệp còn khó khăn, cũng có bài hát được nhiều người nhớ... Hoặc Hà Tĩnh, chỉ với một ca khúc được viết trong chiến tranh của nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý, hàng chục địa danh như: Đồng Lộc, Khe Giao, Hồng Lam, Đèo Ngang, Linh Cảm... của miền đất này được lưu lại trong trái tim người nghe cả nước.

Biên Hòa - Đồng Nai, mảnh đất có trên 310 năm hình thành và phát triển, có một bề dày truyền thống văn hóa, truyền thống lịch sử, song vì sao những giai điệu về Biên Hòa, về Đồng Nai chưa làm đắm say lòng người trong nước? Bao giờ những Bình Đa, Phước Lư, Gò Me, Cù Lao Phố, Bình Trước, Trấn Biên, Biên Hùng... sẽ đi vào lời ca để các thế hệ trẻ hôm nay cảm được? Những Long Khánh, Long Thành, Đá chồng Định Quán, Vườn quốc gia Cát Tiên, dòng sông Đồng Nai, dòng sông La Ngà... được người yêu âm nhạc cả nước có cơ hội hát lên?

Cũng trong lần giao lưu với bạn bè Tây Nguyên nói trên, nghe anh em ở đây hát nhiều bài, "huyện ca" cũng có như "Chú voi con ở Bản Đôn", hoặc "Ơi, Ma Drak", chúng tôi lúng túng chẳng biết chọn "hát đáp" bài nào về Biên Hòa, về Đồng Nai. Và, anh em Tây Nguyên đề nghị cùng hát với chúng tôi "Tình đất đỏ miền Đông" của Trần Long Ẩn hoặc "Nhạc rừng" của Hoàng Việt (trong bài hát này có câu "Miền Đông gian lao mà anh dũng"). Lời đề nghị này cho thấy, 2 bài hát có "dính dáng" đến Đồng Nai được nhiều người biết lại là ca khúc ra đời trong kháng chiến, trong đó, bài hát của nhạc sĩ Hoàng Việt ra đời từ kháng chiến chống Pháp!

Sức sống của một ca khúc thật khó lý giải. Lý thuyết mỹ học cho rằng, tác phẩm nghệ thuật đích thực bao giờ cũng là một phát minh về hình thức, một khám phá về nội dung, được sự đồng tình và ủng hộ của công chúng trong một giới hạn nào đó. Và đời sống của tác phẩm nghệ thuật, sức sống của ca khúc có quy luật riêng của nó và ở đó có một nghịch lý là "đúng chưa chắc đã hay" và "hay chưa chắc đã đúng". Nó là một thứ tiếng nói đặc biệt được cất lên từ một nơi nào đó rất sâu xa trong đời sống tình cảm của nhân dân. Cho nên không thể dùng ý chí để biến một ca khúc trở thành tác phẩm nghệ thuật được công chúng yêu thích.

Bài hát "Sen trắng Đồng Nai" của cố nhạc sĩ Trần Quang Huy là một trong rất ít ca khúc viết về Đồng Nai được ưu ái phát trên sóng HTV rất nhiều trong những năm 90 của thế kỷ trước nhờ nhạc sĩ Trần Quang Huy cũng là biên tập viên âm nhạc ở Đài Truyền hình TP. Hồ Chí Minh. Nhưng ca khúc này vẫn không được nhớ nhiều, kể cả các bạn trẻ ở Đồng Nai. (Bây giờ, lời ca khúc này không còn phù hợp với quan điểm môi trường. Bởi "sen" trong ca khúc là hình tượng diễn tả khói nhà máy bay lên trời ở Khu công nghiệp Biên Hòa: "Làn khói trắng bay, khói nhà máy tỏa, thành cánh sen dịu êm. Đồng Nai: một vùng sen trắng!"). Ca khúc "Đồng Nai mùa sầu riêng" của nhạc sĩ Trần Viết Bính cũng được những ca sĩ nổi tiếng trình bày trên rất nhiều kênh sóng phát thanh - truyền hình trong vòng hơn 10 năm kể từ khi ra đời nhưng bài hát này vẫn không phổ biến. Nhiều ca khúc viết về Biên Hòa - Đồng Nai đạt giải thưởng quốc gia, và nhiều tác giả viết ca khúc về Đồng Nai là những giáo sư nhạc sĩ nhưng thực tế, những tác phẩm ấy không thành công trong đời sống âm nhạc.

Cuộc thi Tiếng hát truyền hình Đồng Nai trong nhiều năm tổ chức cũng đã góp phần quảng bá nhiều ca khúc về Đồng Nai.